Türkiye ekonomi yönetiminin enflasyonla mücadele ve bütçe dengesi kapsamında attığı adımlara bir yenisi daha eklendi. Resmi Gazete’nin mükerrer sayısında yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile akaryakıt ürünlerindeki fiyat artışlarını göğüsleyen "eşel mobil sistemi"nin 3 ay içinde kademeli olarak tamamen kaldırılması kararlaştırıldı. Aynı düzenleme kapsamında sigara ve alkollü içeceklerdeki Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) yapısı yeniden şekillendirilirken, yılın ikinci yarısı için planlanan Yİ-ÜFE güncellemesine yönelik de önemli muafiyetler getirildi.
AKARYAKITTA KADEMELİ VEDANIN TAKVİMİ NETLEŞTİ
Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan edinilen bilgilere göre, 4 Mart 2026'da hayata geçirilen ve geride kalan 4 aylık süreçte dezenflasyon programına ciddi katkı sağlayan eşel mobil sisteminde yeni bir faza geçiliyor. Küresel piyasalarda ABD, İsrail ve İran eksenindeki askeri ve siyasi gerilimlerin dengelenmeye başlaması ve uluslararası petrol fiyatlarının düşüş eğilimine girmesiyle birlikte, sistemin bütçe üzerindeki olumsuz etkilerinin ortadan kaldırılması amaçlanıyor.
Yapılan yeni düzenlemeyle, yurt içi rafineri fiyatlarındaki değişimlerin ÖTV ve piyasa fiyatlarına yansımasını belirleyen yüzde 75-yüzde 25'lik mevcut oranlar değiştirildi. Sistemin enflasyona olumsuz bir etki oluşturmadan sonlandırılmasını hedefleyen kademeli geçiş takvimi ise şu şekilde işleyecek:
- 31 Temmuz’a kadar: Yurt içi rafineri fiyatlarında artış yaşanması durumunda, bu artışın yüzde 50’si kadar ÖTV indirimi yapılacak.
- 1 Ağustos - 30 Eylül dönemi: Olası fiyat artışlarının yalnızca yüzde 25’i ÖTV tutarlarından karşılanacak.
- 1 Ekim itibarıyla: Eşel mobil sistemi diğer tüm koşullardan bağımsız olarak tamamen yürürlükten kaldırılacak.
Öte yandan, rafineri fiyatlarında bir indirim meydana gelmesi halinde ise bu indirimin tamamı kadar ÖTV tutarında artışa gidilerek bütçe dengesi gözetilecek.
AKARYAKITA 6 AYLIK Yİ-ÜFE MUAFİYETİ
Normal şartlarda ÖTV Kanunu uyarınca akaryakıt ve petrol türevlerinde ocak ve temmuz aylarında yapılan 6 aylık Yİ-ÜFE (Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi) güncellemesi, bu yılın temmuz-aralık dönemi için uygulanmayacak. Böylece (I) sayılı listede yer alan benzin, motorin, LPG otogaz ve tüpgaz gibi ürünlerde otomatik vergi artışının önüne geçilerek piyasa fiyatlarında istikrar hedefleniyor.
SİGARA VERGİSİNDE "ÇARPAN" AYARI: ORAN DÜŞTÜ, MAKTU ARTTI
Resmi Gazete’de yer alan bir diğer önemli Cumhurbaşkanı Kararı ise sigara fiyatlandırma mekanizmasını yakından ilgilendiriyor. Sigara üzerindeki çarpan etkisini azaltmak ve fiyat dalgalanmalarını daha dengeli bir seviyede tutmak adına nispi ÖTV oranı yüzde 45’ten yüzde 42’ye düşürüldü.
Bu değişiklik sayesinde, sigara üreticilerinin maliyet kaynaklı 1 TL'lik fiyat artışı yapabilmesi için perakende satış fiyatına yansıtmak zorunda oldukları minimum zorunlu artış tutarı (çarpan etkisi) 3,19 TL'den 2,91 TL'ye geriledi. Nispi vergi oranının düşürülmesiyle oluşabilecek gelir kaybı ise paket başına alınan maktu vergi tutarının artırılmasıyla dengelendi. Kararla birlikte sigarada asgari maktu vergi tutarı 2,2953 TL, maktu vergi tutarı ise 23,7404 TL olarak belirlendi. Sigara segmentinde de temmuz-aralık dönemi için otomatik Yİ-ÜFE artışı devre dışı bırakıldı.
Yeni düzenleme sigara ve akaryakıt ürünlerine Yİ-ÜFE muafiyeti getirerek fiyat istikrarını desteklerken, diğer bazı ürün gruplarını kapsam dışında bıraktı. Sigara haricinde kalan tütün mamulleri (puro, sigarillo, pipo tütünü vb.) ile alkollü içecekler için temmuz-aralık döneminde Yİ-ÜFE oranındaki altı aylık otomatik vergi güncellemeleri normal takviminde uygulanmaya devam edecek.
