ŞEHRİBAN KIRAÇ / NEFES
Son yıllarda uygulanan ekonomi politikaları, yüksek enflasyon ve yüksek faizler nedeniyle üretici zor durumda. Artan belirsizlik ve şirketlere kayyum atamaları da Türkiye’ye gelen yabancı yatırım miktarını azaltırken, yerli yatırım da yurt dışına kayıyor. 2025’ten bu yana, doğrudan yabancı sermaye yatırımlarında 13.3 milyar dolarlık çıkış var.
Türk yatırımcıların, 2025 sonu itibarıyla, 128 ülkede 2 bin 251 doğrudan yatırımı yer alıyor. Türkiye’de yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin yurt dışı yatırımlarının tutarı 72.1 milyar doları aşıyor. 2026’nın birinci çeyreğinde doğrudan yabancı yatırım girişleri 2.6 milyar dolar, yurt dışına doğrudan yatırım çıkışları ise 2.8 milyar dolara çıktı. Böylece ülkeye gelen yatırım miktarı çıkan doğrudan yatırımın altında kaldı. Yatırımcı artık Türkiye’ye sıfırdan yatırım yapmak, fabrika kurma konusunda daha temkinli davranıyor. En son Çinli otomotiv devi BYD Manisa’da fabrika yatırımı yapmaktan vazgeçti.
NEFES’e konuşan iş insanları, “Maliyetler çok yükseldi. Artık en ufak bir makine alırken bile düşünüyoruz. Ciddi belirsizlik de var. Eskiden gençlerin beyin göçünden korkardık. Şimdi iş insanları ciddi ciddi yatırımını yurt dışına götürüyor” ifadelerini kullandı.
GÜVENSİZLİK YAŞIYORLAR
Kadir Has Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. A. Erinç Yeldan’a göre, Türkiye’den sermaye çıkışını sadece ‘faiz-kur-enflasyon’ gibi iktisadi verilere dayanarak açıklamak mümkün değil. Yeldan, “Güven, istikrar, inandırıcılık… Bunlar giden sermaye için artık yeterli açıklamalar değil. Sermaye sahipleri sadece güvensizlik değil, ‘korku’ da yaşamakta. Sadece şirketler değil, tüm sektörel faaliyete yönelik bir tehdit algısının oluştuğunu gözlüyoruz. Bu korku ve endişe iklimi Türkiye’de yatırım ortamının tahribinde çok önemli bir unsur olarak değerlendirilmeli” ifadelerini kullandı. Son dört ayda net hata noksan kaleminde de Türkiye’den 17.6 milyar dolarlık çıkış yaşandığını da anlatan Yeldan, “Piyasanın rüzgarlarına karşı koyma ve döviz varlıklarını koruma çabası girişimcileri ve hane halklarını kayıt dışılığa sürüklemekte” dedi.
Altın vize başvuruları artıyor
Son yıllarda ekonomik fırsatlar, daha iyi yaşam koşulları ve çocuklarının geleceği gibi nedenlerle Türkiye’den başta Portekiz, Yunanistan ve Dubai’ye yönelik altın vize talepleri de arttı. Vatandaşlık almak için Türk yatırımcılar yurt dışında daha fazla gayrimenkul alımına ve büyük meblağlarda para yatırma yoluna gidiyorlar. Türkiye’de yerleşiklerin yurt dışındaki gayrimenkul alımları özellikle 2022 yıl itibarıyla hızla arttı. 2017-2021 yılları arasında ortalamada 255 milyon dolar olan üç aylık yurt dışı gayrimenkul alımlarının 2022 yılında 505 milyon dolara, 2023’te 1.4 milyar dolara, 2024’te 2 milyar dolara, 2025’te de 2.5 milyar dolara çıktığı görülüyor. 2026’nın ilk çeyreğinde de bu artış eğilimi korundu ve 2.7 milyar dolar düzeyine yükseldi.
