Araştırmacılar, genç evrende yer alan uzak bir galakside yeni yıldızların oluşması için gerekli gazı galaksiden dışarı savurabilecek kadar güçlü "galaksi öldüren rüzgar” tespit etti. Elde edilen bulgular Büyük Patlama'dan kısa süre sonra oluşan çok sayıdaki büyük galaksinin neden hızla "öldüğünü" açıklayabilir.
Evrenin erken dönemlerinin gizemi çözülebilir
Yeni çalışma kapsamında araştırmacılar Büyük Patlama'dan yalnızca 1 milyar yıl sonraki haliyle gözlemlenen CRISTAL-02 adlı galaksiyi mercek altına aldı. JWST ve ALMA verileri, CRISTAL-02'nin aynı dönemdeki benzer galaksilere kıyasla yaklaşık iki kat daha yüksek hızda yıldız oluşturduğunu ortaya koydu. Ancak gözlemler bununla sınırlı kalmadı.
Araştırmacılar, galaksiden çok uzaklara kadar uzanan devasa bir soğuk gaz bulutu tespit etti. Bu yapı, galaksi içerisindeki maddenin galaksiler arası uzaya doğru sürüklendiğinin güçlü bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Araştırmanın başyazarı Rebecca Davies“Galakside, galaksinin yıldız oluşturma hızının iki katı hızda maddeyi dışarı fırlatan güçlü bir rüzgar var. Bu hızla devam ederse galaksi 50 milyon yıldan daha kısa bir sürede yok olabilir. Bu da erken evrende bulunan gizemli devasa ölü galaksilerin kökenini açıklayabilir.” diyor.
Cevap süpernovalar olabilir
Bu patlamalar, galaksi içinde bulunan gazı dışarı taşıyan güçlü rüzgarlar üretebiliyor. Böylece yeni yıldızların doğabilmesi için gerekli hammadde ortadan kalkıyor ve galaksi zamanla "ölü" hale geliyor.
Keşfi daha da dikkat çekici hale getiren unsur ise CRISTAL-02'nin tek bir galaksi olmaması. Gözlemler, sistemin birleşmenin son aşamalarındaki birden fazla galaksiden oluştuğunu gösteriyor.
Bu tür kozmik birleşmeler sırasında büyük miktarda gaz galaksilerin merkez bölgelerine yöneliyor ve yoğun yıldız oluşum süreçleri tetikleniyor. Ancak bunu takip eden süpernova patlamaları güçlü galaktik rüzgarlar oluşturarak geriye kalan gazı da sistem dışına taşıyor. Sonuç olarak yeni yıldızların oluşumu engelleniyor.
Bilim insanları, erken evrendeki büyük kütleli galaksilerin yaklaşık yarısının yakın komşularıyla etkileşim halinde olduğunu düşünüyor. Bu durum, galaksi birleşmeleri ve onları takip eden "galaksi öldüren" rüzgarların genç evrende oldukça yaygın olabileceğine işaret ediyor.
