İLKAY AKKAYA / NEFES
Türkiye’de vatandaşın güvenli liman olarak gördüğü ve geleneksel tasarruf alışkanlıklarının başında gelen yastık altı altın varlıkları, küresel piyasalarda yaşanan fiyat dalgalanmalarıyla çarpıcı bir erime yaşadı. QNB ekonomistleri Erkin Işık ve ekibi tarafından hazırlanan “Türkiye Makroekonomik Görünüm” raporu, ülke genelindeki kayıt dışı altın stokunun devasa boyutunu ortaya koyarken, fiyat hareketlerinin iç talep üzerindeki baskısını da gözler önüne serdi. Tarihsel modellemelerin kullanıldığı raporda yastık altında toplam 3.100 ton altın olduğu belirtildi.
170 TONA DÜŞTÜ
Bankacılık sistemindeki ve kamunun elindeki rezervler de dahil edildiğinde yurt içindeki toplam stokun 4.210 tonu bulduğu tahmin ediliyor. Ancak ekonomistler altın miktarındaki sınırlı artışa rağmen, fiyatlardaki gerileme dolayısıyla vatandaşların yaklaşık 155 milyar dolarlık servet kaybı yaşadığını öngörüyor. Raporda bu servet kaybının aynı zamanda vatandaşların harcama tercihlerini de olumsuz etkilediği ifade edildi.
Geçmiş dönemlerde altın fiyatları yükselirken kendilerini daha varlıklı hisseden ve bu pozitif gelirin etkisiyle harcamalarını artıran vatandaşların, haziran ayında tam tersi bir yol izlediği ortaya çıktı. Değeri milyarlarca dolar azalan altın birikimleri, hanehalkını harcamalarda daha temkinli olmaya yöneltti. Bu durum, iç talep ve tüketici harcamalarındaki yavaşlamayı da hızlandırdı. Öte yandan, ekonomi yönetiminin uyguladığı sıkı para politikası ve yüzde 50 seviyesindeki yüksek TL mevduat faizleri, yastık altına yönelim hızını da yavaşlattı. Geçmişte yıllık bazda 360 tonu bulan altın stoklarındaki artış, cazip TL getirilerinin etkisiyle yıllık 170 tonlar civarına kadar geriledi.
Çift taraflı baskı var
MERKEZ Bankası’nın uyguladığı sıkı para politikası bir yandan yüksek faiz ve kısıtlı krediyle iç talebi frenlerken, diğer yandan altın fiyatlarındaki düşüşün yarattığı servet kaybı vatandaşın harcama iştahını zayıflattı. QNB’nin hazırladığı raporda tüketimdeki yavaşlama ve petrol fiyatlarındaki gerilemenin etkisiyle yıl sonunda enflasyonun bir miktar gerileyebileceği vurgulandı. Analizde daha önce yüzde 31 olan enflasyon beklentisi yüzde 29’a düşürüldü.
Bankalardan altın için karamsar tablo
Küresel yatırım bankaları, altına ilişkin kısa vadeli beklentilerini aşağı yönlü revize etmeye başladı. Bank of America, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) daha şahin bir politika izleyeceği beklentisiyle 2026 ortalama ons altın tahminini yüzde 14 düşürerek 4.360 dolara indirdi. Londra merkezli HSBC de jeopolitik risklerin azalması ve yüksek faiz beklentisiyle 2026 ve 2027 tahminlerini aşağı çekti. Kanada merkezli Scotiabank ise sıkı para politikası ve düşük risk primi senaryosunda ons altının 3.150 dolara kadar gerileyebileceğini belirterek kısa vadede aşağı yönlü risklerin arttığına dikkat çekti.
