İran’ın ABD ile yapacağı anlaşma kapsamında geniş ekonomik teşvikler elde etmesi bekleniyor.
Buna göre İran hemen petrol satma hakkına sahip olacak, 300 milyar dolarlık bir kalkınma fonundan yararlanabilecek ve zaman içinde dondurulmuş varlıklarına erişim elde edebilecek. Anlaşma taslağına göre, 14 maddelik mutabakat imzalandıktan hemen sonra ABD Hazine Bakanlığı,
İran ham petrolü, petrokimya ürünleri ve türevlerinin ihracatı için yaptırım muafiyetleri çıkaracak. Mutabakat metninin ana hatları günlerdir dolaşımda olsa da, Bloomberg News’un bir kopyasını gördüğü en son belge, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki baskısını sona erdirmesi ve asla nükleer silah peşinde koşmayacağına dair taahhüdünü yinelemesi karşılığında alacağı ekonomik desteğin şimdiye kadarki en kapsamlı dökümünü sunuyor.
Taraflar pazar günü anlaşmaya vardı ve 19 Haziran’da İsviçre’de resmi olarak imza atmayı planlıyor. Bu da, savaşı kalıcı olarak sona erdirmek ve İran’ın nükleer programına yeni ve sıkı sınırlamalar getirmek amacıyla yapılacak 60 günlük müzakerelerin önünü açıyor. Konuya yakın bir kaynak, her iki tarafın da metni resmi olarak yayınlamadığını ancak ABD’nin Fransa’daki G-7 zirvesinde müttefik ülkelerle metni paylaşmaya başladığını belirtti.
Bir başka kaynak ise, teknik ayrıntıların hala üzerinde çalışıldığını belirtti. Bu durum, imzalanmadan önce metnin kesin ifadesinin değişebileceğine işaret ediyor. Anlaşmanın şartlarına göre, ABD Hazine Bakanlığı, mutabakat metninin imzalanmasının hemen ardından “İran ham petrolü, petrokimya ürünleri ve bunların türevlerinin ihracatı için muafiyetler verecek”. ABD, deniz ablukasını kaldıracak ve iki ülke, Hürmüz Boğazı’ndaki trafiğin 30 gün içinde savaş öncesi seviyesine dönmesini sağlamak için çalışacak. ABD’li yetkililer, anlaşma metninin ne zaman yayınlanacağı konusunda çelişkili açıklamalarda bulundu.
ABD Başkanı Donald Trump, metnin cuma günkü imza töreninden sonra bir ara yayınlanacağını söylerken, pazartesi konuşan üst düzey bir ABD’li yetkili bunun birkaç gün içinde gerçekleşebileceğini belirtti. İsviçre Dışişleri Bakanlığı’na göre imza töreni, Luzern Gölü’ne bakan bir dağ tatil beldesi olan Bürgenstock’ta gerçekleştirilecek. ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance’in başkanlık etmesi beklenirken, İran’ı ise muhtemelen Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf temsil edecek.
Bu arada İran devlet televizyonu IRIB’in haberine göre, Tahran, İsrail’in Lübnan’daki askeri harekatını durdurmaması halinde “sert bir tepki” vereceği uyarısında bulundu. Fransa ve Almanya ise Hürmüz Boğazı’nın açılmasına yardımcı olmaya hazır olduklarını açıkladı.
