Bu yaz milyonlarca tatilci gökyüzüne açılırken, havacılık otoriteleri yolcuların bagajlarında en sık rastlanan ürünlerden biri konusunda uyarılarını yeniliyor.
Uçaklarda batarya kaynaklı olaylarda yaşanan sert artışın ardından, yolculardan powerbank'leri, elektronik sigaraları ve diğer lityum bataryalı cihazları kontrol edilen bagajlarına koymamaları isteniyor.
Bu uyarı, Avrupa'da ve dünyada havayollarının, kargo bölümündeki arızalı lityum bataryaların oluşturduğu yangın riskiyle ilgili artan kaygılar üzerine kendi kurallarını sıkılaştırdığı bir dönemde geliyor.
Birleşik Krallık Sivil Havacılık Otoritesi (CAA), bu tür bataryaların yol açtığı yangın riskinin artık uçaklar için bir numaralı güvenlik tehdidi olduğunu açıkladı.
Kuruma göre, kargo bölümüne verilen bagajlarda tespit edilen cihazların sayısı bir yıl içinde neredeyse ikiye katlandı ve ortalama bir yolcu her uçuşta dört farklı lityum bataryalı cihaz taşıyor.
Lityum bataryalarla ilgili yaşanan olaylar artıyor
Lityum bataryalar, küçük bir gövdede yüksek miktarda enerji depolayabilmeleri sayesinde son derece yaygın olarak kullanılıyor olsa da tehlikeli olabiliyor.
Aşırı ısındıklarında veya üretim hatası taşıdıklarında alev alabiliyorlar. Bu tür elektrik kaynaklı yangınlar hızla yayılabiliyor ve kontrol altına alınması zor olabiliyor.
Birleşik Krallık'ta 2024 yılında, kargo bölümüne verilen bagajlarda lityum bataryalı cihazlarla ilgili yaklaşık 316 olay kaydedildi; 2025'te ise bu sayı iki kattan fazla artarak 643'e yükseldi.
Bu tür olaylar uçak kabininde yaşandığında nispeten kolay müdahale edilebiliyor; ancak arıza, kargo bölümündeki bagajların içinde meydana geldiğinde risk çok daha yüksek.
CAA, ortalama olarak her hafta lityum bataryalarla bağlantılı iki olay yaşandığını, yangın riskinin yanı sıra kargo bölümünden bagajların indirilmesinin uçuşların gecikmesine ya da başka havalimanlarına yönlendirilmesine yol açabildiğini belirtiyor.
Mayıs ayında, Mısır'ın Hurghada kentinden Londra'ya giden bir easyJet uçuşu, bir yolcunun taşınabilir şarj cihazının kargo bölümündeki bagajda olduğunu uçuş sırasında kabin ekibine bildirmesi üzerine rota değiştirerek Roma'ya inmek zorunda kaldı.
Ekim ayında, Air China'ya ait bir uçuşta üst bagaj raflarından alevlerin yükseldiği anlara ait, lityum bataryadan kaynaklandığı bildirilen olaya ilişkin görüntüler sosyal medyada geniş çapta paylaşıldı.
Uçakta lityum batarya kullanımıyla ilgili bilmemiz gerekenler
Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO), mart ayında yolcuların yanına en fazla iki powerbank almasına izin verilmesini ve uçuş sırasında, koltuk prizleri ya da başka bir kaynak üzerinden bu cihazların kesinlikle şarj edilmemesini tavsiye etti.
CAA, bu kuralı yeniden hatırlatarak çok sayıda yolcunun uçakta powerbank ve lityum batarya içeren diğer ürünlere ilişkin düzenlemelerden haberdar olduğuna inanmadığını söylüyor.
Powerbank'lerle ilgili kuralların yanı sıra, yolcuların dizüstü bilgisayarlarını check-in sırasında bagaja veriyorlarsa tamamen kapattıklarından emin olmaları gerekiyor.
Airlines UK'nin İcra Kurulu Başkanı Tim Alderslade, lityum bataryalarla ilgili olay riskinin "büyüyen bir sorun" olduğunu kabul etti.
"Pilotlar ve kabin ekipleri her türlü durumla başa çıkmak üzere eğitimli olsa da en iyi sonuç her zaman önlemedir ve bu da yolcuların valizlerini hazırlarken başlar" dedi.
Dünyanın dört bir yanındaki havayolları önlem alıyor
Özellikle powerbank'ler, Avrupa merkezli pek çok havayolu ile küresel taşıyıcılar için de önemli bir sorun haline gelmiş durumda.
Qantas, Emirates, Cathay Pacific ve Singapore Airlines gibi şirketler, yolcuların uçuş sırasında powerbank kullanmasını veya uçak içindeki prizlerden bu cihazları şarj etmesini halihazırda yasakladı.
Almanya merkezli Lufthansa Group, ocak ayında kurallarını güncelleyerek yolcu başına taşınabilecek powerbank sayısını sınırladı ve uçuş esnasında kullanılmalarını yasakladı.
Alman bayrak taşıyıcısının yanı sıra Austrian Airlines, Eurowings ve SWISS gibi çok sayıda havayolunu bünyesinde barındıran grup, yolcuların powerbank'leri ya önlerindeki koltuk cebinde, koltuğun altındaki çantalarında ya da üzerlerinde bulundurmaları gerektiğini duyurdu.
Bu yıl nisan ayında, ICAO'nun marttaki güncellemesinin ardından Türkiye de kurallarını değiştiren son ülke oldu.
