Avrupa Yolsuzlukla Mücadele Ofisi (OLAF), İtalya’dan Türkiye’ye yasa dışı yollarla gönderilen binlerce ton tekstil atığına ilişkin büyük çaplı bir soruşturma yürüttü. İncelemede, 4 bin 200 ton tekstil atığının çevre kurallarından ve yüksek geri dönüşüm maliyetlerinden kaçmak için yanlış etiketlenerek Türkiye’ye gönderildiği ortaya çıktı.
Euronews’in haberine göre, OLAF’ın İtalya’daki Carabinieri ve Türk gümrük makamlarıyla birlikte yürüttüğü soruşturmada, atıkların yüksek oranda akrilik elyaf içerdiği belirlendi. Sentetik yapısı nedeniyle doğada 200 yıla kadar kalabilen bu tür atıkların geri dönüşümü daha karmaşık ve maliyetli olduğu için sıkı çevre kurallarına tabi tutuluyor.
ATIKLAR YANLIŞ ETİKETLENMİŞ
Soruşturmaya göre, tekstil atıkları bu yükümlülüklerden kaçmak için yanlış beyan edildi. OLAF, ticaret akışları, gümrük verileri ve geri dönüşüm kapasitesine ilişkin analizler üzerinden şüpheli sevkiyatları tespit etti.
Türkiye’ye ulaşan sevkiyatlarda yaklaşık 4 bin 200 ton tekstil atığı bulundu. Ortaya çıkarılan tablo, çevre kurallarını aşmak için kurulan sistemli bir kaçak atık trafiğine işaret etti.
OLAF Genel Direktörü Petr Klement, bu tür şemaların organize ağlar için yasa dışı kazanç kapısına dönüştüğünü belirterek, “Belirli tekstil atıklarının geri dönüşüm maliyetinden veya çevre kurallarına uymaktan kaçınmanın yasa dışı yollarını sunan bu tür yapılar, organize ağlar için yasa dışı kazanç fırsatı yaratıyor” dedi.
TÜRKİYE’DE DEPO VE LİMANDA ATIK BULUNDU
Soruşturma Türkiye’de yapılan ortak denetimlerle genişledi. OLAF yetkilileri, İtalyan çevre uzmanları ve Türk makamlarının katıldığı incelemelerde, Türkiye’de çevre mevzuatına uymadığı belirtilen bir geri dönüşüm tesisiyle bağlantılı depoda yaklaşık 2 bin 100 ton tekstil atığı daha bulundu.
Bu miktarla da sınırlı kalınmadı. OLAF açıklamasına göre, aynı hileli şemayla bağlantılı ve İtalya’dan geldiği belirlenen 768 ton tekstil atığı da Mersin Limanı’nda tespit edildi. Atıkların yine yanlış etiketlendiği ve yasa dışı şekilde boşaltılmaya hazırlandığı belirtildi.
İTALYA’DA BASKIN: 12 MİLYON EUROYA EL KONULDU
Soruşturmanın İtalya ayağında da operasyon düzenlendi. Carabinieri, Brescia’da şüpheli ihracatlarla bağlantılı olduğu belirtilen bir iş kompleksine baskın yaptı.
Yetkililer, şirket tesislerine, operasyonda kullanıldığı öne sürülen kamyon filosuna ve yaklaşık 12 milyon euroluk mali varlığa el koydu.
AVRUPA’NIN TEKSTİL ATIK SORUNU
Soruşturma, Avrupa’nın büyüyen tekstil atığı sorununu da yeniden gündeme getirdi. Avrupa Birliği tekstil ve giyim sektörü 2023 yılında 170 milyar euroluk ciro yaratırken, sektör yaklaşık 1,3 milyon kişiye istihdam sağladı. Ancak tekstil atıklarının geri dönüşümü hala zor ve pahalı bir süreç olarak görülüyor.
Avrupa’da 2019 yılında yaklaşık 12,6 milyon ton tekstil atığı oluştu. Bunun yalnızca beşte biri yeniden kullanım veya geri dönüşüm için ayrı şekilde toplandı.
Kullan-at moda anlayışı, Avrupa’daki toplama, ayrıştırma ve geri dönüşüm sistemleri üzerindeki baskıyı artırırken, kullanılmış giysi ve tekstil atıklarının bir bölümü Avrupa dışındaki ülkelere gönderiliyor. Bu atıkların önemli kısmı ise sonunda çöplüklere ya da yakma tesislerine gidiyor.
HIZLI MODAYA SIKI TAKİP
Avrupa Komisyonu, tekstil atıklarının “yeniden kullanılabilir ürün” gibi gösterilerek yurt dışına gönderilmesini önlemek amacıyla 2025’te yeni atık yönetimi kuralları getirmişti. Bu düzenlemelerle tekstil sevkiyatlarının denetimi artırılırken, OLAF’ın atık kaçakçılığı soruşturmalarındaki rolü de güçlendirildi.
Fransa öncülüğündeki beş AB ülkesi ise ultra hızlı moda şirketlerine karşı daha sıkı önlem alınması için Avrupa Komisyonu’na çağrı yaptı. Ülkeler, Shein ve Temu gibi platformlardan Avrupa’ya gelen çok hızlı ve ucuz moda ürünlerinin aşırı tüketimi körüklediğini, atık sistemleri üzerinde büyük baskı yarattığını savundu.
Fransa Ekolojik Geçiş Bakanı Monique Barbut, hızlı moda konusunda Avrupa’nın daha güçlü ortak adımlar atması gerektiğini belirterek, ülkelerin bu alandaki deneyimlerini paylaşmaya hazır olduğunu söyledi.
Odatv.com
