ABD ile İran arasındaki çatışmalar Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı çevresine yayılırken Tahran’dan bölgesel savaş tehdidini daha da büyüten açıklamalar geldi. İran, Suudi Arabistan, Kuveyt, Ürdün ve Bahreyn’de ABD askerî varlığının bulunduğu hedeflere füze ve insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenlediğini duyururken İran'ın Dini Lideri Mücteba Hamaney'in danışmanı ve Devrim Muhafızlarının eski komutanı Muhsin Rezayi, Amerikan operasyonlarının sürmesi hâlinde İran’ın yalnızca karşılık vermekle yetinmeyeceğini açıkladı.
ABD ordusu duyurdu: İran'a yeni saldırı dalgası başlatıldı
ABD ile İran arasındaki çatışmalar Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi çevresinde yeniden tırmanırken İran Devrim Muhafızları, ticari gemilere yönelik sert bir uyarı yayımladı. İran devlet medyasının aktardığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın güneyindeki mayınlı rotadan geçmeye hazırlanan iki petrol tankerinin patladığı ve alev aldığı ileri sürüldü.
Gemilerin kimlikleri, mürettebatın durumu ve patlamaların kesin konumu hakkında ayrıntı verilmedi. ABD ordusu ise İran’ın iki tankere ilişkin açıklamasını “gerçeğe aykırı” olarak nitelendirdi. İddia bağımsız kaynaklarca doğrulanmış değil.
“BOĞAZ SON DERECE TEHLİKELİ HÂLE GELDİ”
Devrim Muhafızları, ABD saldırıları nedeniyle bölgedeki seyir güvenliğinin ortadan kalktığını savunarak Hürmüz Boğazı’nın tamamen kapatıldığını açıkladı.
Uluslararası denizcilik şirketlerine seslenen İran, gemilerin yatırımlarını ve mürettebatın yaşamını korumak için “mayınlı güzergâha” girmemesi gerektiğini bildirdi.
İran devlet televizyonunun aktardığı açıklamada, ABD’nin saldırıları sona erene kadar bölgeden kimyasal gübre, petrol ve doğal gaz ihracatının gerçekleştirilemeyeceği belirtildi.
TRAFİK NEREDEYSE DURDU
İran’ın “tamamen kapandı” açıklaması bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmasa da denizcilik verileri, Hürmüz Boğazı’ndaki ticari trafiğin büyük ölçüde durduğunu gösteriyor.
Reuters’ın Kpler ve LSEG verilerine dayandırdığı habere göre 16 Temmuz’da boğazdan yalnızca üç emtia gemisi geçti. Bu sayı, savaş öncesindeki günlük yaklaşık 125 gemilik ortalamanın çok altında kaldı.
Aynı gün boğazdan çok büyük ham petrol tankeri veya sıvılaştırılmış doğal gaz tankeri geçmedi. Çok sayıda geminin rotasını değiştirdiği, geri döndüğü ya da güvenlik gerekçesiyle beklemeye geçtiği bildirildi.
Hürmüz Boğazı, küresel petrol arzının yaklaşık beşte birinin taşındığı en önemli deniz geçişlerinden biri olarak biliniyor. Bölgedeki sevkiyatın aksaması, enerji fiyatları ve küresel tedarik zincirleri üzerinde baskı oluşturuyor.
İRAN: DÖRT GEMİNİN GEÇİŞİNİ DURDURDUK
İran Devrim Muhafızları ayrıca kendi belirlediği seyir kurallarına uymadığını ileri sürdüğü dört geminin Hürmüz Boğazı’ndan geçişinin füze ve insansız hava araçlarıyla düzenlenen operasyon sonucunda engellendiğini duyurdu.
ABD ise İran’a yönelik deniz ablukasını uygulamak amacıyla dört ticari geminin yönünü değiştirdiğini, bir gemiyi etkisiz hâle getirdiğini ve başka bir gemiye çıktığını açıkladı. Böylece iki ülke de aynı su yolundaki ticari trafiği farklı kurallarla denetlemeye çalışıyor.
SİVİL ALTYAPI HEDEFLERİ GERİLİMİ ARTIRDI
Devrim Muhafızları, uluslararası kuruluşların ABD’nin hastane, köprü, demir yolu, havaalanı, liman ve iletişim altyapılarına yönelik saldırılarını durduramadığını savundu.
İran medyasına göre ülkenin güneyindeki Cask kentinde elektrik üretim tesisleri ile deniz suyunu arıtan pompalar füze saldırılarında hasar gördü. Yerel yetkililer, saldırının ardından Cask’ın batısındaki bazı köylere içme suyu verilemediğini açıkladı.
İran devlet televizyonu, Hürmüzgan eyaletindeki saldırılarda iki köprü ile bir kara yolu tünelinin zarar gördüğünü; üç kişinin yaşamını yitirdiğini ve sekiz kişinin yaralandığını bildirdi.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres’in sözcüsü de İran ve bölge ülkelerindeki sivil altyapıya yönelik saldırılardan duyulan endişeyi açıkladı.
REZAİ’DEN “TOPYEKÛN TAARRUZ” UYARISI
İran’ın dini liderinin danışmanlarından ve Devrim Muhafızlarının eski komutanlarından Muhsin Rezayi de ABD’ye yönelik yeni bir uyarıda bulundu.
Rezayi, Amerikan saldırılarının birkaç gün daha sürmesi hâlinde İran’ın yalnızca misilleme yapmakla yetinmeyeceğini ve “topyekûn taarruz” aşamasına geçeceğini söyledi.
Rezayi’nin açıklamasında yer alan “hiçbir siyasi sınırın güvende olmayacağı” yönündeki sözler, İran’ın saldırıları ABD üslerine ev sahipliği yapan daha fazla bölge ülkesine genişletebileceği mesajı olarak değerlendirildi.
KÖRFEZ’DEKİ ABD HEDEFLERİNE SALDIRILAR
İran, son operasyonlarında Bahreyn, Katar, Kuveyt ve Ürdün’de ABD askerlerinin bulunduğu hedefleri vurduğunu duyurdu. İran ayrıca kuzey Hint Okyanusu’ndaki bir Amerikan gemisine kıyıdan denize seyir füzesi gönderildiğini açıkladı.
Kuveyt makamları, İran saldırısında bir elektrik üretim ve su arıtma tesisinin vurulduğunu; yangın çıktığını ve bazı elektrik üretim birimlerinin devre dışı kaldığını doğruladı. Suudi Arabistan’da ise bazı bölgelerde erken uyarılar yapılmasına karşın herhangi bir hasar açıklanmadı.
İran’ın Bahreyn, Kuveyt ve Ürdün’deki üsler ile köprülere yönelik saldırı açıklamalarının bütün ayrıntıları bağımsız kaynaklarca doğrulanmış değil. Bölgedeki karşılıklı açıklamalar ve bilgi savaşı nedeniyle tarafların askerî kayıp ve başarı iddiaları ihtiyatla değerlendiriliyor.
