Temmuz 2018’de geçilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile TBMM, baypas edilerek adeta etkisiz hale getirildi.
Kritik çok sayıda düzenleme Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ya da AKP ve MHP’nin sayısal çoğunluğu ile Meclis’ten geçirilen torba yasalarla uygulamaya geçirildi.
AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından yürürlüğe konulan kararnameler ile Meclis’te AKP ve MHP ortaklığının çıkarttığı yasalar, Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) işyükünü de katladı. İptal davası ve itiraz yolu kullanılarak yüksek mahkemeye taşınan çok sayıda düzenlemede, “Anayasa’ya aykırılık” hükmüne ulaşıldı.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin uygulandığı 2018-2025 döneminde, kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerine yönelik AYM’ye toplam 384 iptal başvurusu yapıldığı görüldü. Muhalefetin, “Saray Rejimi” olarak adlandırdığı sistem ile geçilen 2018-2025 döneminde yapılan itiraz başvurularının sayısı ise bin 3 oldu.
Yüksek Mahkeme, 2025 yılında toplam 52 iptal, 226 da itiraz başvurusunu gündemine aldı. AYM’nin 2025’te, önceki yıllardan devreden başvurular ile birlikte 259 kanun, 33 Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile ilgili hüküm kurduğu belirtildi. Yüksek Mahkeme’de gerçekleştirilen norm denetimlerinin ardından 170 kanun ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin iptal edildiği öğrenildi.
İPTAL EDİLENLER
Cumhurbaşkanlığı Kararı ile ya da Meclis’teki parmak çoğunluğu ile hayata geçirilen ancak AYM tarafından iptal edilen bazı düzenlemeler, şöyle sıralandı:
• CHP’nin başvurusu üzerine Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı’nın Anadolu Ajansı’nın, “Örgütlenme ve insan kaynakları yönetimi” üzerindeki denetim izni,
• Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın, “Türkiye’nin tanıtımına yönelik yurt dışında yapılacak mal ve hizmet alımlarında bütçe dışı ön ödeme yapabilmesini öngören Kararname,
• Güvenlik soruşturması ile ilgili kanun,
• Dijital materyallerde arama ve el koymayı düzenleyen CMK 134’üncü madde,
• Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulamasının bazı bölümleri,
• Türk Parasının Kıymetini Koruma Kanunu’nun Cumhurbaşkanına geniş yetki veren maddesi,
• Kamulaştırma Kanunu’ndaki mülkiyet hakkını etkileyen hükümler,
• Üniversitelere Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kadro ihdası.
