Çevrimiçi çocuk cinsel istismarını tespit etmeyi amaçlayan ePrivacy kurallarından geçici bir istisna niteliğindeki Chat Control 1.0 düzenlemesi, Perşembe günü Avrupa Parlamentosu tarafından kabul edildi.
Düzenleme 3 Nisan 2028’e kadar yürürlükte kalacak; böylece milletvekilleri, güncellenmiş çerçeve olan Chat Control 2.0 üzerinde uzlaşma ararken önemli bir süre kazanmış olacak.
Dosya yeniden nasıl gündeme geldi
Mart ayında Avrupa Parlamentosu üyeleri, devam eden görüşmeler sonuçsuz kaldığı için Chat Control 1.0’ın süresinin uzatılmasını reddetti.
Haziran sonlarında Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola, süresi dolan kuralların çevrimiçi çocukların korunmasında tehlikeli bir boşluk yarattığı uyarısında bulunarak dosyayı yeniden açtı ve Konsey’e gönderdi.
Konsey ardından dosyayı tatil sezonunun başında yeniden Parlamento’ya gönderdi; dosyanın bir kez daha reddedilmesi için gereken çoğunluğu sağlamak bu dönemde zordu.
Parlamentoda neler yaşandı
Avrupa Parlamentosu’nda, 314 üyenin lehte, 276’sının aleyhte oy kullandığı, 17’sinin ise çekimser kaldığı ilk oylamada basit çoğunluk, tutumun reddedilmesini destekledi.
Islah edilmiş Parlamento tutumunu reddetmek için salt çoğunluk (şu anda 360 üye) sağlanamadığı için – 276 üye lehte, 286 üye aleyhte oy kullandı, 30 üye çekimser kaldı – ikinci okuma kapatıldı ve değiştirilmiş paket şimdi üç ay içinde onaylanmak üzere Konsey’e gönderildi.
Değiştirilmiş Parlamento tutumu, liberal RENEW grubunun önerdiği olumlu ancak daha çok kozmetik bir değişikliği benimsiyor; buna göre “uçtan uca şifrelemenin uygulanmış, uygulanıyor veya uygulanacak olduğu iletişimler” yasanın kapsamı dışında bırakılacak.
Bazı milletvekilleri bunu “küçük de olsa bir umut ışığı” olarak nitelese ve bunun, metnin ikinci görüşmede bütünüyle reddedilmemesinin etkenlerinden biri olduğu düşünülse de, bu tür iletişim kanallarının listesinin ne kadar geniş olabileceği belirsiz.
Bu değişiklik, özel iletişimin kitlesel olarak taranması fikriyle doğrudan çelişebileceği için Konsey’in bu değişiklikleri reddetmesi muhtemel.
Konsey’in Chat Control 2.0’a ilişkin önceki tutumlarında da mahremiyetin ve uçtan uca şifrelemenin korunmasına dair kısa ifadeler yer alıyordu; ancak Chat Control ile uçtan uca şifrelemenin hedeflerinin pratikte nasıl uzlaştırılabileceğine ilişkin teknik bir tartışma yürütülmedi.
Her iki teklife yönelik eleştiriler sosyal medyada çalkalanırken, üye devlet düzeyinde dosyalar hakkında neredeyse hiç tartışma yürütülmüyor.
Üye devletlerde, her iki Chat Control teklifine ilişkin dosyalar genellikle içişleri bakanlıklarının temsilcileri tarafından yürütülüyor.
Şu anda yalnızca az sayıda ülke, teklifi yalnızca kolluk faaliyetleri açısından değil, aynı zamanda veri koruma, özel iletişim ve siber güvenlik merceğinden de değerlendirerek konu hakkında aktif bir tartışma yürütüyor.
Geniş tabanlı muhalefet
Avrupalıların özel iletişimlerinin kitlesel olarak taranmasına ilişkin her iki teklif de sol, liberal ve sağ siyasetçileri; eski AP üyesi Patrick Breyer gibi mahremiyet savunucularını; siber güvenlik uzmanlarını ve hatta AB dışındaki ifade ve bilgi özgürlüğü meselelerinde geniş deneyime sahip insan hakları savunucularını kapsayan yaygın bir muhalefeti harekete geçirdi.
Yakın zamanda yeniden seçilen ALDE Partisi Başkanı ve Alman AP üyesi Svenja Hahn, EUTechLoop’a yaptığı değerlendirmede parlamento oylamasını açıkça eleştirdi:
“Chat Control aracının Avrupa Parlamentosu’ndan geçmiş olması utanç verici. Parlamento’nun önerdiği gibi çocuk cinsel istismarıyla hedefli bir mücadele yerine, Avrupa vatandaşlarımızın tüm özel iletişimlerinin kitlesel gözetimine kapı aralıyor.”
“Özel sohbetlerin AB devletleri tarafından dayatılan gözetimi, özgürlüğümüz ve demokrasimiz için bir tehdit. Chat Control’e karşı mücadeleyi sürdürmemiz gerekiyor.”
Açık Diyalog Vakfı Başkanı Lyudmyla Kozlovska, EUTechLoop’a yaptığı değerlendirmede Chat Control 1.0 oylamasının AB’de mahremiyetin aşındırılmasına ilişkin daha geniş bir bağlamda görülmesi gerektiğini söyledi:
“Oylama, yalnızca mahremiyet değil, AB’de demokrasinin nasıl işlediğiyle ilgilenen herkesi kaygılandırmalı. Bu, mahremiyetin aşındırılmasını normalleştirmeye yönelik daha önce gördüğümüz aynı yaklaşım: önce finansal mahremiyet, ardından yolcuların verileri, şimdi de iletişimimiz; acil görünümlü bir amaçla gerekçelendirilen geniş yetkiler, ardından sessizce normalleştiriliyor.”
“Sonuç ne? Finans, güvenlik ve siber güvenlik yasaları artık AB’nin karşıtları tarafından kendi vatandaşlarına ve kurumlarına karşı sınır ötesi baskı amacıyla yoğun biçimde silahlaştırılıyor.”
“Şifreleme ve iletişim mahremiyeti için asıl mücadele, Chat Control 2.0 üzerinden Eylül ayında verilecek. O zamana kadar direniş öyle güçlü olmalı ki hiçbir usul manevrası bu düzenlemeyi geçiremesin.”
Bu haber ilk olarakEU Tech Loop(kaynak İngilizce)’ta yayımlanmıştır ve bir içerik paylaşım anlaşması kapsamında Euronews’te paylaşılmıştır.
