ABD, Azerbaycan'ın boru hattı ve enerji altyapısında doğrudan hisse edinmek istiyor. Azerbaycan-ABD Ekonomik Diyalogu'nda konuşan Ekonomi, Enerji ve İş Dünyası İşlerinden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Caleb Orr, Washington'ın geleneksel hidrokarbonların çok ötesinde fırsatlar gördüğünü söyledi. ABD Azerbaycan boru hattı hamlesi, Trump yönetiminin Ermenistan ile imzalanan barış anlaşması sonrası bölgedeki ekonomik varlığını derinleştirme arzusunu yansıtıyor.
Orr, Bakü'deki toplantıda "ABD, Azerbaycan'ın inşa ettiği boru hattı altyapısında ve diğer enerji altyapısında daha büyük bir rol istiyor" ifadesini kullandı. Bakan Yardımcısı ayrıca Washington'ın Azerbaycan'ın transit merkezi rolüne verdiği desteği vurgulayarak, Hazar bölgesi üzerinden Asya ile Avrupa'yı birbirine bağlayan Orta Koridor'a dikkat çekti.
ABD Azerbaycan boru hattı için Exxon ve Chevron zaten sahada
ABD Azerbaycan boru hattı ve enerji sektöründe ExxonMobil ve Chevron aracılığıyla halihazırda varlık gösteriyor. Orr, ExxonMobil'in geçen yılki Bakü Enerji Haftası'nda yeni arama faaliyetleri için bir mutabakat zaptı imzaladığını belirtti. ABD'li petrol devi Chevron ise bu yılki etkinlikte yeni bir çalışma anlaşmasına imza attı.
Bakan Yardımcısı "Azerbaycan'ın şu anda dünya için kritik bir enerji üreticisi olduğunu düşünüyoruz. ABD bu ilişkiden gerçekten faydalanıyor ve önümüzdeki yıllarda önemli ölçüde büyümesini bekliyoruz" dedi. ABD Azerbaycan boru hattı işbirliği, iki ülke arasındaki enerji odaklı ortaklığın yeni bir aşamaya taşındığını gösteriyor.
Barış anlaşması yeni dönemi başlattı
Azerbaycan-ABD Ekonomik Diyalogu, 8 Ağustos 2025'te Trump'ın Beyaz Saray'da düzenlediği zirvenin ardından geldi. Trump, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ı bir araya getirerek, üç on yılı aşkın çatışma sonrası barışçıl ilişki taahhüdü içeren ortak bildiriyi imzalattı. Bu anlaşma, Ermenistan-Azerbaycan ilişkilerinin yönetildiği Moskova veya Brüksel yerine Washington'da müzakere edilen bir dönüm noktası oldu.
Anlaşma kapsamında ABD, Azerbaycan'ı Nahçıvan eksklavına Ermenistan toprakları üzerinden bağlayacak büyük bir transit koridor inşasına yardım edeceğini açıkladı. Koridorun adı Trump Uluslararası Barış ve Refah Rotası (TRIPP) olarak belirlendi. ABD Azerbaycan boru hattı girişimi, bu siyasi mutabakatın ekonomik ayağını oluşturuyor.
Dört stratejik öncelik ve Alat Serbest Ekonomi Bölgesi
Azerbaycan Ekonomi Bakanı Mikayil Cabbarov'a göre iki ülke arasındaki işbirliği dört stratejik öncelik etrafında şekilleniyor: bölgesel bağlantı ve transit, enerji güvenliği ve kritik mineraller, yatırım ile yapay zeka ve dijital altyapı. ABD Azerbaycan boru hattı işbirliği, bu başlıkların özellikle enerji ve transit ayaklarını kapsıyor.
Cabbarov, kritik minerallerin ikili işbirliğine yeni bir ek olduğunu ve her iki ülkenin tedarik zincirleri geliştirme ile yeni keşifler konusunda önemli potansiyel gördüğünü belirtti. Alat Serbest Ekonomi Bölgesi, Hazar kıyısında Bakü'nün güneyinde yer alan liman bölgesinde konumlanıyor. ABD Azerbaycan boru hattı ve lojistik yatırımları için bu bölge stratejik bir merkez olarak görülüyor.
Cabbarov, yapay zekanın ekonomik kalkınmanın tüm alanlarını etkileyen bir alan olduğunu söyledi. Azerbaycan sadece veri merkezleri ve dijital altyapı değil, yenilik, verimlilik ve insan sermayesi etrafında inşa edilmiş daha geniş bir ekosistem istiyor. ABD Azerbaycan boru hattı ve enerji işbirliğine ek olarak, dijital dönüşüm de yeni ortaklık gündeminin ayrılmaz bir parçası haline geldi.
Cabbarov, "Cumhurbaşkanı Aliyev ve Cumhurbaşkanı Trump'ın liderliği sayesinde gerçekten güçlü ve gelişen bir siyasi ilişkiye sahibiz" dedi. ABD Azerbaycan boru hattı hamlesi, bu siyasi iradenin ekonomik yansıması olarak önümüzdeki dönemde somut adımlarla takip edilecek.
