Şili polisi, Víctor Jara ve dönemin Cezaevleri Genel Müdürü Littré Quiroga’nın öldürülmesinden hüküm giyen emekli albay Nelson Haase Mazzei’nin ülkenin güneyindeki Puyehue bölgesinde yakalandığını açıkladı.
Mahkeme, 2023’ten bu yana firari durumda olan Haase Mazzei’nin derhal cezaevine gönderilmesine hükmetti. Emekli albay, iki cinayetten aldığı toplam 25 yıllık hapis cezasını çekecek.
Jara’nın eşi, İngiliz dansçı ve insan hakları savunucusu Joan Jara tarafından kurulan Víctor Jara Vakfı, yakalama kararını memnuniyetle karşıladı.
Vakfın açıklamasında, “Nelson Haase Mazzei’nin bulunarak cezaevine gönderildiğini öğrendik. Bu haberi memnuniyetle karşılıyoruz” denildi.
Ancak cinayetlerin üzerinden yarım asırdan fazla zaman geçtiğine dikkat çekilen açıklamada, “Víctor Jara ve Littré Quiroga’nın öldürülmesinden 50 yıl sonra bunu adalet olarak görmek zor” ifadeleri kullanıldı.
DARBEDEN BİR GÜN SONRA GÖZALTINA ALINDI
Şili’nin en tanınmış sanatçılarından biri olan Jara, General Augusto Pinochet’nin ABD destekli askeri darbeyle sosyalist Devlet Başkanı Salvador Allende’yi devirmesinden bir gün sonra, 12 Eylül 1973’te başkent Santiago’da gözaltına alındı.
Sol görüşlü kimliği ve Allende yönetimine verdiği destekle bilinen Jara, binlerce kişiyle birlikte Santiago’daki kapalı bir stadyumda tutuldu.
Jara, gözaltına alınmasından dört gün sonra Allende yönetiminin Cezaevleri Genel Müdürü Littré Quiroga ile birlikte stadyumun soyunma odalarında öldürüldü.
Mahkeme kayıtları ve tanık ifadelerine göre Jara, gözaltında ağır işkenceye ve aşağılamaya maruz kaldı. Askerlerin sanatçıyla Rus ruleti oynadığı, ellerini kırdığı ve başına ağır darbeler vurduğu belirtildi.
Jara’nın cansız bedeni, Santiago’daki ana mezarlığın yakınında bulundu. Yapılan incelemelerde vücudunda 44 kurşun yarası ve 56 kırık tespit edildi. Jara öldürüldüğünde 40 yaşındaydı.
Aynı yerde bulunan Littré Quiroga’nın bedeninde ise 23 kurşun yarası olduğu belirlendi.
YEDİ EMEKLİ ASKER MAHKÛM EDİLDİ
Cinayetin ardından yaklaşık yarım asır boyunca ceza almayan yedi emekli asker, Ağustos 2023’te suçlu bulundu ve farklı sürelerde hapis cezalarına çarptırıldı.
Nelson Haase Mazzei’ye, Jara ve Quiroga cinayetlerindeki rolü nedeniyle 25 yıl hapis cezası verildi. Haase Mazzei, uzun yıllar boyunca cinayetlerin işlendiği stadyumda bulunmadığını savundu. Ancak yeminli tanık ifadeleri, onun olay yerinde olduğunu ortaya koydu.
Haase Mazzei, 1972’de Şili ordusunun insan hakları ihlalleriyle anılan Tejas Verdes birliğine katıldı.
Daha sonra Pinochet döneminin gizli servisi Ulusal İstihbarat Müdürlüğünde görev yapan Haase Mazzei, kurumun başındaki Manuel Contreras ile yakın çalıştı.
Pinochet yönetiminin önemli isimlerinden biri olan Contreras, insanlığa karşı suçlar nedeniyle toplamda 500 yılı aşkın hapis cezasına çarptırılmış ve 2015’te cezaevinde hayatını kaybetmişti.
DİĞER HÜKÜMLÜLERDEN BİRİ İNTİHAR ETTİ
Haase Mazzei ile birlikte hüküm giyen emekli asker Hernán Chacón, 2023’te Santiago’daki evinde gözaltına alınmak istendiği sırada yaşamına son verdi.
Polislerden ilaçlarını almak için izin isteyen Chacón’un başka bir odaya geçerek intihar ettiği bildirildi.
Cinayetten hüküm giyen bir diğer eski Tejas Verdes mensubu Pedro Barrientos ise 1989’da ABD’ye kaçtı. Hakkındaki iade talebinden yıllar sonra, Aralık 2023’te Şili’ye sınır dışı edildi.
Bir eski asker, Barrientos’un tabancasını göstererek “Víctor Jara’yı bununla öldürdüm” dediğine tanıklık etmişti.
Barrientos, ABD’de rutin bir trafik kontrolünün ardından yakalandı. Askeri geçmişini vatandaşlık başvurusunda gizlediği gerekçesiyle ABD vatandaşlığı iptal edildi.
Víctor Jara’nın eşi Joan Jara, Barrientos’un Şili’ye gönderilmesinden birkaç hafta önce 96 yaşında hayatını kaybetti.
SON FİRARİNİN YAKALANMASIYLA DAVA KAPANIŞA YAKLAŞTI
Haase Mazzei’nin yakalanması, Pinochet diktatörlüğünün en simgesel kurbanlarından biri olan Víctor Jara için yürütülen uzun adalet mücadelesinin son aşaması olarak değerlendiriliyor.
Pinochet’nin 17 yıllık yönetimi sırasında 3 binden fazla kişi öldürüldü veya zorla kaybedildi. On binlerce kişi ise gözaltına alınarak işkence gördü.
Haase Mazzei’nin avukatları, müvekkillerinin ülkenin güneyindeki Osorno Cezaevi’nden, Pinochet döneminde insan hakları suçlarından hüküm giyenler için Santiago yakınlarında inşa edilen Punta Peuco Cezaevi’ne nakledilmesini talep etti.
