Cevdet Yılmaz: Müttefikler arası kısıtlama ve yaptırımlar kaldırılmalı

Ferit PARLAK
[email protected]

İttifakın geleceği açısından dönüm noktası olarak ifa­de edilen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirve­si Türkiye’nin ev sahipliğinde Ankara’da başladı. Zirvesi kap­samında, ATO Congresium’da Savunma Sanayii Forumu dü­zenlendi. Burada katılımcıla­ra hitap eden Cumhurbaşka­nı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, “Müttefikler arasında savunma alanındaki ticari kısıtlamala­rı ve yaptırımları, mutlaka hep birlikte ortadan kaldırmalıyız. İttifakın askeri hazırlık düze­yini artırmak istiyorsak, kolek­tif güvenliğimizi güçlendirmek istiyorsak bu anlamsız yaptı­rımları, kısıtlamaları hep bir­likte masadan temizlemeliyiz” dedi. İttifakın yeni bir döneme adım atacağını kaydeden Yıl­maz, “NATO 3.0” olarak da ad­landırılan bu yeni dönemde, İt­tifak içinde külfetin giderek da­ha adil biçimde paylaşılacağını düşündüğünü söyledi.

Türkiye yeni mimariye hazır

Yılmaz, gelinen aşamada, mevcut jeopolitik sınamalar ışı­ğında, NATO içinde daha güçlü bir Avrupa sütununun inşa edil­mesinin zorunluluk olduğunu vurgulayarak, geçen yıl Lahey’de alınan savunma harcamalarında artış kararının tüm müttefikler tarafından kayda değer ölçüde yerine getirildiğini ve savunma harcamalarına yönelik yaklaşı­mın köklü şekilde dönüştüğü­nü ifade etti. “Şimdi önümüzde­ki sınama, artan savunma har­camalarının somut yeteneklere dönüştürülmesi ve bunun için gerekli sanayi üretim kapasite­sinin oluşturulmasıdır” diyen Yılmaz, “Dünyanın en büyük 100 savunma şirketinden 5’i Türk şirketleridir. Daha dayanıklı bir Avrupa-Atlantik güvenliği, üre­tim kapasitesini, teknoloji biri­kimini ve operasyonel tecrübeyi aynı stratejik hedefe yönlendi­rebilen bir güvenlik mimarisiyle mümkündür. Türkiye bu mima­ride güçlü, güvenilir ve katkı sağ­layan bir ortak olarak yer almaya hazırdır” ifadelerini kullandı.

Türk sanayici NATO’ya güç katacak

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün de, 2026 NATO Savunma Sa­nayii Forumu kapsamında üye ülkelerin birlikte geliştireceği Vurucu Güç Kabiliyetleri, Bü­tünleşik Hava ve Füze Savunma Sistemleri, Uzay ve Gözetleme Kabiliyetleri, Savunma Sana­yii İçin Kritik Ham Maddeler, NATO’nun İnsansız Hava Ara­cı Üstünlüğü alanlarında anlaş­malar imzaladıklarını bildirdi. Haluk Görgün, “ASELSAN, RO­KETSAN, STM ve TÜBİTAK’ın yüklenicileri arasında yer ala­cağı bu projeler önümüzdeki yıl­larda İttifak’ın caydırıcılık mi­marisinin omurgasını oluştu­racak” dedi. Görgün, forumdaki konuşmasında, “Türk savunma sanayisi olarak, NATO’nun ihti­yaç duyduğu endüstriyel dönü­şümün itici güçlerinden biri ol­maya hazırız” mesajı verdi.

Forum, zirvenin “merkez parçası”

Savunma Sanayii Foru­mu’nun bu yılki zirvenin “mer­kez parçası” olduğunu ifade eden Görgün, bunun büyük ölçüde müttefiklerin geleceği açısın­dan savunma sanayisinin öne­minin daha iyi anlaşılmasından kaynaklandığını kaydetti. Haluk Görgün, Türk savunma sanayi­sinin zirvenin temaları arasın­da bulunan alanlarda çözümler sunduğunu belirterek, “Silah­lı insansız hava araçları, derin vuruş, uzay teknolojileri, hava savunma ve dron tehditleriy­le mücadele başta olmak üzere alanlarında yüksek olgunlukta çözümlerimiz var. NATO güçleri halihazırda ürünlerimizi sahada başarıyla kullanıyor” dedi.

Avrupa ülkelerinden çok daha güçlü iş birlikleri bekleniyor

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, açıkladıkları HIT-30 Programı kapsamındaki “Yenilikçi Savunma Teknolojileri” çağrısının, uluslararası yatırımların Türkiye’ye yönelmesine vesile olacağını belirterek, “Biz de bu yatırımlara, yer tahsisinden diğer teşvik başlıklarına kadar pek çok imkan sağlayacağız” dedi. Kacır, 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi çerçevesinde, Ankara’da düzenlenen Savunma Sanayii Forumu’nda, HIT-30 Programı “Yenilikçi Savunma Teknolojileri” çağrısına ilişkin açıklamalarda bulundu. Kacır, “İnanıyorum ki özellikle NATO ittifakı içerisindeki Avrupa ülkeleri, Türkiye’yle çok daha güçlü sanayi ve teknoloji işbirlikleri hayata geçirmek için gayret gösterecekler. Bizler de yenilikçi savunma teknolojileri yatırımlarının, ülkemizde gerçekleşebilmesi için gayretlerimizi artırarak sürdüreceğiz” diye konuştu.

Kacır, şu değerlendirmelerde bulundu: “NATO 3.0 dediğimizde, aslında özellikle Avrupa’nın savunma yatırımlarının arttığı ve aynı zamanda savunma sanayinin öne çıktığı, inovasyonun savunma sanayine kazandırılmasına yönelik ölçeklendirme programlarının hızlandığı bir dönemi ifade ediyoruz. Bu dönemde inanıyorum ki HIT- 30 kapsamındaki ‘Yenilikçi Savunma Teknolojileri’ çağrımız pek çok uluslararası yatırımın Türkiye’ye yönelmesine vesile olacak. Biz de bu yatırımlara, yer tahsisinden diğer teşvik başlıklarına kadar pek çok imkan sağlayacağız. Bu anlamda özellikle Avrupa’nın güvenliğinde, Türkiye’nin çok etkin bir rol oynaması gerekliliği aşikar.” Kacır, “Yeni nesil mobilite teknolojilerinden yarı iletkenlere, yapay zekadan veri merkezlerine pek çok alanda, HIT-30 Programı kapsamında yeni nesil teknoloji yatırımlarını ülkemize kazandırmayı amaçlıyoruz. HIT-30 kapsamında ‘Yenilikçi Savunma Teknolojileri’ çağrısını ilan ettik ve 5 milyar dolar destekle Türkiye’de özellikle yenilikçi savunma teknolojilerinin büyük ölçekli üretimine yönelik yatırımları destekleyeceğimizi duyurduk” diye konuştu.

Küresel ekonominin yarısı Ankara’da buluştu

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye’nin, stratejik konumu, gelişmiş lojistik altyapısı, güçlü sanayi kapasitesi ve dinamik girişimcilik ekosistemiyle NATO’nun ekonomik dayanıklılığına ve tedarik zincirlerinin güvenliğine katkı sağlayan başlıca ülkelerden olduğunu belirtti. Bolat, geçen yıl itibarıyla NATO ülkelerinin 59,2 trilyon dolarlık ekonomik büyüklükle dünyanın Gayri Safi Yurt İçi Hasılası (GSYH) içerisinde yüzde 50,1’lik paya sahip olduğunu ifade etti. Türkiye’nin 2025 yılında cari fiyatlarla 1,6 trilyon dolarlık büyüklüğüyle NATO ülkeleri arasında en büyük 8. ekonomi konumunda yer aldığını vurgulayan Bolat, satın alma gücü paritesine göre de 3,8 trilyon dolarla söz konusu ülkeler arasında 5. sırada bulunduğunun altını çizdi.

290 milyar dolarlık dış ticaret hacmi

Bolat, “2025 yılı itibarıyla 23 trilyon dolarlık dış ticaret hacmi ile NATO ülkeleri, dünya ticaret hacminde yüzde 44,7’lik bir paya sahiptir. NATO ülkeleri, toplam ihracatlarının yüzde 60,7’sini ve toplam ithalatlarının yüzde 56,7’sini NATO üyesi ülkelerle gerçekleştirmiştir. Türkiye’nin geçen yıl söz konusu ülkelere ihracatı 150,3 milyar dolar, bu ülkelerden ithalatı ise 139,3 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir. NATO ülkeleri ile dış ticaret hacmimiz 289,7 milyar dolara çıkmıştır, dış ticaretimiz 11 milyar dolar fazla vermiştir. NATO ülkelerinin toplam ihracatımızdaki payı yüzde 55,9, ithalatımızdaki payı yüzde 35,9 olarak gerçekleşti” dedi.

Yatırımların yüzde 67’si NATO’dan

Bolat, geçen yıl itibarıyla Türkiye’nin NATO ülkelerindeki doğrudan yabancı yatırım stokunun 42,6 milyar dolar iken, bunların ülkedeki doğrudan yabancı yatırım stokunun ise 150,6 milyar dolar seviyesine çıktığını bildirdi. NATO ülkelerinin Türkiye’deki doğrudan yabancı yatırım stokunun, Türkiye’nin doğrudan yabancı yatırım stokunun yüzde 67,5’ine karşılık geldiğini belirten Bolat, “Yabancı yatırım stokunda Hollanda, Almanya, İspanya, Birleşik Krallık ve Fransa ilk sıralarda yer alan ülkelerdir” bilgisini verdi.

Sekiz ABD şirketi ile 12 Türk firması aynı masada

Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Başkanı Nail Olpak, Türkiye ve ABD savunma sanayilerinin uzun yıllara dayanan işbirliğini karşılıklı güven temelinde daha da ileri taşıma konusunda önemli bir mesafe katettiğini belirterek, “Küresel belirsizliklerin ve jeopolitik risklerin arttığı bir dönemde, bu güven ortamı stratejik bir avantaj niteliği taşıyor” ifadesini kullandı. NATO Zirvesi kapsamında düzenledikleri Türkiye-ABD Savunma Sanayii İş Birliği Yuvarlak Masa Toplantısı’na ilişkin yazılı açıklama yapan Olpak, özellikle özel sektörün talep ve önerilerini aktardığı bölümün son derece dinamik ve sonuç odaklı bir atmosferde geçtiğine işaret etti. Olpak, “ABD’nin önde gelen 8 savunma sanayi şirketi ile Türkiye’nin bu alandaki en yetkin 12 firmasını bir araya getiren seçkin katılımcı profili, stratejik iş birliği fırsatlarının kapsamlı şekilde ele alınmasına imkan sağladı. Görüşmelerde, iş birliğinin önündeki engellerin kaldırılması ve küresel tedarik zincirlerinde yaşanan sorunların aşılmasına yönelik somut çözüm önerileri masaya yatırıldı” ifadelerine yer verdi. Olpak, zirve kapsamında düzenledikleri Türkiye-ABD Savunma Sanayii İş Birliği Yuvarlak Masa Toplantısı’nı, Milli Savunma Bakan Yardımcısı Salih Ayhan, ABD Savunma Bakan Yardımcısı Michael Duffey, DEİK/Türkiye-ABD İş Konseyi (TAİK) Başkanı Murat Özyeğin, American-Turkish Business Roundtable (ATBR) Başkanı General James Jones, Amerikan Şirketler Derneği (AmCham) Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Emre Karter ile Türk-Amerikan savunma sanayisi ve iş dünyasının önde gelen temsilcilerinin katılımıyla gerçekleştirdiklerini bildirdi.