Ferit PARLAK/ANKARA
[email protected]
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Ekonomi ve Enerji Bakanı Olgun Amcaoğlu, ekonomide 2030 yılı hedeflerini açıkladı. Amcaoğlu, “2030 yılına kadar, yani 3 yıllık dönemde turist sayısını 2 milyondan 4 milyona çıkarmayı hedefliyoruz. Bunun için 32 bin olan yatak sayısını 50 bine yükselteceğiz. Diğer taraftan, konaklamada geceleme ortalamasını 3.5 günden 5 güne çıkarmayı planlıyoruz. Bunu gerçekleştirdiğimizde, en basit hesaplaamayla, ek olarak, örneğin 20 milyon yumurtaya, 20 milyon şişe süte daha ihtiyacımız olacak. Yani bu hedef, üreticilerimiz için de katalizör olacak” şeklinde konuştu.
Tasarı Meclis’e gönderilecek
Güvercinlik 3 adıyla, 1 milyon 300 bin metrekarelik yani 1.300 dönümlük bir alanda, altyapısının 22 milyon dolara mal olacağı, yeniçağın gereksinimlerine uygun bir sanayi bölgesinin inşaatına başlayacaklarını vurgulayan Amcaoğlu, “5 bin ile 20 bin metrekare arasında değişen sanayi arsaları yer alacak. Serbest Bölge Yasası tasarısı Meclis’e gönderildi. Bu sanayi bölgesinin tamamen sıfır gümrüklü bir ‘free zone’ mantığıyla çalışmasını hedefliyoruz. Projede iki adet depolamalı sistemle çalışacak enerji santrali bulunacak ve bu sayede sıfır enerji maliyetiyle üretim yapılabilecek. Bölge bünyesinde kreş ve meslek lisesi de yer alacak. Gelecek hafta Türkiye Cumhuriyeti ile imzalanacak Ekonomik ve Mali İşbirliği Protokolü çerçevesinde, Ankara ve KKTC kaynaklı 2026 projeleri arasında bu sanayi bölgesinin durumu da ele alınacak” diye konuştu.
“Güneşten enerji üretimi 2 kat artacak”
Günlük ortalama 9.1 saat güneş görebilen, dünya coğrafyasında ilk 5’in içinde yer alan, 333 gün 3 bin 300 saat güneş alan bir ada olduklarını dile getiren Amcaoğlu sözlerini şöyle sürdürdü: “Sadece kendi ihtiyacını değil, enerji ihracatı da yapabilecek bir potansiyele sahibiz. 2030’a kadar kabloyla anakaraya bağlanma projesi de olabilir ama depolamalı sistemleriyle enerjiyi üretmeyi, baz istasyon sayısını ve kapasitesini de ona göre artırmayı planlıyoruz. 5 kooperatif aracılığı ile bugün 594 megawatt olan kurulu güneş gücünü 1.050 megawatta çıkarmayı planlıyoruz. Bizim en son Türkiye Cumhuriyeti Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’la yaptığımız toplantıda iki alternatif vardı. Her zaman B planınız olması lazım. Birincisi kabloyla anakaraya bağlanmak; olmazsa depolamalı güneş sistemlerini, tabii ki Türkiye Cumhuriyeti’nin de know-how’u ve desteğiyle kurmak.”
Son 5 yılda rekor büyüme
Çalışan sayısının son 5 yılda yüzde 100 oranında arttığını dile getiren Amcaoğlu, “Reel sektördeki çalışan sayısı 2021 yılında 88 bindi. Şu an 170 bini geçti. Son 5 yılda, reel sektör çalışanlarına teşviki en üst seviyeye çıkardık. Şu an aylık 260 milyon lira teşvik ödemesi var. Yaklaşık 82 bin çalışan için, işverene yüzde 100’e varan prim desteği veriyoruz” dedi. Destekleri artırarak devam ettirmeyi düşündüklerine vurgu yapan Amcaoğlu, “Üreten kesim bir ekonominin her şeyi reel sektör yoksa bu ülkede, kamu sektörünün de olamayacağını biliyoruz” diye konuştu.
“Asgari ücret yüksek, ama bu yolu seçtik”
Bakan Amcaoğlu, Ocak 2022’den bugüne kadar asgari ücreti Türk Lirası bazında yüzde 866 oranında artırdıklarına dikkat çekti. Amcaoğlu şunları söyledi: “Bu dolar bazında yüzde 266’lık bir artışa denk geliyor. Bugün asgari ücret, brüt olarak 60 bin 618 lira veya 1.340 dolar seviyelerinde. Bu ücretin Türkiye’ye veya Güney Kıbrıs’a göre çok yüksek olduğunu söyleyenler var. Ama çalışanların verimliliği ve yaşam koşulları için biz bu yolu seçtik. Ki şunu söylemek istiyorum, ekonomiyi büyüttük, Türk Lirası olarak da büyüttük,. Resesyona sokmadık, stagflasyon yaşanmasına, durgunluk yaşanmasına müsaade etmedik. En son tahlilde sadece turizmin yarattığı katma değer 2.4 milyar dolara yükseldi.”
“Akaryakıta zam yapmadık”
Akaryakıt fiyatlarını, İran-ABD savaşı başlamadan önceki seviyede tuttuklarına dikkat çeken Amcaoğlu, “Başbakanlık Müsteşarı’yken de İstatistik Kurumu’ndayken de Devlet Planlama Örgütü’ndeyken akaryakıt fiyatlarının enflasyona etkisini araştırmış ve ayrıntılarıyla çalışmıştım. Akaryakıttaki her 60 kuruşluk zammın, enflasyonu yüzde 1 oranında yükselttiğini; akaryakıt fiyatları geri geldiğinde ise ‘akaryakıt fiyatı yükseldi diye fiyatları yükselen mal ve hizmet’in, fiyatlarının düşmediğini görmüştüm. O nedenle 17 haftalık savaş boyunca akaryakıt fiyatlarını sabit tuttuk. Diğer harcamalardan kıstık ve enerji faturasını karşıladık. Bu yolla, enflasyonu dizginledik” ifadelerini kullandı.
Sanayiciler yapısal reform istiyor
KKTC Kıbrıs Türk Sanayi Odası (KTSO) Genel Sekreteri Erçin Tekakpınar, Yönetim Kurulu sayman Üyesi Hüseyin Ruso ve Yönetim Kurulu üyeleri Metin Oral, Enes Teke ile Efe Özman’ın katılımıya yuvarlak masa toplantısı gerçekleştirildi. DÜNYA’nın sorularını yanıtlayan sanayiciler, mevcut yapının üretimi desteklemekten uzak olduğunu belirterek, rekabet gücünün artırılması için kapsamlı yapısal reform çağrısında bulundu.
“Parseller için yüksek hava parası talep ediliyor”
KKTC Sanayi Odası yönetimi sıkıntıları şöyle sıraladı:
* Sanayi bölgelerindeki birçok parselin sahibi üreticiler değil; b parseller yüksek fiyatlı kiralama veya “yüksek hava parasıyla devirler” yoluyla değerlendiriliyor.
* Gerçek üreticiler, ya sanayi bölgelerindeki arsa sahiplerine yüksek fiyatla kiracı olabiliyor veya yüksek bedeller ödeyerek, bölge dışında, özel arazi almak zorunda kalıyor.
* Personel giderlerinin şirket ciroları içindeki payı, son 3 yılda yüzde 17 seviyelerinden yüzde 29’a yükseldi; enerji giderleriyle birlikte “iki temel maliyet kalemi” toplam maliyetlerin yarısını geçti.
* Kullandığımız enerjiyi üretebilme izni verilmeli.
* Yüksek asgari ücret, yüksek vergi ve prim ödememize rağmen, üretim sektörlerinde çalışacak vasıfsız eleman bulabilmek her geçen gün daha da zorlaşıyor.
