Ekvador’da Devlet Başkanı Daniel Noboa’nın ailesine ait şirketle ilgili iddiaları araştıran Polonyalı aktivist Monika Silva Koniuszek’in ölümü ülkede tartışma yarattı. Guardian’da yer alan habere göre hak savunucuları, 41 yaşındaki Koniuszek’in susturulmak amacıyla öldürüldüğünü savunuyor.
Koniuszek, 8 Haziran’da Ekvador’un Santa Elena eyaletine bağlı kıyı kasabası Montañita’daki evinde ölü bulundu. Dört ve dokuz yaşlarında iki kız çocuğu annesi olan aktivistin yerde, boynunda ip varken bulunduğu aktarıldı.
Hükümet 'intihar' demişti, otopsi cinayeti işaret etti
Koniuszek’in ölümünden bir gün sonra, otopsi sonuçları henüz açıklanmadan Ekvador İçişleri Bakanı John Reimberg, ilk değerlendirmenin intihar yönünde olduğunu söyledi. Reimberg, yerel basına yaptığı açıklamada olay yerinde bu sonuca varmak için gerekli bulguların bulunduğunu belirtti.
Ancak Guayaquil’de yapılan otopsi, ölüm nedeninin başa alınan darbe ve boğulma olduğunu ortaya koydu. Ekvador Kadınları Destekleme ve Eylem Merkezi Direktörü avukat Lita Martínez, adli raporlara dayanarak bunun şiddet sonucu gerçekleşen bir ölüm olduğunu söyledi ve intihar ihtimalinin geçerliliğini yitirdiğini ifade etti.
Çevre suçları ve yolsuzluk iddialarını araştırıyordu
Koniuszek, son 10 yıldır sosyal medyada çevre suçları, arazi gaspı ve yolsuzluk iddialarını gündeme getiriyordu. Yerel gazetecilerle de çalışan aktivist, sosyal medya profillerinde “Ekvador’u sevmek ve doğru olanı savunmak için burada doğmuş olmanız gerekmez” ifadesini kullanıyordu.
Guardian’a konuşan İngiliz yazar ve aktivist Beth Pitts, Koniuszek’i “tanıdığı en cesur insan” olarak tanımladı. Pitts, onun çevre suçlarını ve yolsuzluğu çoğu kişinin konuşmaya korktuğu zamanlarda açıkça dile getirdiğini söyledi.
Noboa ailesinin şirketiyle ilgili iddiaların peşindeydi
Koniuszek’in çalışma arkadaşlarına göre aktivist, Devlet Başkanı Daniel Noboa’nın ailesine ait meyve şirketi Noboa Trading’e ilişkin iddiaları araştırmaya başlamıştı. İddiaya göre Koniuszek, Noboa Trading’e ait muz konteynerlerinde tonlarca kokain ele geçirildiğine ve Ekvador yargısındaki üst düzey bazı isimlerin soruşturmaları yavaşlattığına ilişkin iddiaların peşindeydi.
Arkadaşları, Koniuszek’in öldürülmeden kısa süre önce Quito’daki ABD Büyükelçiliği’ne bu iddiaları içeren bir dosya teslim ettiğini söyledi.
Aktivist ayrıca Santa Elena eyaletinde siyasi bağlantıları olduğu öne sürülen bazı isimlerin büyük ölçekli bir arazi kaçakçılığı ağıyla ilişkili olduğu iddialarını da araştırıyordu.
“Takip ediliyorum” demişti
Koniuszek’in arkadaşları, aktivistin bir süredir yargı baskısı ve açık ölüm tehditleriyle karşı karşıya olduğunu söyledi. Bu tehditlerin, Kasım 2025’te öldürülen yerel gazeteci ve aktivist Robinson del Pezo’nun ölümünden sorumlu tutulan suç ağlarıyla bağlantılı olabileceği öne sürüldü.
Koniuszek’in arkadaşı Joanna Cuper, Polonya kamu yayıncısı TVP Info’ya yaptığı açıklamada, aktivistin takip edildiğini ve izlendiğini söylediğini anlattı. Cuper, Koniuszek’in “kartellerin başına ödül koyduğunu” söylediğini de aktardı.
Polonya soruşturmaya dahil olmak istiyor
Koniuszek’in ölümü doğduğu ülke Polonya’da da geniş yankı buldu. Polonya savcılığı, Ekvador makamlarından hukuki yardım talep ettiğini ve soruşturmaya yakından dahil olmak istediğini açıkladı.
Polonya’nın Peru Büyükelçiliği de Ekvador makamlarının olayın koşullarını açıklığa kavuşturacak hızlı, kapsamlı, bağımsız ve şeffaf bir soruşturma yürütmesini beklediğini bildirdi. Büyükelçilik açıklamasında insan hakları savunucuları, gazeteciler, sosyal aktivistler ve sivil hayata katılan kişilerin korunmasının önemine de dikkat çekildi.
Montañita’da anma köşesi oluşturuldu
Koniuszek’in yaşadığı Montañita’da mahalle sakinleri evinin önüne fotoğraflar ve çiçeklerle bir anma köşesi kurdu. Mumlar günlerce yakılırken, yerel sokak sanatçıları aktivistin anısına bir duvar resmi yaptı. Komşuları ise bir sokağa onun adını verdi.
