Uluslararası Af Örgütü, İran’da Ocak 2026’da düzenlenen protestoların bastırılması sırasında yaşanan ağır insan hakları ihlallerine ilişkin uluslararası toplumun hâlâ somut adım atmamasını eleştirdi. Örgüt, aradan geçen altı ayda adalet sağlanmamasının ülkedeki “ölümcül baskı döngüsünü” kalıcılaştırdığı uyarısında bulundu.
Af Örgütü’nün açıklamasında, protestoların insan onuru, özgürlük ve İslam Cumhuriyeti sistemine son verilmesi talepleriyle ülke geneline yayıldığı; güvenlik güçlerinin ise eylemleri bastırmak için hukuka aykırı ve kitlesel ölçekte öldürücü güç kullandığı belirtildi.
Uluslararası Af Örgütü Orta Doğu ve Kuzey Afrika Bölgesel Direktörü Diana Eltahawy, “İran güvenlik güçlerinin iki gün içinde ülke genelinde binlerce erkeği, kadını ve çocuğu hukuk dışı bir şekilde öldürmesinden altı ay sonra uluslararası toplumun uluslararası adaleti sağlamak için hâlâ hiçbir somut adım atmamış olması bağışlanamaz” dedi.
Eltahawy, bu eylemsizliğin öldürülenleri ve ailelerini adaletten yoksun bıraktığını belirterek, gelecekte benzer katliam riskinin arttığını ifade etti. Af Örgütü, İran’daki duruma ilişkin bağımsız uluslararası adalet mekanizması kurulması ve BM Güvenlik Konseyi’nin konuyu Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne taşıması çağrısını yineledi.
PROTESTOLARIN ARKA PLANI
Açıklamaya göre protestolar, 28 Aralık 2025’te hızla artan enflasyon, para birimindeki sert değer kaybı, temel hizmetlerde kötü yönetim ve kötüleşen yaşam koşullarının ardından başladı. Tahran’da başlayan eylemler kısa sürede ülke geneline yayıldı ve daha geniş bir halk ayaklanmasına dönüştü.
Af Örgütü, İran Milli Güvenlik Yüksek Konseyi’nin 21 Ocak 2026’da yayımladığı açıklamada ayaklanma sırasında 3 bin 117 kişinin öldüğünü duyurduğunu aktardı. İran Hakkında BM Özel Raportörü Mai Sato’nun ise 16 Ocak’ta basına verdiği mülakatta en az 5 bin kişinin güvenlik güçleri tarafından öldürüldüğünü söylediği belirtildi.
Örgüt, katliamın ardından ülke genelinde kitlesel keyfi gözaltılar, zorla kaybetmeler, toplanma yasakları, öldürülenlerin ailelerine yönelik baskılar ve muhaliflerin infaz edilmesiyle koordineli bir baskı sürecinin başladığını savundu.
Af Örgütü ayrıca, 18 Haziran’da ABD ve İran’ın savaşı sonlandırmak amacıyla bir mutabakat imzaladığını, ancak metinde insan hakları, adalet ve tazminat başlıklarının esas alınmadığını belirtti. Örgüt, uluslararası toplumun diplomatik süreçlerin insan hakları ihlallerini gölgelemesine izin vermemesi gerektiğini vurguladı.
Haber Kaynağı : 12punto
