SpaceX, uzun süredir beklenen borsa çıkışında en fazla 75 milyar dolar (66 milyar €) toplamayı planladığını açıkladı. Böyle bir hamle, şirketi tarihin en büyük ilk halka arzı (IPO) haline getirecek ve kurucu Elon Musk’ın servetini kayda değer ölçüde artırarak onu dünyanın ilk trilyonerine dönüştürebilir.
Space Exploration Technologies Corp. resmî adıyla bilinen şirket, çarşamba günü yaptığı açıklamada, her biri 135 dolardan 555,6 milyon hisse satmayı planladığını bildirdi. Bu halka arz, 2019’da 26 milyar dolar (23 milyar €) toplayan Saudi Aramco’yu geride bırakarak SpaceX’in değerlemesini yaklaşık 1,77 trilyon dolar (1,56 trilyon €) seviyesine taşıyacak.
Bu tür bir değerleme, SpaceX’i dünyanın borsada işlem gören en değerli şirketleri arasına sokacak. Şu anda bunlardan yalnızca birkaçı, piyasa değeri yaklaşık 5,2 trilyon dolar (4,6 trilyon €) olan Nvidia da dahil olmak üzere, daha yüksek bir değere sahip.
Musk’ın kontrolü sürüyor
Forbes’un hesaplamalarına göre halka arz, Musk’ın şirketteki payının değerini de tahminen 223 milyar dolar (196 milyar €) artıracak. Bu da kâğıt üzerinde toplam servetini 1 trilyon doların (880 milyar €) üzerine taşıyabilir; ancak varlığının büyük bölümü hâlâ şirket hisselerine bağlı.
Güncellenen izahname, Musk’ın şirket üzerindeki kontrolünü de vurguluyor. Her biri 10 oy hakkı sağlayan B sınıfı hisseler sayesinde SpaceX CEO’su, halka arzdan sonra oy haklarının yaklaşık yüzde 82,4’ünü elinde tutmaya devam edecek.
Yükselen değerlemeye rağmen zararlar devam ediyor
Şirket, rekor büyüklükte bir halka arz hedeflerken, SpaceX şu anda yılda milyarlarca dolar zarar ediyor. Düzenleyici başvurular, şirketin geçen yıl 18,7 milyar dolar (16,5 milyar €) gelir karşılığında 2,6 milyar dolar (2,3 milyar €) faaliyet zararı açıkladığını ve kayıpların 2026’nın ilk aylarına kadar sürdüğünü gösteriyor.
Halka arz izahnamesi, Ay ve Mars’a yapılacak görevlerin finansmanını ve Starlink uydu ağının genişletilmesini de içeren iddialı büyüme planlarını ortaya koyuyor. Belgede ayrıca, insanlığı “dinozorlarla aynı akıbeti paylaşmaya” sürükleyebilecek varoluşsal tehditler ufukta belirirken, Mars’ta “en az bir milyon sakinin” yaşayacağı kalıcı bir insan yerleşimi kurma yönündeki Musk’ın yıllardır dile getirdiği hedefi yineleniyor.
Yapay zeka hedefleri büyüme planlarının merkezine yerleşiyor
Yapay zeka, SpaceX’in büyüme stratejisinde belirgin bir yer tutuyor. İlk halka arz başvurusunda SpaceX, küresel yapay zeka pazarının 26,5 trilyon dolara (23,4 trilyon €) ulaşabileceğini öngördü. Ancak uzay tabanlı veri merkezleri de dahil bazı planlar, teknolojik açıdan hâlâ kanıtlanmış değil.
Analistlere göre yapay zeka, yalnızca SpaceX için değil, elektrikli otomobil üreticisi Tesla’nın da dahil olduğu Musk imparatorluğunun geneli için hayati önem taşıyacak. Wedbush Securities analisti Dan Ives, gelecekte iki şirketin birleşebileceğini bile öne sürüyor.
Buna karşın SpaceX’in yapay zeka alanındaki yetkinliği sorgulanıyor. Musk’ın yapay zeka girişimi xAI, sektör analistlerine göre OpenAI ve Anthropic gibi rakiplerin hızına yetişmekte zorlanıyor.
IDC analisti Arnal Dayaratna, şirketin başlıca yapay zeka ürünü olan Grok sohbet robotunun, “OpenAI, Anthropic ya da (Google’ın) Gemini’si olsun, alandaki diğer büyük oyuncuların sunduğu her şeyden daha az etkileyici” olduğunu söylüyor.
Dayaratna, bunun SpaceX’in güçlü bir yapay zeka oyuncusu olma potansiyeli taşımadığı anlamına gelmediğini belirtiyor. Analiste göre şirket, kısmen Anthropic ile yürüttüğü bilişim ortaklığı ve Musk’ın SpaceX’e bu yılın sonlarına doğru 60 milyar dolar (53 milyar €) karşılığında yapay zeka kodlama aracı Cursor’ı satın alma hakkı tanıyan son anlaşması sayesinde öne çıkabilir; bu hamle, hâlihazırda OpenAI ve Anthropic ürünlerini kullanan kurumsal müşteriler için rekabeti kızıştırabilir.
SpaceX, halka arzdan elde edeceği net geliri yapay zeka ve roket iş kollarının altyapısını genişletmek, ayrıca Starlink Mobile’ı destekleyen uydu takımyıldızını güçlendirmek ve diğer yatırımları finanse etmek için kullanmayı planlıyor.
Şirket, Nasdaq borsasına “SPCX” koduyla kote olmayı ve en erken gelecek haftanın sonunda işleme başlamayı hedefliyor.
Ve yatırımcılar, devasa borsa çıkışı beklenen tek şirketin SpaceX olmasını da beklemiyor. Hafta başında Anthropic, gizli bir başvuruyla kendi halka arz sürecini resmen başlatmak için ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’na (SEC) gitti.
OpenAI henüz ilk SEC başvurusunu yaptığını bildirmedi, ancak ChatGPT’nin geliştiricisinin halka arzına geniş çapta kesin gözüyle bakılıyor.
Ives, “Bu halka arz, yıllarca durgun seyreden IPO faaliyetlerinin ardından kamu piyasaları için ilk büyük sınavı temsil ediyor; SpaceX, kısa süre sonra onu izlemesi beklenen yapay zeka devleri Anthropic ve OpenAI’a yolu açıyor” diye yazdı.
