Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) son yıllarda artırdığı denetimler, binlerce kişinin emekliliğinin iptal edilmesine yol açıyor. Kamuoyunda bu durum genellikle sahte sigortalılık olarak bilinse de Dünya gazetesi yazarı Özgür Erdursun, "Hizmet çakışmaları, sonradan geçersiz sayılan çalışmalar, hatalı hizmet bildirimleri veya başka nedenlerle sigortalılık sürelerinin iptal edilmesi de emeklilik hakkını etkileyebilmektedir" diyerek uyarılarda bulunuyor. Birçok kişi emekliliğinin iptal edildiğini öğrendiğinde büyük bir şok yaşayarak şu soruyu soruyor: “Bir daha emekli olabilir miyim?”
Erdursun, bu kritik sorunun yanıtının SGK’nın 02 Temmuz 2021 tarihli ve 2021/23 sayılı Genelgesi’nde saklı olduğunu belirtiyor. "Aylığa Hak Kazanma Koşullarının Oluşmadığının Aylık Bağlandıktan Sonra Tespiti" adını taşıyan bu genelge, emekliliği iptal edilenler için aslında çok önemli bir güvence niteliği taşıyor.
AYLIKLARIN İPTALİ VE YERSİZ ÖDEME ŞOKU
Yıllarca emekli aylığı almış bir kişinin primlerinin bir kısmı sonradan iptal edildiğinde süreç oldukça sancılı başlıyor. Erdursun, "Bir kişi emekli olmuş, yıllarca aylığını almış olabilir. Ancak daha sonra yapılan incelemelerde, emekliliğe esas alınan prim günlerinin bir kısmının geçersiz olduğu ortaya çıkabilir" diyerek durumun ciddiyetine dikkat çekiyor.
Eğer iptal edilen hizmetler çıkarıldığında o tarihteki şartlar karşılanamıyorsa, emekli aylığı ilk bağlandığı tarihten itibaren iptal ediliyor. Erdursun, "Bunun sonucu oldukça ağırdır. Ödenen emekli aylıkları, bayram ikramiyeleri, bazı durumlarda sağlık giderleri ve diğer yersiz ödemeler yasal faiziyle birlikte geri istenebilmektedir" sözleriyle sürecin mali yükünü ortaya koyuyor.
GENELGENİN SAĞLADIĞI BÜYÜK GÜVENCE
Ancak 2021/23 sayılı Genelge’nin en önemli yönü, işlemin burada sona ermemesi. Özgür Erdursun'un aktardığına göre, "SGK, iptal edilen günleri sistemden çıkardıktan sonra, kişinin kalan gerçek hizmetleriyle başka bir tarihte yeniden emeklilik hakkı elde edip etmediğini ayrıca araştırmak zorundadır."
Eğer sigortalının daha sonraki bir tarihte yaş, sigortalılık süresi ve prim günü şartlarını yerine getirdiği anlaşılırsa, yeniden emeklilik başvurusu yapılması her zaman gerekmiyor. Erdursun genelgedeki hakları şu alıntıyla açıklıyor: "Genelgede açıkça; emekliliğin iptal edildiğinin tespit edildiği tarihten önce aylığa hak kazanma koşullarının oluştuğunun anlaşılması halinde, yeni bir tahsis talebi aranmaksızın aylığın hak edilen tarihi takip eden ay başından itibaren yeniden bağlanacağı belirtilmektedir."
EMEKLİLİKTE ALTERNATİF FORMÜLLER VE ŞARTLAR
Bu durumu netleştirmek için çarpıcı bir örnek veren Erdursun, 2016 yılında 5600 günle emekli olan bir kişinin, yapılan incelemede 600 gününün geçersiz sayılmasıyla priminin 5000 güne düştüğünü varsayıyor. İlk emeklilik iptal edilse bile, bu kişinin kalan 5000 günlük gerçek hizmetiyle, örneğin 3600 gün ve 60 yaş şartına bağlı başka bir emeklilik hakkı olabiliyor. Kişi eğer 60 yaşını 2021 yılında doldurmuşsa, "SGK, 2016 tarihindeki emekliliği iptal eder. Ancak 2021 yılında emeklilik şartlarının yeniden oluştuğunu tespit ettiğinde, herhangi bir yeni başvuru beklemeksizin sigortalıyı yeniden emekli sayar ve aylığını bu tarihten itibaren tekrar bağlar."
DESTEK PRİMİYLE GELEN İKİNCİ ŞANS
Erdursun, genelgenin uygulamadaki gücünü 2020 yılında emekli olan ancak daha sonra 56 günlük çalışması sahte/fiili olmadığı gerekçesiyle emekliliği iptal edilen başka bir sigortalının somut örneğiyle açıklıyor. Bu kişiden yıllar içerisinde ödenen aylıklar nedeniyle yersiz ödeme borcu talep ediliyor ve ilk bakışta kişinin hakkını tamamen kaybettiği düşünülebiliyor.
Ancak süreç burada bitmiyor. Söz konusu sigortalının, emekliliği iptal edildikten sonra 2024 yılında Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) kapsamında çalıştığı görülüyor. Erdursun sürecin devamını şu sözlerle aktarıyor: "SGK, 2021/23 sayılı Genelge kapsamında yaptığı incelemede, 08 Mart 2024 ile 30 Nisan 2024 tarihleri arasındaki 54 günlük Sosyal Güvenlik Destek Primine tabi çalışmalarını, tüm sigorta kollarına tabi çalışma olarak değerlendirmiştir." Bu değerlendirme sayesinde prim şartını yeniden tamamlayan sigortalıya, 1 Mayıs 2024 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı yeniden bağlanıyor.
EMEKLİLİK İPTAL EDİLSE DE HAK ORTADAN KALKMIYOR
Sonuç olarak Özgür Erdursun, emekliliğin iptal edilmesinin ya da geçmiş aylıkların geri istenmesinin, emeklilik hakkının tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmediğini vurguluyor. Erdursun, "İptal edilen hizmetler çıkarıldıktan sonra sigortalının gerçek çalışmalarıyla yeniden emeklilik şartlarını sağlaması halinde, emeklilik hakkı tamamen ortadan kalkmaz. Şartların yeniden oluştuğu tarihten itibaren emekli aylığı yeniden bağlanabilir" diyerek durumu özetliyor.
Yazısını önemli bir mesajla bitiren uzman, "Bazen emeklilik iptal edilir. Ama emeklilik hakkı yaşamaya devam eder" ifadesini kullanıyor. Türkiye'deki karmaşık sosyal güvenlik yapısı nedeniyle, bu tür olumsuz durumlarla karşılaşıldığında hak kayıplarını önlemek adına mutlaka bir sosyal güvenlik uzmanından destek alınması gerektiğinin altını çiziyor.
Odatv.com
