✓ Merkez Bankası yine yanılmış görünüyor; ama bu seferki yüz güldüren bir yanılgı olacağa benziyor.
✓ Merkez Bankası ikinci enflasyon raporunda yılın tümündeki ham petrol fiyatı tahminini 89 dolara çıkarmıştı. Ancak savaşın en azından şimdilik geride kalması ve petrol fiyatlarının tahminlerin ötesinde bir hızla 70 dolarlara kadar gerilemesi, yıllık ortalamanın 80-85 dolar arasında kalmasını sağlayacak gibi.
✓ Fiyatın 70 doların da altına inmesi ve ortalamanın 80 doların altında kalması ise şahane olur.
2026 yılı enflasyon hedefinin yüzde 16’dan yüzde 24’e yükseltildiğinin açıklandığı yılın ikinci enflasyon raporunda ham petrol fiyatına ilişkin tahmin de 60,9 dolardan 89,4 dolara çıkarıldı.
Yüzde 24’lük enflasyon hedefi neredeyse hiç mümkün görünmüyordu ama petrol fiyatı öngörülen 89,4 dolarlık düzeyde gerçekleşebilirdi; ne var ki bu düzeyin çok üstünde kalınması da söz konusuydu, daha aşağıda bir gerçekleşme olması da…
Petrol fiyatının hangi düzeyde oluşacağı tabii ki tümüyle dış gelişmelere ve özellikle de ABD-İran savaşının ne kadar süreceğine, bu çerçevede Hürmüz’de neler olacağına bağlıydı.
Savaş şimdilik bitti; tam anlamıyla bir anlaşmaya varılamasa da ateşkes söz konusu ve petrol fiyatları da hızla gerileme eğilimi içine girdi. Hatta petroldeki gerilemenin beklentilerin de ötesinde olduğunu belirtmek gerek.
Petrolde nisan ayının sonunda ulaşılan 126 dolarlık fiyatla yalnızca bu yılın değil, son dört yılın rekoru kırılmıştı. Ateşkesle ve anlaşmaya yaklaşılmasıyla petrol fiyatları hızla geriledi ve 70 dolarlar düzeyine indi.
Merkez’in tahmini yüksek kaldı
Merkez Bankası yılın ikinci enflasyon raporunu mayıs ayının ortasında açıkladı ve girişte de belirttiğim gibi ham petrol fiyatındaki yıllık ortalama beklentisinin 89,4 dolar olduğunu bu rapor kapsamında ilan etti.
O döneme kadar olan dört buçuk ayda gerçekleştirilen ithalattaki ortalama fiyat yaklaşık 90 dolar düzeyinde oluşmuştu. Dolayısıyla yılın tümündeki ortalamanın da 89,4 dolar olması için yılın kalan dönemindeki fiyatın 89-90 dolar olması gerekiyordu.
Bu düzey aşılırsa Merkez Bankası’nın 2026’ya ilişkin başta enflasyon olmak üzere bir dizi tahmininin tutma olasılığı iyice zayıflayacak, cari dengedeki açık daha da artma eğilimine girecek; tersi olur ve petrol fiyatı 89-90 doların altında kalırsa bu kez de lehte sapmalar görülecekti.
İşte son dönemde yaşanmakta olan budur!
Fiyat en azından şimdilik de olsa kayda değer ölçüde geriledi ve Merkez Bankası’nın tahmini yüksek kaldı. Ama bu elbette mutluluk veren bir yanılgı.
Ortalama 80 dolara kadar inebilir
Ham petrol ithalatında ortalama fiyat ilk altı ayda yaklaşık 91-92 dolar düzeyinde oluştu.
Ancak savaşın en azından şimdilik sona ermesi ve ateşkesle birlikte petrol fiyatları 70-75 dolar arasında salınmaya başladı. Biraz önce de belirttim, bu düzeye bu kadar kısa sürede inileceği beklenmiyordu bile.
Petrolün yılın kalan döneminde bu düzeyde kalması, yılın tümündeki ortalama fiyatı 80 dolara kadar çekebilir. Biraz daha geniş marjda ifade etmek gerekirse 2026’nın tümündeki ortalama fiyat 80-85 dolar arasında oluşabilir.
Yılın tümü için kendini yaklaşık 89-90 dolara hazırlayan Merkez Bankası için bu yüzde 10’a yakın bir avantaj demek. Bu durum tabii ki yalnızca Merkez Bankası için değil, Türkiye için avantaj demek.
Yüzde 24 yine de olmaz
Her şey son dönemdeki görece dinginlikte seyretse ve ham petrol fiyatı 70 dolarlarda kalsa, yıllık ortalama maliyet öngörülenin yüzde 10 altında 80 dolar civarında oluşsa bile bundan yüzde 24’lük enflasyon hedefinin tutturulacağı gibi bir sonuç çıkarmak çok yanlış olur.
Unutmayalım; yüzde 24’lük hedefi tutturabilmek için yılın kalan yedi ayındaki, yedi ay toplamındaki fiyat artışının yüzde 6,3’ü aşmaması gerekiyor.
İlk beş aydaki yüzde 16,6 artıştan sonra nasıl bir mucize gerçekleşecek de yedi ayda yüzde 6,3’te kalınacak?
Hani olur ya “İşte savaş sona erdi, petrol fiyatı da beklentilerin ötesinde düştü” diyen çıkarsa diye söyleyeyim. Yok, olmaz; petrol fiyatındaki düşüş bu oranın gerçekleşmesini sağlamaya yetmez.
İyimser olmak iyidir, iyidir de bir anda böyle dünyayı toz pembe görecek kadar değil.
Kaldı ki, değil yüzde 24’lük hedefi, yüzde 26’lık tahmini tutturmak bile mümkün görünmüyor. Yüzde 26’da kalmak da yedi ay toplamında yüzde 8'i aşmamayı gerektiriyor.
2025 son yılların görece en düşük enflasyonunun (yüzde 30,89) gerçekleştiği yıldı ve haziran-aralık dönemindeki artış yüzde 13,71 olmuştu.
Dolayısıyla “Petrol fiyatı düştü, enflasyon belası da geride kalıyor” gibi hayallere dalmanın hiç alemi yok.
