Endonezya'nın Borneo Adası'nda yaşayan yabani orangutanlar üzerinde 20 yıl boyunca yürütülen araştırma, bu insansı maymunların yalnızca beslenmek için değil, sağlıklarını korumak amacıyla da belirli bitkileri bilinçli şekilde tüketiyor olabileceğine işaret ediyor. Araştırmacılar, orangutanların antibakteriyel, iltihap önleyici ve yara iyileştirici özelliklere sahip bitkileri seçerek yediklerini tespit etti. Üstelik bu bitkilerin çoğu, orangutanların günlük beslenmesinin düzenli bir parçasını oluşturmuyor. Sadece gerekli durumlarda başvurulan çözümler olmaları özellikle dikkat çekiyor.
Orangutanlar Bitkileri Rastgele Değil, Belirli Bir Düzen İçinde Tüketiyor
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, orangutanların bazı bitkileri belirli kombinasyonlar ve sıralamalar hâlinde tüketmesi oldu. Araştırmacılara göre bu davranışın tamamen rastlantısal olma ihtimali oldukça düşük. Aksine, belirli bitki türlerinin sürekli birlikte tüketilmesi, bu bitkilerin sağladığı biyolojik faydalardan yararlanmak amacıyla seçiliyor olabileceğini düşündürüyor.
Araştırmanın başyazarı Georgia Allen, mevcut verilerin orangutanların insanlar gibi bilinçli bir şekilde kendilerine teşhis koyduğunu göstermediğini özellikle vurguluyor. Ancak Allen'a göre elde edilen bulgular, bu hayvanların besin değeri dışında sağlık açısından fayda sağlayan bitkileri seçebildiğini açıkça ortaya koyuyor. Özellikle bazı bitkilerin antimikrobiyal, iltihap önleyici ve yara iyileşmesini destekleyen bileşikler içerdiğinin daha önce laboratuvar çalışmalarıyla gösterilmiş olması, bu ihtimali güçlendiriyor.
Araştırmacılar ayrıca bu bitkilerin orangutan diyetinde oldukça küçük bir yer tuttuğuna dikkat çekiyor. Eğer amaç yalnızca beslenmek olsaydı, bu bitkilerin çok daha sık tüketilmesi beklenirdi. Bunun yerine yalnızca belirli zamanlarda tercih edilmeleri, tüketim nedeninin beslenmeden ziyade sağlıkla ilişkili olabileceğini düşündürüyor.
Daha Önce Şempanzelerde de Benzer Davranışlar Gözlemlenmişti
Aslında bu tarz davranışlar bilim dünyası için tamamen yeni değil. Daha önce yapılan araştırmalar, şempanzelerin bağırsak parazitlerine karşı etkili olduğu bilinen bazı bitkileri tükettiğini ortaya koymuştu. Benzer şekilde bonobolar, goriller ve gibonlarda da sağlık amacıyla belirli bitkilerin tercih edildiğine dair bulgular elde edilmişti. Yeni çalışma, orangutanların da doğadaki "eczaneden" faydalanan türler arasında yer alabileceğini gösteriyor.
20 yıla yayılan gözlemlere dayanan bu çalışma, hayvanların sağlıklarını korumak için düşündüğümüzden çok daha karmaşık davranışlar geliştirmiş olabileceğini gösteren en kapsamlı araştırmalardan biri olarak görülüyor. Bilim insanları, orangutanların bu davranışı içgüdüsel olarak mı sergilediğini, yoksa nesilden nesile öğrenerek mi kazandığını henüz kesin olarak bilmiyor. Ancak her iki ihtimal de, doğadaki diğer canlıların çevreleri ve bitkilerle kurdukları ilişkinin sanılandan çok daha gelişmiş olabileceğini ortaya koyuyor.
