Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC), Uluslararası Uyuşturucu Kullanımı ve Kaçakçılığı ile Mücadele Günü kapsamında 2024 yılına ait verileri içeren "2026 Dünya Uyuşturucu Raporu"nu kamuoyuyla paylaştı. Raporda, uyuşturucu kaçakçılarının küresel istikrarsızlıkları ve yeni teknolojileri fırsata çevirerek agresif bir şekilde yeni pazarlara ve rotalara yöneldiği vurgulandı.
KÜRESEL NÜFUSUN YÜZDE 6,2'Sİ UYUŞTURUCU KULLANIYOR
Açıklanan verilere göre 2024 yılında dünya genelinde yaklaşık 331 milyon kişi uyuşturucu kullandı. Bu sayı, 15-64 yaş grubundaki küresel nüfusun yüzde 6,2'sine denk geliyor. Son 10 yıllık süreçte uyuşturucu kullanımında yüzde 34'lük bir artış kaydedilirken, dünya genelinde en yaygın tüketilen maddenin 256 milyon kullanıcıyla esrar olduğu belirtildi. Esrarı sırasıyla 63 milyon kullanıcıyla opioid türü uyuşturucular, 32 milyon kullanıcıyla amfetamin, 25 milyon kullanıcıyla kokain ve 21 milyon kullanıcıyla ekstazi takip etti.
KAÇAKÇILAR YENİ SENTETİK MADDELERE YÖNELİYOR
Denetim mekanizmalarını aşmak isteyen uyuşturucu üreticilerinin sürekli yeni sentetik maddeler geliştirdiği ifade edildi. 2024 yılında uyuşturucu piyasasında tedavülde olan yeni psikoaktif madde sayısı 755'e ulaşırken, bunlardan 118'i ilk kez kayıtlara geçti. 2024'te ele geçirilen farklı uyuşturucu türlerinin çeşitliliği ise 2000 yılı öncesine kıyasla 5 kat artış gösterdi.
Afganistan'da 2022 yılında uygulanan afyon yasağının illegal eroin ve afyon üretimini ciddi şekilde düşürdüğü aktarıldı. Myanmar'da afyon üretiminin 2021'deki 420 tondan 2025'te 1000 tonun üzerine çıkmasına rağmen Afganistan'daki kaybı kapatamadığı, bu durumun kaçakçıları fentanil gibi sentetik opioidlere yönelttiği saptandı. Uzmanlar, bitki temelli maddelerden sentetik ürünlere geçişin küresel pazarda ve kullanım alışkanlıklarında kalıcı zararlara yol açabileceği uyarısında bulundu.
METAMFETAMİN VE KOKAİN PAZARINDA KÜRESELLEŞME
Yeni rotaların keşfedilmesi ve üretimin farklı coğrafyalara kaymasıyla metamfetamin pazarı küresel bir boyut kazandı. Orta Doğu, Avrupa ve Afrika'da yeni pazarlar oluşurken, kolluk kuvvetlerince ele geçirilen metamfetamin miktarı yıllık ortalama yüzde 13 arttı. Suriye'de Beşşar Esed rejiminin devrilmesinin ardından captagon üretiminin azalmasıyla, Orta Doğu'da metamfetamin kullanımının tırmanabileceği öngörüldü.
Küresel kokain üretimi ise 2024 yılında da yükselişini sürdürerek son 10 yılda 4 kattan fazla arttı ve saf madde bazında 4 bin tonun üzerine çıktı. Koka ekim alanları yüzde 2 artışla 385 bin 100 hektara ulaştı. 2025 yılı verilerine göre küresel afyon üretimi 2 bin 100 ton, eroin üretimi 194-206 ton, haşhaş ekim alanı ise 113 bin 800 hektar olarak gerçekleşti. Organize suç örgütlerinin geleneksel pazarların dışına çıkarak Asya ve Afrika'da yeni ağlar kurmaya çalıştığı bildirildi.
ESRAR TÜKETİMİ VE KOLLUK KUVVETLERİNİN MÜDAHALESİ
Bazı ülkelerde esrarın yasallaştırılması ya da suç olmaktan çıkarılması politikalarının etkisiyle, esrar kullanımı son 10 yılda yüzde 40 artarak 256 milyona ulaştı. Kuzey Amerika, diğer bölgeleri besleyen ana tedarik kaynağı haline geldi.
Güvenlik güçlerinin operasyonları neticesinde 2024 yılında dünya genelinde 9 bin 33 ton esrar, 2 bin 439 ton kokain, 1082 ton esrar reçinesi, 487 ton metamfetamin, 320 ton farmasötik opioid, 319 ton afyon, 56 ton diğer amfetamin türleri, 51 ton eroin, 41 ton amfetamin, 21 ton ekstazi ve 6 ton morfin ele geçirildi. Bir önceki yıla göre ele geçirilen kokain miktarında yüzde 12, ekstazide yüzde 13, amfetaminde yüzde 17 ve diğer amfetamin türlerinde yüzde 53 artış görüldü. Aynı dönemde ele geçirilen morfin miktarı yüzde 60, afyon yüzde 32, eroin yüzde 11 ve esrar reçinesi yüzde 12 oranında azaldı.
SAĞLIK VE GÜVENLİK TEHDİT ALTINDA
Raporda, 2024 yılı itibarıyla 63 milyon kişinin uyuşturucu kullanım bozukluğuyla mücadele ettiği ancak bu kişilerden sadece 12'de 1'inin tedavi imkanına erişebildiği aktarıldı. Yoksulluk, evsizlik, ruh sağlığı problemleri ve sosyal hizmet yetersizliğinin uyuşturucu kullanımını tetikleyen ana unsurlar olduğu belgelendi.
UNODC İcra Direktörü Monica Juma, piyasadaki yeni uyuşturucu türlerinin geçmişe kıyasla çok daha güçlü ve ölümcül olduğuna dikkat çekti. Juma, suç ağlarının ekonomileri tahrip ettiğini ve toplumsal şiddeti artırdığını belirterek; ortak operasyonların, istihbarat paylaşımının ve önleyici tedavi hizmetlerine yönelik yatırımların küresel ölçekte artırılması çağrısında bulundu.
