Bilim insanları, insanlık tarihinin en ölümcül hastalıklarından biri olan vebanın bilinen en eski kanıtlarını ortaya çıkardı.
Yeni araştırmaya göre hastalık, daha önce düşünülenden 200 yıl önce insan topluluklarını etkilemeye başladı. Bu da hastalığın çıkışının yaklaşık 5 bin 500 yıl önce gerçekleştiğini gösteriyor.
14. yüzyılda Avrupa nüfusunun büyük bir bölümünün ölümüne neden olduğu için "Kara Ölüm" olarak anılan veba, bugün nadir olarak görülüyor ve antibiyotiklerle tedavi edilebiliyor.
İKİ SALGINI TETİKLEMİŞ
Kopenhag Üniversitesi'nden evrimsel genetikçi Eske Willerslev ve ekibi, Sibirya'daki Baykal Gölü yakınlarında bulunan dört antik mezarlıktan alınan kalıntıları inceledi.
Tam 18 avcı-toplayıcının dişlerinde vebaya neden olan bakterinin (Yersinia pestis) kalıntılarına rastlandı. Kemiklerde yapılan karbon tarihleme testleri, bu ölümcül hastalığın bölgede iki büyük salgını tetiklediğini gösterdi.
Bulgular, tarih öncesi dönemdeki vebanın aşamalı olarak geliştiğini ve birkaç küçük aileyi etkilediğini ortaya koydu.
NASIL BULAŞTI?
Araştırmacılara göre hastalık büyük olasılıkla bölgede yaşayan marmotlardan insanlara geçti.
Enfeksiyonun, hayvanların çiğ organlarının tüketilmesi veya deri yüzülmesi sırasında enfekte dokularla temas edilmesi yoluyla bulaşmış olabileceği değerlendirildi.
Araştırmaya göre hastalık öksürük ve hapşırık yoluyla insanlar arasında da yayılmış olabilir.
EN BÜYÜK KURBANLAR ÇOCUKLAR OLMUŞ
Mezarlarda bulunan kurbanların önemli bir bölümünün 8 ila 11 yaşlarındaki çocuklar olduğu belirlendi. Bilim insanları, çocukların bağışıklık sistemlerinin yetişkinlere göre daha zayıf olması nedeniyle hastalığa karşı daha savunmasız kalmış olabileceğini belirtti.
Yan yana gömülen üç genç kızdan ikisinin kuzen olduğu tespit edilirken bir teyze ile yeğeninin aynı mezarda bulunduğu, diğer yeğenin ise farklı bir toplu mezara gömüldüğü saptandı.
Araştırmacılar, bu durumun ölülerin kimliklerinin yakınları tarafından bilindiğini ve defin işlemlerinin topluluk üyeleri tarafından gerçekleştirildiğini gösterdiğini ifade etti.
GÖÇEBELER DE GÜVENDE DEĞİLDİ
Araştırmacılar, tespit edilen bu eski veba türünün, Orta Çağ Avrupa'sını etkileyerek Kara Ölüm'e neden olan hıyarcıklı vebadan çok daha önce ortaya çıktığını belirtti.
Bununla birlikte elde edilen bulgular, erken dönem veba türlerinin de son derece ölümcül olabileceğine işaret ediyor. Araştırmacılar hastalığın kalabalık yerleşimlerin yanı sıra küçük ve göçebe avcı-toplayıcı topluluklarda da yıkıcı etkiler yaratmış olabileceğini düşünüyor.
