Nijerya'da hükümetin resmi yapısının bir parçası gibi faaliyet gösteren Başkanlık Yabancı Müdahale ve Yatırım Teşvik Konseyi (PFIPC) adlı kurumun, gerçekte hiçbir yasal statüsünün bulunmadığı ortaya çıktı.
2025 yılı boyunca Abuja'daki Federal Sekreterlik'te faaliyet gösteren, kamu personeli görevlendirilen ve resmi "gov.ng" uzantılı internet sitesini kullanan kurumun, yabancı yatırımları ülkeye çekmek amacıyla kurulduğu belirtiliyordu. PFIPC, 2026 ulusal bütçesinde de yaklaşık 1,3 milyar naira (950 bin dolar) ödenek almıştı.
Ancak Nijerya Cumhurbaşkanlığı geçen ay yaptığı açıklamada, PFIPC'nin ne bir yasayla ne de cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulduğunu duyurdu. Yetkililer, kurumun meşruiyetinin Cumhurbaşkanı Bola Tinubu'nun Özel Kalem Müdürü Femi Gbajabiamila'nın sahte imzasını taşıdığı öne sürülen bir atama belgesine dayandığını bildirdi.
Kendini kurumun genel direktörü olarak tanıtan Prens Adeniyi Adeyemi Matthew ise suçlamaları reddederek PFIPC'nin 2024 yılında yasal olarak kurulduğunu ve görevine usulüne uygun şekilde atandığını savundu. Adeyemi ayrıca bazı üst düzey yetkililerin kendisinden rüşvet talep ettiğini ve daha sonra kurumun bütçesini ele geçirmeye çalıştığını öne sürdü. Cumhurbaşkanlığı ise bu iddiaları reddetti.
Hakkında sahtecilik ve kamu görevlisi kimliğine bürünme suçlamaları bulunan Adeyemi'nin güvenlik gerekçesiyle saklandığı, ancak temmuz ayı sonunda mahkemeye çıkacağını açıkladığı belirtildi. Polis ise hakkında yakalama çalışması başlattı.
BİR ANDA BÜTÇE ALDI
Soruşturma yalnızca sahte bir atama belgesini değil, devlet kurumlarının nasıl bu yapıya resmiyet kazandırdığını da mercek altına aldı.
Eski Federal Hükümet Sekreteri Babachir Lawal, böyle bir kurumun bütçe kodu alabilmesi, kamu binasında ofis tahsis edilmesi ve personel görevlendirilmesinin, devlet içindeki bazı yetkililerin desteği olmadan mümkün olmadığını söyledi.
Şeffaflık kuruluşu BudgIT'in kurucularından Oluseun Onigbinde de PFIPC'nin 2023, 2024 ve 2025 bütçelerinde yer almadığını, ancak 2026 bütçesinde bir anda kendi bütçe kalemiyle ortaya çıktığını belirterek bunun yürütme organı içinden destek almadan gerçekleşemeyeceğini savundu.
Hükümetin açıklamalarında ise çelişkiler dikkat çekti. İlk açıklamalarda Adeyemi'nin Nijerya Merkez Bankası'nda usulsüz hesap açtığı belirtilirken, daha sonra Sayıştay benzeri muhasebe makamı bu hesabın hiçbir zaman aktif hale getirilmediğini ve kamu bütçesinden herhangi bir ödeme yapılmadığını duyurdu.
Buna rağmen olay, resmi ofis, kamu personeli ve bütçe tahsisiyle donatılmış bir kurumun nasıl yasal dayanak olmadan faaliyet gösterebildiğine ilişkin tartışmaları beraberinde getirdi.
Cumhurbaşkanı Bola Tinubu, Yolsuzlukla Mücadele Komisyonu'na olayın 30 gün içinde soruşturulması talimatını verdi. Muhalefet partileri, hukukçular ve sivil toplum kuruluşları ise soruşturmanın bağımsız bir yargı komisyonu tarafından yürütülmesini talep ediyor.
PFIPC soruşturmasının, yalnızca bir kişinin sahtecilik yaptığı iddiasıyla mı sonuçlanacağı, yoksa devlet içinde bu yapının oluşmasına izin veren yetkililerin de ortaya çıkarılıp çıkarılmayacağı merak konusu olmaya devam ediyor.
