Adil ücret alıp almadığınızı nasıl anlarsınız? Avrupa'nın büyük bölümünde çalışanların hâlâ, işlerin ne kadar ücret ödediği ve maaşlarının benzer işi yapan diğerleriyle nasıl karşılaştırıldığı konusunda sınırlı bilgisi var.
AB'nin Ücret Şeffaflığı Direktifi, işverenleri ücretler konusunda daha şeffaf olmaya zorlayarak ve eşit işe eşit ücret ilkesini güçlendirmeye yardımcı olarak bunu değiştirmeyi amaçlıyor.
Direktifin amacı, AB'deki yüzde 11'lik toplumsal cinsiyet ücret farkını azaltmak; bu da Eurostat'a göre kadınların brüt saatlik kazançlarının ortalama olarak erkeklerinkinden yüzde 11 daha düşük olduğu anlamına geliyor.
Pek çok kadın için, direktifin hayata geçirilmemesi her yıl gelirleri üzerinde doğrudan etki yaratabilir.
Avrupa Sendikalar Konfederasyonu (ETUC) tahminine göre ücret şeffaflığının hayata geçirilmemesi, AB'de kadınlara yılda en az 4,8 milyar avroya mal olacak; bu rakam 7,2 milyar avroya kadar çıkabilir ve kadın başına yılda 465 ile 700 avro arasında bir kayba denk geliyor.
AB ülkelerinin kuralları 7 Haziran 2026'ya kadar yürürlüğe koyması gerekiyor, ancak üç yıllık uygulama süresinin ardından çoğunun bu tarihe yetişemeyeceği şimdiden belli.
Peki, Ücret Şeffaflığı Direktifi'ni hangi AB ülkeleri hayata geçirdi? Geri kalanlarda son durum ne? Ve Avrupa genelinde, iş ilanlarında ücret şeffaflığının en yüksek olduğu ülkeler hangileri?
Altı AB ülkesi hâlâ hiçbir adım atmadı
Uluslararası hukuk bürosu Addleshaw Goddard'ın hazırladığı uygulama takibine göre, 2026 Mayıs ayı itibarıyla 27 AB ülkesinden altısı hâlâ direktifi hayata geçirmek için herhangi bir adım atmış değil. Bunlar Avusturya, Bulgaristan, Hırvatistan, Macaristan, Lüksemburg ve Portekiz.
Eylül 2025'te bu sayı 10 ülkeydi.
İsveç her ne kadar bir taslak yayımlamış olsa da hükümet, Mart 2026'da bu tasarıyı işverenler üzerindeki ağır idari yükü gerekçe göstererek süresiz olarak askıya aldı.
Almanya'nın 2026'da mevzuatını güncellemesi bekleniyor. Çekya, Finlandiya, Yunanistan, Slovenya ve İspanya'da ise yasa taslaklarının hazırlanması öngörülüyor.
On ülke yasa taslaklarını yayımladı
AB'de 10 ülke, süreçte farklı aşamalarda da olsa yasa taslaklarını yayımladı: Kıbrıs, Danimarka, Estonya, Fransa, İrlanda, İtalya, Letonya, Litvanya, Hollanda ve Romanya.
Belçika, Malta ve Polonya'dan oluşan üç ülke ise direktifi kısmen hayata geçirdi.
Slovakya'da Parlamento, 15 Nisan 2026'da Eşit Ücret Yasası'nı onayladı; yasa 7 Haziran 2026'da yürürlüğe girecek.
Fransa'da ciddi belirsizlik
"Fransa'da 7 Haziran tarihine yetişilememesi çok muhtemel. Bu da gerçek bir belirsizlik yaratıyor ve yasa çıkarıldıktan sonra bile, önemli unsurların ayrı uygulama kararnameleriyle tanımlanması gerekecek; bunun için de net bir takvim yok" dedi Addleshaw Goddard'ın Fransa'daki İstihdam Ortağı Jérémie Paubel, Euronews Business'a.
Öngörüde bulunmanın belirleyici olduğunu vurgulayan Paubel, şirketlerin şimdiden iş kategorilerini haritalandırma, ücret sistem ve yapılarının denetimini yapma, mevcut açıkları tespit etme gibi adımlar atması gerektiğini; en önemlisinin ise yasa yapım sürecini yakından izlemek olduğunu söyledi.
Almanya'da ne olacak?
"Uygulama takvimine uyulmaması, hukuki açıdan tertemiz bir ara dönem yaratmıyor. Şirketlerin henüz net ulusal kurallara sahip olmadığı, buna karşın mahkemelerin, çalışanların ve işçi temsilcilerinin Direktifin çizdiği doğrultuya çoktan bakmaya başladığı bir geçiş dönemi yaratıyor" dedi Addleshaw Goddard'ın Almanya'daki İstihdam Ortağı Marijke Van der Most, Euronews Business'a.
Van der Most, işverenler için zor olan noktanın yalnızca Alman yasasının gecikmesi olmadığını vurguladı. Asıl sorunun, gelecekte geçerli olacak standart ortadayken ulusal kurallar henüz tamamlanmamışken, işverenlerin ücret kararları almak, çalışanların sorularını yanıtlamak ve olası davalara hazırlanmak zorunda kalmaları olduğunu belirtti.
İş ilanlarında ücret şeffaflığı
Küresel işe alım platformu Indeed'e göre, iş ilanlarında ücret şeffaflığı pek çok Avrupa ülkesinde istikrarlı biçimde artıyor.
2026 Mart ayı itibarıyla yüzde 56 ile en yüksek oran Birleşik Krallık'ta; ancak bu oran Mayıs 2025'te yüzde 65'ti.
Hollanda (%48) ve Fransa (%43) yüzde 40 eşiğinin üzerinde. İrlanda (%39) ve İtalya (%36) ise hemen arkadan geliyor; İtalya, Mayıs 2025'teki yüzde 23'lük seviyeden kayda değer bir artış göstermiş durumda.
Buna karşılık İspanya ve Almanya listenin alt sıralarında yer alıyor; bu ülkelerde iş ilanlarının yalnızca sırasıyla yüzde 17'sinde ve yüzde 12'sinde ücret bilgisi yer alıyor.
Indeed verileri ayrıca, çoğu AB ülkesinin ücret şeffaflığı için belirlenen takvime yetişemeyeceğini gösteriyor. Indeed Hiring Lab'den alınan veriler, aralarında toplumsal cinsiyet ücret farkının kalıcı hale gelmesi de bulunan, çalışanlar ve ekonomiler açısından gerçek sonuçları ortaya koyuyor.
Çalışanlar maaşı bilmeden başvuruyor
Indeed, yaşanan gecikmeler nedeniyle Avrupa'daki çalışanların büyük bölümünün hâlâ ne kadar ücret ödeneceğini bilmeden iş başvurusu yaptığını vurguluyor.
"İnsanların neden yeni bir iş aradıklarının arkasındaki en önemli etken ücret. Buna rağmen Avrupa genelinde iş ilanlarının çoğu bu bilgiyi içermiyor. Çalışanlar maaşı bilmeden başvuru yapıyor ve araştırmamız bunun sonuçlarının düşündüğümüzden daha derin ve çeşitli olduğunu ortaya koydu" dedi Indeed Hiring Lab'de AB İşgücü Piyasası Ekonomisti Lisa Feist.
Feist, "Tüm bu olumsuz sonuçlara rağmen, şeffaf olmayı seçen işverenler için bir fırsat var. Bugünden adım atanlar, adaylarla aralarındaki güveni pekiştirebilir, başvuruların niteliğini artırabilir ve işe alım stratejilerini geleceğe karşı daha dayanıklı hale getirebilir" diye ekledi.
