NASA rotasını Ay yörüngesinden yüzeye çevirdi
NASA, yaklaşık üç ay önce düzenlediği "Ignition" etkinliğinde Artemis Programı'nın yönünü değiştirdiğini açıklamıştı. Kurum, Ay yörüngesinde kurulması planlanan uzay istasyonu odaklı mimari yerine Ay yüzeyinde kalıcı bir insan varlığı oluşturmayı öncelik haline getirirken Space Launch System (SLS) roketi için geliştirilen yeni üst kademe çalışmalarını da sonlandırdı.
Kararın ardından projelerde görev alan bazı yükleniciler, geliştirilme aşamasındaki donanımların iptal edilmesini eleştirmişti. Ancak NASA Yöneticisi Jared Isaacman, söz konusu sistemlerin Ay'a insan indirilmesi için zorunlu olmadığını, yıllarca geciktiğini ve başlangıç bütçelerinin çok üzerine çıktığını vurgulamıştı.
Hangi bileşenler iptal edildi?
13 yılda tamamlanamayan adaptör
Rapordaki en dikkat çekici örneklerden biri ise Universal Stage Adapter yani bir adaptör projesi oldu. NASA, Orion kapsülünü üst kademeye bağlayacak bu adaptörün tasarımı, testleri ve üretimi için Haziran 2017'de Dynetics ile sözleşme imzaladı.
Ancak proje iptal edildiğinde sözleşme tutarı 353 milyon dolara ulaşmış, teslim tarihi ise Eylül 2028'e ertelenmişti. Rapora göre proje tamamlanacak olsaydı toplam maliyet 497 milyon dolara yükselecek ve sistem Mayıs 2030'dan önce hazır olmayacaktı.
Rapor, herhangi bir itki sistemi veya karmaşık alt bileşen içermeyen görece basit bir adaptörün geliştirilmesi için yaklaşık yarım milyar dolar harcanmasının ve toplam geliştirme süresinin 13 yıla yaklaşmasının dikkat çekici olduğuna işaret ediyor.
Müfettiş raporunda ayrıca Lunar Gateway projesinin de planlanan takvimin oldukça gerisinde kaldığı belirtildi. Özellikle yaşam ve lojistik modülü HALO’daki gecikmeler nedeniyle istasyonun en erken 2032 yılında operasyonel hale gelebileceği değerlendirildi. NASA'nın geçtiğimiz hafta Northrop Grumman'dan bu modül üzerindeki çalışmaları resmen durdurmasını istediği de raporda yer alan gelişmeler arasında bulunuyor.
2022'deki mürettebatsız Artemis I başarısının ardından geçtiğimiz Nisan ayında 4 kişilik astronot kadrosuyla gerçekleştirilen Artemis II göreviyle Ay çevresinde tarihi bir mürettebatlı uçuş başarıyla tamamlanmıştı. Güvenlik ve strateji optimizasyonları nedeniyle kapsamı değiştirilen Artemis III görevinin 2027 sonlarında astronotların alçak Dünya yörüngesinde ticari iniş araçlarını test etmesiyle icra edilmesi planlanıyor. İnsanlığı Apollo döneminden sonra yeniden Ay yüzeyine döndürecek asıl tarihi iniş ise 2028 yılındaki Artemis IV göreviyle gerçekleştirilecek.
