Elazığlı muhasebeci Burkay Kaya, okuduğu bir makaleden etkilenip, geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamalarında kullanılan sülük üretimini artırmak için Keban ilçesinde tesis kurdu.
Kent merkezinde muhasebecilik yapan Kaya, okuduğu bilimsel yayında geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamalarında kullanılan Hirudo verbana türü sülüklerin popülasyonunun dünyada risk altında olduğunu öğrendi.
Makaleden etkilenerek tıbbi açıdan değerli bu sülükleri üretmeye karar veren Kaya, Fırat Üniversitesi (FÜ) Su Ürünleri Fakültesinde düzenlenen seminerlere katılarak sülük üretim sertifikası aldı.
FÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr. Naim Sağlam'ın teknik desteğiyle memleketi Keban'da daha önce mezbahane olarak kullanılan atıl binayı sülük üretim tesisine dönüştüren Kaya, 350 bin üretim kapasitesine sahip tesiste üretime başladı.
100 bin sülük hedefine ulaştı
Kaya, AA muhabirine, okuduğu makaleden etkilenerek tesis kurmaya karar verdikten sonra ilk olarak sülükler konusunda dünya çapında araştırmaları bulunan Prof. Dr. Naim Sağlam ile iletişime geçtiğini söyledi.
Bu kararını akademisyen Sağlam'ın memnuniyetle karşıladığını ifade eden Kaya, "Hocamız Fırat Üniversitesinin düzenlediği seminerler olduğunu, önce onlara katılmamı söyledi. O seminerlere katılarak sülük üretim sertifikası aldım. Sonra ailem ve arkadaşlarımın desteğiyle ve teşvikleriyle serüvenimiz başladı. En büyük destekçim sağ olsun Naim hocam. Gece gündüz yanımda oldu." dedi.
Kaya, Keban'da kiraladığı atıl binada, kendi birikimi ve Prof. Dr. Sağlam'ın teknik desteğiyle tam otomatik sülük üretim tesisi kurduğunu belirterek, sülük üretiminde doğal kaynak suyu kullanımının önemli olduğunu anlattı.
Bu anlamda Keban'ın iyi bir potansiyele sahip olduğunu dile getiren Kaya, "Projemiz 350 bin üretim kapasiteli. Şu an 100 bin hedefine ulaşmış bulunmaktayız. Burada Hirudo verbana türü sülükleri üretip sağlık sektörüne ve ülke ekonomisine katkı sunmak istiyoruz." diye konuştu.
"Tam kontrollü olduğu için verim daha yüksek oluyor"
Prof. Dr. Sağlam ise sülük üretmeye karar veren Burkay Kaya'yı öncelikle bu konudaki eğitimlere yönlendirdiğini belirtti.
Atıl binada kurulan sülük üretim tesisinde kullanılan sisteme değinen Sağlam, şunları kaydetti:
"Bu tesis aslında alanında şu anda bir ilk diyebiliriz. Özel sektörün yapmış olduğu tam otomatize, el değmeden yetiştiriciliğin yapılabileceği ve kapalı ortamda üretimin sağlandığı tek tesis diyebiliriz. Tam kontrollü olduğu için verim daha yüksek oluyor. Havalandırılması, suyun temizlenmesi otomatik olarak sağlanıyor. Su sıcaklığı otomatik olarak dengeleniyor. İklimlendirme var, yaz-kış belli bir sıcaklıkta takip ediliyor. Dolayısıyla bu anlamda tesisi sadece uzaktan bir kamerayla kontrol etmek yetiyor."
"Türkiye'de yüzlerce tesise ihtiyaç olduğunu söyleyebiliriz"
Sağlam, sülük üretimi için kurdukları tam otomatize sistem için üniversite olarak patent başvurusunda bulunduklarını, bu sistemin Türkiye'de yaygınlaşmasının nesli tükenme tehlikesi altındaki Hirudo verbana türünün hem gelişmesini sağlayacağını hem de ülke ekonomisine katkı sunacağını söyledi.
Hirudo verbana türünün geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamalarında kullanımının dünya çapında yaygınlaştığına işaret eden Sağlam, "Bugün ABD'de Hirudo verbana türü sülüğün tanesi 18 dolar, Avrupa'da 7 ile 10 avro arasında. Doğadaki sülükler yetiştiriciliğe aktarılıp anaç olarak kullanılmalı. Geleneksel ve tamamlayıcı tıp yönetmeliği de bize bunu söylüyor. Diyor ki, 'Steril, hijyenik olarak yetiştirilen sülüğü tedavide kullanacaksınız.' Dolayısıyla hekimler bu sülüklerin peşine düşmüş durumda. Anaçları çok iyi bir süreçten geçirmek lazım. Bu sistemi çok iyi kullanıp, uygulayıp, sürdürüp, Avrupa ve Amerika'ya sunabilmek lazım. Bu yapılırsa bunun gibi Türkiye'de yüzlerce tesise ihtiyaç olduğunu açıkça söyleyebiliriz." diye konuştu.
