Çin, Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde kurduğu hibrit güneş enerjisi santralini ticari deneme sürecine aldı. 1 gigavat kapasiteli tesis, klasik güneş panellerini yoğunlaştırılmış güneş enerjisi (CSP) sistemiyle bir araya getiriyor. En dikkat çeken özelliği ise lityum batarya kullanmadan, güneş battıktan sonra da saatlerce elektrik üretebilmesi.
Hami kentinin yakınındaki Gobi Çölü'nde kurulan santral, gündüz saatlerinde topladığı güneş enerjisini erimiş tuz içinde depoluyor. Daha sonra bu depolanan ısı elektriğe dönüştürülüyor ve akşam saatlerinde şebekeye enerji aktarımı devam ediyor.
Gündüz depoluyor, akşam elektriğe çeviriyor
Tesisin büyük bölümünü 900 megavat gücündeki fotovoltaik güneş panelleri oluşturuyor. Buna ek olarak sistemde 100 megavat kapasiteli bir CSP ünitesi bulunuyor. Yaklaşık 1.817 hektarlık alana kurulan projenin maliyeti 3,53 milyar yuan, yani yaklaşık 480 milyon dolar olarak açıklandı.
Güneş panelleri gündüz ürettikleri elektriği doğrudan şebekeye gönderiyor. Aynı sırada CSP sistemi, güneşi takip eden 260 bin aynayla ışınları tek noktada topluyor.
Bu yoğun ısı, erimiş tuzu yaklaşık 550 dereceye kadar ısıtıyor. Isı depolama işlemi tamamlandıktan sonra tuzun enerjisi buhar üretmek için kullanılıyor. Buhar da türbini döndürerek güneş battıktan sonra elektrik üretimini sürdürüyor.
Burada dikkat çeken nokta, gece saatlerinde tüm santralin değil yalnızca 100 megavatlık CSP ünitesinin çalışması. Isı depolama sistemi, güneş panellerinin üretimi durduktan sonra akşam talebini karşılamaya yardımcı oluyor.
Şirket ayrıca kullandığı doğrusal Fresnel tasarımının standart sistemlere göre daha yüksek ısı dönüşüm verimi sağladığını belirtiyor. Santraldeki merkezi kontrol sistemi ise hem güneş panellerini hem de CSP bölümünü tek merkezden yönetiyor.
Santral uzun süredir elektrik sağlıyor
Ticari deneme süreci 1 Temmuz'da başladı ancak tesis ilk elektriğini aylar önce üretmeye başlamıştı. Santral, 18 Eylül 2025 tarihinde şebekeye bağlandı ve o tarihten beri elektrik üretimini sürdürüyor.
Şirket verilerine göre bugüne kadar bölgesel şebekeye 6,54 milyon kilovatsaat enerji aktarıldı. Tam kapasiteyle çalıştığında ise yıllık 2,07 teravatsaat üretim hedefleniyor. Bu miktarın yaklaşık 830 bin evin elektrik ihtiyacını karşılayabileceği belirtiliyor.
Projeyle birlikte yıllık yaklaşık 1,63 milyon ton karbon emisyonunun önlenmesi de bekleniyor. Ayrıca tesis, Dubai'deki 950 megavat kapasiteli Noor Energy 1'i geride bırakarak dünyanın en büyük hibrit CSP ve güneş paneli santrali konumuna yükseldi.
Çin kapasiteyi büyütmeye hazırlanıyor
Şirket, erimiş tuzla çalışan ısı depolama teknolojisinin lityum bataryaların yerine geçmekten çok farklı bir görevi üstlendiğini ifade ediyor. Bu sistem, özellikle güneş battıktan sonra uzun süre elektrik sağlayabilmesiyle öne çıkıyor.
Buna rağmen CSP teknolojisinin maliyeti hâlâ batarya destekli güneş santrallerinden daha yüksek. Lityum batarya fiyatlarının düşmeye devam etmesi de rekabeti artırıyor. Bu nedenle Hami tesisinin uzun vadeli başarısı, ürettiği elektriğin maliyetine ve işletme performansına bağlı olacak.
Çin ise yatırımlarını büyütmeyi planlıyor. China Three Gorges Corporation, Hami enerji üssünün kapasitesini ikinci aşamada 3 gigavata çıkarmayı hedefliyor. Bölgede yapımı başlayan bir başka hibrit santral ise 1,3 gigavat güneş paneli kapasitesi ile 150 megavatlık CSP ünitesini bir araya getirecek. Toplam 1,5 gigavat güce ulaşacak bu tesis tamamlandığında mevcut rekorun yeni sahibi olacak.
