Ekonomim yazarı Alaattin Aktaş, Türkiye'deki akaryakıt zamlarının hesaplanma yöntemleri ve istatistiklerin kamuoyuna sunuluş biçimi üzerine dikkat çeken bir analiz kaleme aldı.
İstatistiklerin kamuoyunu aydınlatmak yerine bir "destek" aracı olarak kullanıldığını belirten Aktaş, gerçek zam oranının yüzde 23'e dayandığını ancak yetkililerin düşük oranları ön plana çıkaracağını vurguladı.
AKARYAKITTAKİ GERÇEK ZAM ORANI NE?
Savaş döneminde akaryakıt fiyatlarının hangi oranda arttığına dair farklı hesaplama yöntemleri bulunduğunu, hepsinin matematiksel olarak doğru çıksa da gerçeği yansıtmadığını belirten Aktaş, durumu üç farklı tabloyla açıkladı.
"Sadece iki tarihe, yani şubat sonu ile bugünkü fiyatlara bakarsanız, benzin yüzde 6,7, motorin yüzde 6,9 zamlanmış görünür. Bu yanlış değil ama aradaki devasa fiyat hareketlerini tamamen yok sayar.
Savaştan önceki ay ile son ayın ortalamasını kıyaslarsanız zam benzinde yüzde 11,2, motorinde yüzde 13,4'e çıkar. İlkine göre daha sağlıklı olsa da fiyatların zirve yaptığı nisan ayını yine dışarıda bırakır.
Asıl yapılması gereken, savaşın başladığı günden bugüne geçen 121 günün ortalama fiyatıyla, önceki 121 günün ortalama fiyatını kıyaslamaktır. Motorinin 85 liranın bile üstüne çıktığı o rekor günleri de hesaba kattığımızda acı gerçek ortaya çıkıyor: Benzin önceki döneme göre yüzde 15,5, motorin ise tam yüzde 22,8 daha pahalı satılmıştır."
"GERÇEKLERİ SAKLAYIP YÜZDE 7 DİYE ISRAR EDECEKLER"
Aktaş, ekonomi yönetiminin yakın gelecekte çizeceği tabloya dair öngörülerini de sert ifadelerle dile getirdi:
"Bunu bir kenara yazın; duyacağımız kesinlikle şu olacak: 'Bakın işte motorin fiyatındaki artışı dört ay toplamında yüzde 7’de tuttuk.' Elde doğruyu gösteren, motorinin yüzde 23'e yakın arttığını belgeleyen bir istatistik var. Ancak buna odaklanmaktan, ekonomideki gerçek etkilerinden kaçınacaklar. Coase'un dediği gibi, verilere işkence ederek onların 'yüzde 7' diye bağırmasını sağlayacaklar."
