Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) bünyesinde yürütülen Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemi ulusal ölçekte devreye alındı. Çevresel sürdürülebilirliği artırmak ve atık yönetimi süreçlerini döngüsel ekonomiye kazandırmak amacıyla başlatılan sistem, ambalajlı içecek sektöründeki tüm paydaşları ve tüketicileri kapsıyor.
PİLOT UYGULAMADAN ULUSAL ENTEGRASYONA GEÇİŞ
Ekonomim'in haberine göre, 2025 yılının Şubat ayında Sakarya'da pilot olarak başlatılan ve aynı yılın Temmuz ayında bölgesel ölçekte genişletilen DOA sistemi, bugün itibarıyla son aşamasına ulaştı. Ulusal entegrasyon süreciyle birlikte daha önce 0,25 TL olarak uygulanan ambalaj başına teşvik bedeli, 1 TL seviyesine yükseltildi.
Sistem kapsamında iade edilecek ambalajların şu standartları taşıması gerekiyor:
Üzerinde belirgin bir "DOA" logosunun bulunması,
Plastik (PET), cam veya alüminyum malzemeden üretilmiş olması,
Hacminin 0,10 litre ile 3 litre arasında yer alması,
Ambalajın fiziksel olarak zarar görmemiş ve boş olması.
İADE ALTYAPISI VE DİJİTAL CÜZDAN SİSTEMİ
Tüketiciler, kriterlere uygun boş ambalajları market zincirleri, süpermarketler, bakkallar ve büfeler gibi satış noktalarına ya da belirli alanlara kurulan Depozito İade Makinelerine (DİM) teslim edebilecek.
Sistemin finansal işleyişi bütünüyle dijital altyapı üzerinden yürütülüyor. İade edilen her ambalaj karşılığında kazanılan tutarlar, kullanıcıların akıllı telefonlarına yükleyecekleri "DOA" mobil uygulaması içindeki dijital cüzdan hesaplarına anında aktarılıyor. Vatandaşlar dijital cüzdanlarında biriken bu bakiyeleri:
Diledikleri zaman kişisel banka hesaplarına transfer edebilecek,
Anlaşmalı bankaların ATM'lerinden nakit olarak çekebilecek,
Anlaşmalı zincir market ve iş yerlerinde alışveriş harcamalarında kullanabilecek.
İŞLETMELER İÇİN KAYIT VE OPERASYONEL SÜREÇLER
Mevzuat gereği, ambalajlı içecek satışı gerçekleştiren perakende noktaları ile otel, restoran ve kafe (HOREKA) işletmeleri de iade merkezi veya toplama noktası olarak sistemde görev alıyor. Bu işletmelerin kendi bünyelerinde tüketilen ya da tüketicilerden toplanan ambalajları doğrulamak ve depolamak amacıyla Depozito Bilgi Yönetim Sistemi (dbys.gov.tr) üzerinden kayıt işlemlerini tamamlamaları ve çalışacakları yetkili saha operatörlerini seçmeleri gerekiyor. Toplanan atıklar, saha operatörlerince belirli periyotlarla teslim alınarak sayma merkezlerine ve ardından geri dönüşüm tesislerine sevk edilecek.
EKONOMİK VE ÇEVRESEL HEDEFLER
Bakanlık verilerine göre, DOA sisteminin tam kapasiteyle faaliyete geçmesiyle birlikte Türkiye'de yılda yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının doğaya karışmadan geri dönüşüm zincirine dahil edilmesi planlanıyor. Doğal kaynakların korunmasını ve hammadde tasarrufunu destekleyen bu modelin, ülke ekonomisine yıllık 30 milyar TL seviyesinde doğrudan bir finansal katma değer sağlaması öngörülüyor.
