Bu hamle, Ortadoğu’daki savaş da dahil olmak üzere jeopolitik istikrarsızlığın, küresel ihracat kredisi ve yatırım sigortası sektörünün bir kısmını, Orta Asya’nın da aralarında bulunduğu, geleneksel savaş riski daha düşük görülen bölgelere yönlendirdiği bir dönemde geliyor.
Dünya çapındaki en büyük ihracat kredisi ve yatırım sigortası kuruluşlarından 70’ten fazlası, Berne Union’ın ilk bölgesel toplantısı için Astana’da bir araya geldi.
Yatırım atağı ve “Altın Vize”
Kazakistan, yatırım ortamının giderek daha cazip hale gelmesini, Başbakan Olzhas Bektenov’un bölgenin en büyük ekonomisi için “yapısal dönüşüm” olarak tanımladığı sürece bağlıyor.
Bektenov, Berne Union üyelerini Kazakistan’daki yatırım fırsatlarından “azami ölçüde yararlanmaya” davet etti.
Bektenov, doğrudan yabancı yatırımların yüzde 14,4 artarak yaklaşık 18 milyar avroya yükseldiğini, sabit sermaye yatırımlarının ise yüzde 13 oranında artıp rekor düzeyde 37 milyar avroya ulaştığını söyledi.
Ülke ayrıca yabancı yetenek ve sermayeyi çekmek amacıyla yatırımcılar ve yüksek nitelikli profesyonellere yönelik bir “Altın Vize” rejimi başlattı.
İhracat finansmanına ilgi artıyor
Toplantı, büyük ölçekli altyapı ve sanayi projelerini finanse eden Kazakistan Kalkınma Bankası için de yeni fırsatlar sunuyor.
Bankanın yönetim kurulu başkanı Marat Yelibayev, “İhracat kredi ajansları (ECA’lar) riskleri azaltmaya ve yatırımcı çekmeye yardımcı oluyor” dedi.
İhracat kredi ajansları, uluslararası projelere eşlik eden siyasi ve ekonomik risklere karşı yatırımcıları koruyan sigorta ve garanti mekanizmaları sağlıyor.
Kazakistan’ın ihracat kredi ajansı, kilit dış pazarlarda şimdiden ofisler açarak, hem uluslararası yatırımcıların ihtiyaçlarına yanıt veriyor hem de yerli ihracatçılara hedefe yönelik destek sunuyor.
Ülkenin kalkınma kuruluşlarını denetleyen devlet şirketi Baiterek Ulusal Yönetim Holding, hammadde dışı alanlara çeşitlenmenin hâlâ öncelik olduğunu vurguluyor.
Holdingin Yönetim Kurulu Başkanı Rustam Karagoishin, “Odağımız, sürdürülebilir iş gelişimi ve uzun vadeli büyüme için gerekli koşulları oluşturmak” diye konuştu.
OECD ile uyum güvenilirliği artırıyor
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün (OECD) ihracat kredileri ve rekabet birimi başkanı Silvia Gavornikova’ya göre, Kazakistan’ın küresel ticaret finansmanı ağlarına giderek daha fazla entegre olmasında, OECD’nin ihracat finansmanı standartlarıyla daha sıkı uyum da rol oynuyor.
OECD çerçevesi, resmi destekli ihracat kredisi düzenlemeleri aracılığıyla her yıl yaklaşık 51 milyar avroluk uluslararası ticareti destekliyor.
Gavornikova, şeffaflık, risk değerlendirmesi, çevre standartları ve ihracata yönelik sorumlu devlet desteği gibi alanlara atıfla, “Kazakistan’ın ECA’sı uluslararası normlara uyum konusunda son derece güçlü bir inisiyatif ortaya koyuyor” dedi.
OECD standartlarına daha yüksek düzeyde uyum, sınır ötesi işbirliği arayan uluslararası bankalar, sigortacılar ve ihracat kredi ajansları için Kazakistan’ı daha güvenilir bir ortak haline getirebilir.
Kritik mineraller ilgi çekiyor
Berne Union, hammadde dışı ihracatların ötesinde, özellikle kritik minerallerde olmak üzere önümüzdeki yıllarda Kazakistan’ın emtia sektörlerine yönelik yatırımların artmasını bekliyor.
Berne Union Başkanı Yuichiro Akita, kritik mineral yatırımlarını sigortalama iştahının artmasının, yatırımcıları Kazakistan’a çekmek için “iyi bir zaman” yarattığını söyledi.
Bu tablo, Donald Trump’ın oğullarıyla bağlantılı şirketlerin, stratejik minerallerde Çin’e bağımlılığı azaltmaya yönelik Washington çabalarının bir parçası olarak, Kazakistan’daki tungsten madenciliği projeleri için ABD destekli finansman aradığı bir döneme denk geliyor.
Akita, “Jeopolitik tablo gerçekten çok zorlayıcı” dedi.
“Ama Kazakistan, dünyanın bugün ihtiyaç duyduğu kaynaklara sahip. Yatırım açısından bakıldığında, Kazak ortaklarla çalışmak istiyoruz; çünkü dünya ortaklara ihtiyaç duyuyor” diye ekledi.
Ticaret hedefleri ve Orta Koridor
Bektenov, ülkenin yeni Ticaret Politikası Konsepti’nin, hammadde dışı ihracatı 2030’a kadar neredeyse 45 milyar avroya çıkarmaya yardımcı olacağını söyledi.
Kazakistan’ın dış ticaret hacmi şu anda yaklaşık 124 milyar avro düzeyinde; ülke, 127 ülkeye gönderilen yaklaşık 4 bin ürün kategorisinde ihracat yapıyor.
Ülke, serbest ticaret anlaşmaları ağını da genişletiyor. Vietnam, Sırbistan ve İran’la mevcut düzenlemelere, geçen yıl Birleşik Arap Emirlikleri, Moğolistan ve Endonezya ile imzalanan yeni anlaşmalar eklendi.
Stratejinin kilit unsurlarından biri, Çin ve Güneydoğu Asya’yı Kazakistan, Hazar Denizi, Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya bağlayan, çok modlu ticaret koridoru Trans-Hazar Uluslararası Taşıma Güzergahı.
Güzergah üzerindeki çeşitli büyük altyapı projelerinin, ticaret hacimlerini artırması ve kıtalararası lojistik bağlantıları güçlendirmesi bekleniyor.
Baiterek Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Timur Onzhanov, “Şimdi görevimiz, bu proje havuzunu ECA’larla ve ticari bankalarla paylaşmak; böylece devreye girip bu projeler için hangi araçları sağlamak istediklerine karar verebilsinler” dedi.
Astana’daki toplantı, Kazakistan’ın ihracat kredi ajansı ile başlıca uluslararası ihracat-ithalat bankaları arasında imzalanan stratejik anlaşmalarla sonuçlandı.
Bu anlaşmalar, ihracat risklerinin karşılıklı reasüransı, yatırım projelerinin ortak finansmanı ve Kazakistan’ın hammadde dışı ihracatının Orta Doğu ve Avrupa pazarlarında tanıtılmasına odaklanıyor.
