Trump yönetiminin Avrupa’ya daha fazla savunma yükü üstlenmesi çağrısıyla şekillenen NATO 3.0 anlayışı, Ankara’daki tarihi zirvede müttefiklerin önüne geliyor. ABD ve Avrupa arasındaki görüş ayrılıkları ve gerilimin gölgesindeki zirve, Türkiye’ye ise Avrupa savunmasındaki stratejik önemini arttırma ve savunma sanayisinde daha geniş işbirlikleriyle yeni fırsatlar sunabilir.
4 Nisan 1949 yılında ABD’nin başkentinde kurulan NATO, yaklaşık 80 yıllık tarihinin en kritik zirvelerinden birini Ankara’da yapıyor. Resmi programı bugün başlayacak ve liderlerin yarın bir araya geleceği zirve, ABD Başkanı Donald Trump ile Avrupalı müttefikleri arasındaki soğuk rüzgârların altında, İttifak için yeni bir dönemin adımı olacak. Sovyet tehdidine karşı ortak cephenin tek gündem ve hedef olduğu Soğuk Savaş dönemi NATO 1.0, Sovyetlerin dağılması sonrasında İttifak’ın tehdit algısının terörizm, siber saldırılar ve uzay güvenliği gibi konularla genişleyip üye ülkeler dışındaki ortaklarla da işbirliklerinin arttığı dönem NATO 2.0 olarak adlandırılıyordu. Ankara’da İttifak’a geleceği ABD yönetimi tarafından açıkça ilan edilen NATO 3.0 ise Rusya-Ukrayna savaşına rağmen NATO’nun dönüşen güvenlik ihtiyaçlarına uyumlanmasından ziyade, Trump’ın kişisel yaklaşımından kaynaklanan bir adım görünümünde. Bir buçuk yıl önce göreve geldiğinden bu yana “Avrupa daha fazlasını yapmalı” diyen ABD Başkanı’nın bu tutumu Türkiye için yeni fırsat pencereleri doğurabilir.
Avrupa’nın savunmasında aslan payını kıtanın kendisinin sırtlanması gerektiğini söyleyen Trump, geçen yıl müttefiklerini 2035’e kadar savunma harcamalarını yüzde 5’e çıkarmaya ikna etmişti. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Transatlantik ilişkilerin rayından çıkmasını engellemek için Washington ve Avrupa başkentleri arasında arabuluculuk yürütse de ABD Başkanı’nın Avrupa’ya yönelik çıkışlarının sonu gelmedi. Geçen yıl Danimarka’ya bağlı Grönland’a gözünü diken Trump, NATO’dan ayrılma tehdidini yineledi, Avrupalı ortaklarını “İran’da kendisini yalnız bırakmakla” suçladı ve “biz de onlara yardıma gelmeyeceğiz” diyerek olası bir çatışmada 5’inci maddeye uymayabileceğini ima etti. Tüm bunlar ışığında Ankara’daki zirve Atlantik’in iki yakası arasında uzlaşı sağlama hedefinde.
AVRUPA ENDİŞELİ
Yine de tüm endişeler dinmiş değil. Zirve için Ankara’ya akın eden Avrupalı gazeteciler, kıta başkentlerinde hâlâ derin endişe duyulduğunu aktarıyor. Washington yönetiminden sonraki süreçle ilgili yol haritası bekleyen Avrupa, Trump’ın öngörülemez ve çelişkili adımlarını sürdürmesinden endişeli.
TÜRKİYE’YE YARAYACAK
Son yıllarda tüm dünyanın dikkatini ve talebini çeken Türk savunma sanayisi, 10 milyar doları geçen bir ihracat hacmine ulaştı. Ukrayna, Karabağ, Libya başta olmak üzere sahada etkinliğini kanıtlayan Türk dronları ve son dönemde 6 bin kilometre menzilli Yıldırımhan balistik füzesi gibi gelişmiş silah sistemlerindeki atılım, Avrupa’nın ABD ile yaşanan sorunlu ilişkide Türkiye ile işbirliğini arttırmaya yöneltebilir. Türkiye ve Avrupalı NATO ortakları arasında İtalyan Leonardo ile Baykar arasındaki ortak dron üretim projesi, İspanya’nın satın aldığı Hürjet uçakları, Romanya’ya teslim edilen savaş gemisi gibi girişimler zaten mevcut. Ancak Ankara’nın hedefi bu işbirliğinin kapsamını daha da genişletmek.
