YENER KARADENİZ / İSTANBUL
Türkiye bilişim sektörü 2025 yılında güçlü büyümesini sürdürdü. TÜBİSAD tarafından Deloitte Türkiye iş birliğiyle hazırlanan Bilgi ve İletişim Teknolojileri Sektörü 2025 Pazar Verileri Raporu’na göre sektörün toplam büyüklüğü TL bazında 2,1 trilyon, dolar bazında ise 53,8 milyarlık hacme erişti. TÜBİSAD Bilgi ve İletişim Teknolojileri Sektörü 2025 Pazar Verileri Raporu lansmanı gerçekleştirildi. Lansmanda rapor ile ilgili verileri paylaşan Deloitte Türkiye Teknolojileri ve Dönüşüm Hizmetleri Lideri Hakan Göl, küresel bilgi ve iletişim teknolojileri sektörünün 2025 itibarıyla 5,5 trilyon doları aşan bir büyüklüğe ulaştığını söyledi. Sektörün geçen yıla göre yaklaşık yüzde 10,5 büyüdüğünü belirten Göl, büyümenin ana kaynağını bilgi teknolojilerinin oluşturduğunu ifade etti. Bilgi teknolojilerinde büyüme yüzde 13,3 seviyesinde gerçekleşirken, iletişim teknolojileri pazarının ise yaklaşık 1,8 trilyon dolar seviyesinde yatay seyrettiğini kaydetti.
Küresel sektör büyüklüğünün gelecek yıl 6,3 trilyon dolara, 2030 yılında ise 8,7 trilyon dolara ulaşmasının beklendiğini aktaran Göl, bu büyümenin temel itici gücünü yine bilgi teknolojilerinin oluşturacağını vurguladı. Sektörde büyümeyi destekleyen unsurlar arasında yapay zeka altyapı yatırımları, işletme belleği çözümleri, kurumların üretken yapay zeka yatırımları ve operasyonel verimlilik sağlayan otomasyon teknolojilerinin bulunduğunu belirten Göl, büyümenin önündeki riskler arasında ise yatırımların sürdürülebilirliği, gelir yaratma kapasitesi, teknopolitik ve jeopolitik gelişmeler ile kur dalgalanmalarının yer aldığını ifade etti.
Türkiye pazarı yüzde 47 büyüdü
Türkiye verilerini de paylaşan Göl, geçen yıl 37,6 milyar dolar olarak hesaplanan bilgi ve iletişim teknolojileri pazarının 2025 yılında 53,8 milyar dolara yükseldiğini açıkladı. Böylece sektör dolar bazında yüzde 47 büyüme kaydetti. Yeni dahil edilen şirketler hariç tutulduğunda ise büyüme oranının yüzde 33 seviyesinde gerçekleştiğini belirtti. TL bazında sektör büyüklüğünün yüzde 77 nominal büyümeyle 2,1 trilyon TL’ye ulaştığını ifade eden Göl, son 5 yılda sektörün nominal bazda yıllık ortalama yüzde 68 büyüdüğünü, dolar bazında ise yıllık bileşik büyümenin yüzde 16 olduğunu kaydetti. Enflasyondan arındırılmış reel büyümenin ise son beş yılda yüzde 11-12 bandında gerçekleştiğini dile getirdi.
İletişim teknolojilerini geçti
Sektörün alt kırılımlarına ilişkin bilgi veren Göl, pazarın yaklaşık yüzde 59’unun bilgi teknolojilerinden, yaklaşık 900 milyar TL’sinin ise iletişim teknolojilerinden oluştuğunu söyledi. Bilgi teknolojilerinin ilk kez 2022-2023 döneminde iletişim teknolojilerini geçtiğini hatırlatan Göl, bu eğilimin devam ettiğini ve iki alan arasındaki farkın açıldığını ifade etti.
Yazılım liderliğini güçlendirdi
Bilgi teknolojileri tarafında en büyük payın yazılımda olduğunu belirten Göl, yazılım pazarının 761 milyar TL’ye ulaşırken yıllık yüzde 124 büyüme kaydettiğini açıkladı. Donanımın 293 milyar TL’lik hacimle yüzde 27 büyüdüğünü, hizmet segmentinin ise 207-208 milyar TL seviyesine ulaşarak yüzde 183 büyüme gösterdiğini ifade etti. İletişim teknolojilerinde elektronik haberleşmenin 620 milyar TL büyüklüğe ve yüzde 112 büyüme oranına ulaştığını kaydeden Göl, iletişim donanımının ise 247 milyar TL hacimle yüzde 9 büyüdüğünü söyledi.
Teknokentler büyümenin merkezinde
Teknoloji geliştirme bölgelerinin sektör büyümesindeki önemine dikkat çeken Göl, teknokent sayısının yüzde 9, şirket sayısının yüzde 12, çalışan sayısının ise yüzde 10 arttığını belirtti. Teknokentlerin toplam cirosunun bir yılda iki katına çıkarak 371 milyardan 738 milyar TL’ye yükseldiğini söyleyen Göl, ihracatın da 98 milyardan 172 milyar TL’ye ulaştığını ifade etti. Şirket başına ciroda yüzde 77, çalışan başına ciroda yüzde 80 ve teknokent başına ihracatta yüzde 60 büyüme gerçekleştiğini belirten Göl, teknokentlerin toplam sektör cirosundaki payının yüzde 34,7’ye yükseldiğini kaydetti. Sektör ihracatının geçen yıl yüzde 76 artarak 196 milyar TL’ye ulaştığını belirten Göl, bunun 178 milyarının yazılım ihracatından geldiğini söyledi. İstihdam tarafında ise sektörün 2025 yılında 289 bin kişiye ulaştığını belirten Göl, bunun geçen yıla göre yüzde 17’lik artış anlamına geldiğini söyledi.
Tombalak: Sorunumuz ölçek eksikliği
TÜBİSAD Başkanı Mehmet Ali Tombalak, Türkiye bilişim sektörünün son 12 yılda önemli bir dönüşüm geçirdiğini ancak küresel pazardaki payının halen yüzde 1’in altında kaldıgını söyledi. İlk sektör raporunun yayımlandığı 2013 yılında pazar büyüklüğünün 32 milyar dolar olduğunu hatırlatan Tombalak, “Bugün geldiğimiz noktada sektörün yapısı tamamen değişti. İletişim teknolojileri ağırlıklı bir pazardan, bilgi teknolojileriyle büyüyen bir sektöre dönüştük. Donanım pazarı da 2 milyar dolardan 20 milyar dolara çıktı” dedi.
Türkiye’nin teknoloji, insan kaynağı ve yetkinlik açısından önemli avantajlara sahip olduğunu vurgulayan Tombalak, asıl sorunun ölçek eksikliği olduğunu belirterek, “Ekonomide dünyanın önde gelen ülkeleri arasındayız ancak teknoloji pazarından aldığımız pay yüzde 1’in altında. Daha fazla marka şirket çıkarmak ve ölçekli yapılar oluşturmak zorundayız” diye konuştu.
Tombalak, “ABD, Çin ve Polonya ölçek avantajını kullanıyor. Polonya tek başına 14,5 milyar dolar teknoloji ihracatı gerçekleştiriyor. Yeni dünya birlikte büyüyebilen, sermaye yaratabilen ve ekosistem kurabilenlerin dünyasıdır. Bugün teknoloji pazarı büyüklüğünde dünyada 20’nci sıradayız. Bölgenin potansiyelini kullanabilirsek dünyanın ilk 10 teknoloji pazarı arasına girebiliriz” dedi.
