ABD ile İran arasında kalıcı barış umuduyla İsviçre’de başlayan Lucerne Gölü Zirvesi’nde tansiyon yükseldi. Pakistan ve Katar’ın arabuluculuğunda bir araya gelen taraflar, 60 günlük geçici ateşkesi kalıcı anlaşmaya dönüştürmek için masaya oturdu. Ancak ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’na ilişkin “Elinizde geri dönecek bir ülke kalmaz” sözleri sonrası İran heyetinin görüşme alanından ayrıldığı iddia edildi. Diplomasi trafiğinde kriz yaşanırken, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise “büyük ilerleme kaydedildiğini” savundu.
Kalıcı barış hedefleniyordu
Pakistan ve Katar’ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerde, tarafların 60 günlük geçici ateşkesi kalıcı bir barış anlaşmasına dönüştürmesi hedefleniyordu. ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance, İran heyetine ise İran Meclis Başkanı ve Başmüzakereci Muhammed Bakır Kalibaf başkanlık etti.
Heyetler İsviçre’de masaya oturdu
Taraflar, İsviçre’nin Buergenstock kentinde bir araya geldi. Görüşmelerde Lübnan’daki ateşkesin geleceği, İran’ın dondurulmuş varlıkları, Hürmüz Boğazı’nın durumu ve bölgesel güvenlik başlıklarının ele alınması bekleniyordu.
Ancak zirve, İran Devrim Muhafızları’nın Hürmüz Boğazı’nın kapatıldığını ilan etmesiyle gergin başladı. Küresel petrol ticareti açısından kritik öneme sahip boğaza ilişkin bu adım, masadaki atmosferi daha da sertleştirdi.
Trump’tan Hürmüz tehdidi
Zirvenin seyrini değiştiren açıklama ise ABD Başkanı Donald Trump’tan geldi. Fox News’a telefonla bağlanan Trump, İranlı yetkililere Hürmüz Boğazı üzerinden sert mesaj verdi.
Trump, “Hürmüz Boğazı’nı kapatırsanız ondan sonra elinizde bir ülke kalmaz. Ülkenize bile geri dönemezsiniz” ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı ayrıca sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran’ın Lübnan’daki vekil güçlerinin sorun çıkarmasını engellemesi gerektiğini belirterek, aksi halde daha sert askeri karşılık verileceğini savundu.
İran’dan sert yanıt geldi
Trump’ın açıklamalarına İran heyetinden yanıt gecikmedi. İran Meclis Başkanı ve Başmüzakereci Muhammed Bakır Kalibaf, ülkesinin tehditlere boyun eğmeyeceğini söyledi.
Kalibaf, “Tehditleri bir sonuca ulaşsaydı bugünkü çaresizliğe düşmeyeceklerini hiç düşünmüyorlar mı? ABD’lilerin tehditlerini ciddiye almıyoruz” ifadelerini kullandı.
İranlı yetkili, ABD’li isimlerin açıklamalarına dikkat etmesi gerektiğini belirterek, İran Silahlı Kuvvetleri’nin tehditlere farklı şekilde karşılık vermeye hazır olduğunu vurguladı.
İran heyetinin alanı terk ettiği iddiası
Trump’ın tehditkâr açıklamalarının ardından İran heyetinin görüşmelerin yürütüldüğü binayı protesto amacıyla terk ettiği iddia edildi.
Bu gelişme, İsviçre’deki barış masasının akıbetine ilişkin soru işaretlerini artırdı. Görüşmelerin tamamen askıya alınıp alınmadığına ilişkin net bir açıklama yapılmazken, taraflardan gelecek resmi duyurular bekleniyor.
Ancak Axios’a konuşan bir diplomat, İran heyetinin görüşmelerden ayrılmadığını ve ABD-İran temaslarının hâlâ sürdüğünü öne sürdü. Bu nedenle zirvedeki diplomatik trafiğe ilişkin çelişkili bilgiler gelmeye devam ediyor.
JD Vance: Büyük ilerleme kaydettik
Diplomasi masasındaki gerilime rağmen ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, müzakerelerde ilerleme sağlandığını savundu.
Basına açıklama yapan Vance, Başkan Trump’ın talimatıyla İran halkıyla ilişkilerde yeni bir sayfa açmak istediklerini belirterek, “Son birkaç saat içinde büyük ilerleme kaydettik. Bölgesel çapta tam bir ateşkes sağlanması konusunda kararlıyız” dedi.
Vance ayrıca Hürmüz Boğazı’nın kapalı olduğuna dair sahada somut bir kanıt görmediklerini söyledi.
Lübnan başlığı masadaki en kritik konu
Zirvenin en hassas başlıklarından biri Lübnan cephesi oldu. İsrail ordusu, ateşkese taraf olmadığını ve işgal ettiği bölgelerden çekilmeyeceğini açıkladı.
Lübnan Sivil Savunma yetkilileri, cumartesi günü düzenlenen İsrail saldırılarında 20 kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu.
Lübnan Sağlık Bakanlığı verilerine göre, 2 Mart’tan bu yana İsrail saldırılarında hayatını kaybedenlerin sayısı 4 bin 57’ye ulaştı.
İsrail’de tepkiler büyüyor
İsrail kamuoyunda da savaşın gidişatına ilişkin tartışmalar büyüyor. Son anketlere göre İsrail halkının büyük çoğunluğu, savaş ve ortak operasyonlardan İran’ın kazançlı çıktığını düşünüyor.
Bu tablo, hem İsrail yönetimi hem de ABD açısından diplomatik baskıyı artıran başlıklardan biri olarak değerlendiriliyor.
Barış masası kritik eşikte
İsviçre’deki zirvede yaşanan kriz, ABD-İran hattındaki barış ihtimalinin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
Trump’ın sert açıklamaları, İran heyetinin tepkisi ve Axios’un görüşmelerin sürdüğüne ilişkin iddiası, diplomasi trafiğinde belirsizliği artırdı.
