Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Sıfır Atık Forumu 2026 kapsamında düzenlenen "Sıfır Atık Hareketine Liderlik Eden Kadınlar" panelinde yaptığı konuşmada, dünyanın dört bir yanından katılımcıların iklim krizine ilişkin soruları ele alacaklarını belirtti.
İklim krizinin sınırları aştığına dikkati çeken Göktaş, bu durumun hiçbir ülkenin tek başına güvende olmadığını gösterdiğini ve üretimden tüketime, şehirlerden hanelere kadar her alanda kararlı bir dönüşümü zorunlu hale getirdiğini vurguladı.
İklim kriziyle mücadelede kadınların rolüne işaret eden Göktaş, kadınların iklim politikalarından çevre yönetimine, sıfır atıktan yeşil ekonomiye uzanan köklü dönüşümün karar verici aktörleri olarak görülmeleri gerektiğini söyledi.
Göktaş, "OECD'nin Women's Leadership in Environmental Action çalışması ne diyor? Kadının kamu karar mekanizmalarındaki varlığı, daha iddialı iklim politikalarına dönüşebiliyor. Özel sektördeki yönetim kurullarında en az yüzde 30 temsil edilmesi ise şirketlerin iklim kararlarını güçlendiriyor. UNEP, atık yönetiminde kadınların bilgisinin ve deneyiminin kritik olduğunu vurguluyor çünkü kadınlar hem hanelerde hizmetlerin temel kullanıcıları hem de sektörün doğrudan aktörleri arasında yer alıyor. OECD verileri, kadınların sürdürülebilir tüketimde daha duyarlı davrandığını gösteriyor." dedi.
Kadınların iklim değişikliği konusunda daha yüksek endişe taşıdıklarını belirten Göktaş, atığı azaltma, geri dönüşüm, ikinci el ürünleri tercih etme ve tek kullanımlık ürünlere yönelmede kadınların daha güçlü tutum ortaya koyduklarını vurguladı.
Bakan Göktaş, "Bugün Türkiye, Sıfır Atık Hareketi ile çevre ve iklim değişikliği politikalarında tüm dünyaya yön veren bir irade ortaya koyuyor. Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi'nin öncülüğünde başlayan bu güçlü seferberlik, çoktan sınırlarımızı aştı, geldiğimiz noktada küresel bir çevre vizyonu halini aldı. Sıfır Atık, ülkemizde sadece atığı azaltma hedefi olarak kalmadı, üretimden tüketime, evden okula, belediyeden sanayiye uzanan yeni bir hayat disiplinine dönüştü." diye konuştu.
Bu başarıda kadınların öncü rolünün hayati değerde olduğunu vurgulayan Göktaş, "Çünkü kadınların taşıdığı çevre bilinci, sadece bugünü korumakla kalmaz. Bu bilinç, geleceğimizin teminatı çocukların zihinlerine aktarılır, onların geleceğine taşınır. Tüm bunlar, emanet aldığımız dünya mirasının da kaderini değiştirir." değerlendirmesinde bulundu.
"SORUMLULUK İKLİMİ İÇİN ÇALIŞIYORUZ"
Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olarak bu köklü dönüşümü, kadınların güçlenmesine yönelik politikaların merkezine aldıklarını belirterek, "Kaynakların korunduğu, toplumun doğayla uyumlandığı bir sorumluluk iklimi için çalışıyoruz. Bu kapsamda Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planı'mızda 2024-2028 dönemi boyunca çevre ve iklim değişikliğini temel politika alanlarımızdan biri olarak belirledik çünkü yeşil dönüşümün kadınların bilgisi, emeği, girişimciliği ve karar alma süreçlerindeki varlığıyla daha kalıcı sonuçlar üreteceğine inanıyoruz." ifadelerini kullandı.
Bugün kadınların, sıfır atık başta olmak üzere çevre dostu üretim, sürdürülebilir ekonomi ve yeşil girişimcilik alanlarında çok değerli başarı hikayeleri yazdıklarını söyleyen Göktaş, "Biz de özellikle kadın girişimciliğini, bu yeni ekonominin güçlü taşıyıcılarından biri haline getirmek için çalışıyoruz. TÜBİTAK işbirliğiyle temiz teknoloji alanında faaliyet gösteren kadın girişimcilere destek vermeyi sürdürüyoruz. Diğer bir yandan, Kadının Güçlenmesi Koordinasyon Kurulumuz bünyesinde 'İklim Değişikliği, Çevre ve Kadınların Rolü Alt Komitesini oluşturduk. Bu alt komiteyle, kadınların yeşil dönüşümdeki rolünü güçlendirecek somut adımları ortaya koyduk." şeklinde konuştu.
Göktaş, bu doğrultuda il eylem planları ile çevre ve iklim okuryazarlığını yaygınlaştırmayı hedeflediklerinin altını çizerek, "Öte yandan, 'Kadınlarla Atıksız Sürdürülebilir Yaşam' Projemizi hayata geçiriyoruz çünkü şu gerçeğin farkındayız: Su ve enerji tasarrufu, atığın kaynağında ayrıştırılması, karbon ayak izinin azaltılması gibi başlıklar, artık gündelik hayatın sorumluluk alanına girmiş durumda." dedi.
"ÇEVRE POLİTİKALARININ BAŞARISI, SADECE EMİSYON ORANLARIYLA VEYA GERİ DÖNÜŞÜM KAPASİTESİYLE ÖLÇÜLEMEZ"
İklim değişikliğinin, toplumun her kesimini aynı biçimde etkilemediğine dikkati çeken Göktaş, "Kadınlar, çocuklar, engelliler, yaşlılar ve aileler, çevresel krizler karşısında farklı risklerle karşılaşabiliyor. Bu nedenle iklim politikalarını tasarlarken sosyal adalet perspektifini gözetmek zorundayız. Şu bir gerçek, çevre politikalarının başarısı, sadece emisyon oranlarıyla veya geri dönüşüm kapasitesiyle ölçülemez. Bu politikaların insan hayatına, ailelere, kadınların güçlenmesine ve yerel toplulukların dayanıklılığına nasıl yansıdığı da en az bunlar kadar önemli." ifadelerini kullandı.
Buradan hareketle "İklim Değişikliğinin Kadınlar Üzerindeki Etkilerinin Araştırılması Projesi"ni yürüttüklerini dile getiren Göktaş, "Böylece kadınların iklim kaynaklı risklerden nasıl etkilendiğini analiz etmeyi hedefliyoruz. Şu an 4 ilimizde saha araştırmaları yapıyoruz. Söz konusu araştırmanın, önümüzdeki dönemde geliştireceğimiz politikalara güçlü bir zemin oluşturacağına inanıyoruz." görüşünü paylaştı.
Sıfır atık bilincini, sosyal hizmet ve sosyal yardım uygulamalarında da yaygınlaştırdığını söyleyen Göktaş, şöyle devam etti:
"Bugün 580 ADEM ve 89 SODAM projesinde sıfır atık doğrultusunda faaliyetler yürütüyoruz. Vefa Programı kapsamında ise 132 bin 880 haneye hizmet sunuyoruz. ADEM ve SODAM'larda eğitim alan kadınların, sıfır atık bilincini hanelerine ve çevrelerine taşımasını önemsiyoruz. Bu kapsamda 7 bin ADEM personeline eğitim verdik. Kadın konukevlerinden hizmet alan kadınlara sıfır atık, geri dönüşüm ve karbon ayak izi farkındalığı eğitimleri veriyoruz. Sosyal hizmet personelimizin alandaki bilgi ve kapasitesini artırarak vatandaşlarımıza sunduğumuz hizmetleri daha da geliştiriyoruz. THY ile birlikte anlamlı bir işbirliğine hayat verdik. Ankara ve İstanbul'daki huzurevlerimiz ile engelsiz yaşam merkezlerinde 'Engelsiz Tasarımlarla İleri Dönüşüm Projesi'ni yürütüyoruz. THY'nin kumaş ve kağıt gibi atık malzemeleri ileri dönüşüm anlayışıyla yeniden değerlendiriyoruz. Bu süreci, engelli bireylerimiz ve yaşlılarımız için hem sosyal katılımı hem de çevre bilincini güçlendiren kıymetli bir adım olarak görüyoruz."
"TÜRKİYE'NİN TAMAMINDA BİR KADIN SIFIR ATIK ELÇİSİ BELİRLEYECEĞİZ"
Göktaş, Bakanlığın görev alanı içinde ülkenin sıfır atık gündemine yaygın ve güçlü katkı sunduklarını ifade ederek, tüm bu çalışmaları ileri seviyeye taşımak için yarın Sıfır Atık Vakfıyla önemli bir işbirliği protokolü imzalayacaklarını duyurdu.
Bu protokolle sıfır atık bilincini sosyal hizmetlerde, hanelerde ve yerelde kalıcı hale getireceklerini vurgulayan Göktaş, şunları kaydetti:
"Burada şu soru önem kazanıyor: Peki, biz ne yapacağız? Kadınlara yönelik eğitimlerle yerelde farkındalığı artıracağız. İklim uyum çalışmalarını daha güçlü bir zemine taşıyacağız. Sıfır atığı, kadınların ekonomik güçlenmesini destekleyen bir model olarak ele alacağız. Türkiye'nin tamamında bir kadın sıfır atık elçisi belirleyeceğiz. Kadın kooperatiflerimizle atık malzemelerin ekonomik değere dönüşmesini destekleyeceğiz. Anne-çocuk atölyeleriyle sıfır atık bilincini küçük yaşlardan itibaren güçlendireceğiz. Bu proje aracılığıyla 1 milyon kadına ulaşacak ve eğitim verecek, sürdürülebilirlik için ülke çapında bir hareket oluşturacağız. Birlikte daha yeşil, daha güçlü ve daha dirençli toplumlar inşa edeceğiz. Birlikte gelecek nesillere daha temiz bir dünya ve daha umut dolu bir gelecek bırakacağız ve birlikte Sıfır Atık Hareketi'nin tohumlarını yalnızca ülkelerimizin dört bir yanına değil insanlığın ortak vicdanına da ekeceğiz."
Bakan Göktaş, sürdürülebilirliğin geleceğinin kadınlar olmadan inşa edilemeyeceğinin altını çizdi.
Antalya'da gerçekleştirilecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nın (COP31), Türkiye'nin çevre ve iklim alanındaki küresel rolünü daha da güçlendireceğini belirten Göktaş, "Türkiye, Sıfır Atık Hareketi ile bütün dünyaya güçlü bir çağrı yapmıştır. Daha adil, daha yaşanabilir ve daha sürdürülebilir bir gelecek mümkündür. Bu çağrının kalıcı olması için yerelden küresele uzanan kadın liderliğini çok kıymetli buluyoruz. Bizler, sıfır atık ve yeşil kalkınma yolculuğunda kadınların emeğini, bilgisini ve liderliğini güçlendirmeye devam edeceğiz." diye konuştu.
Göktaş, foruma katkı sunanlara ve katılımcılara teşekkür ederek sözlerini tamamladı.
