Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkelerin büyükelçileri, çarşamba günü Ukrayna'dan savaş nedeniyle kaçanlara sağlanan geçici koruma statüsünün 4 Mart 2028'e kadar uzatılması konusunda uzlaştı. Ancak yeni düzenlemeyle 23-60 yaş arasındaki erkekler için şartlar sıkılaştırıldı.
Mart 2027'den itibaren geçici koruma statüsü yalnızca Ukrayna'daki askerlik yükümlülüklerini yerine getirmiş kişilere verilecek. Düzenleme, Ukrayna hükümetinin talepleri doğrultusunda Kiev'in silahlı kuvvetlerini güçlendirmeyi amaçlıyor.
AB'de mülteci benzeri geçici koruma statüsünden yararlanmak isteyen Ukraynalıların, ülkeden yasal yollarla ayrıldıklarını pasaportlarındaki çıkış damgası veya askerlikten muaf olduklarını gösteren resmi bir belgeyle kanıtlamaları gerekecek.
Ukrayna'da sıkıyönetim kapsamında, askerlik yükümlülüğü bulunan 23 yaş ve üzerindeki erkeklerin büyük bölümünün ülkeyi terk etmesine izin verilmiyor.
Askerlik hizmetine elverişsiz olduğu tespit edilen engelliler, 18 yaşın altında üç veya daha fazla çocuğu bulunan babalar ile hasta yakınlarına tam zamanlı bakım sağlayan kişiler ise bu yükümlülükten muaf tutuluyor.
Buna rağmen son yıllarda askerlik çağındaki bazı Ukraynalı erkekler ülke sınırlarını yasa dışı yollarla aşarak AB ülkelerinde geçici koruma statüsü elde etti.
Avrupa Sınır ve Sahil Güvenlik Ajansı (Frontex) verilerine göre, bu yıl yaklaşık bin kişi, 2025 yılında ise 10 binden fazla kişi Ukrayna sınırını yasa dışı yollarla geçerek AB'ye ulaştı.
Avrupa'daki Ukraynalı mültecilerin yüzde 26,6'sını yetişkin erkekler oluşturuyor. Ancak bunların ne kadarının askerlik çağında olduğu veya düzensiz yollarla AB'ye giriş yaptığına ilişkin veri bulunmuyor.
Halihazırda AB'de geçici koruma statüsünden yararlanan kişiler ise yeni düzenlemeden etkilenmeyecek.
Bugünkü uzlaşının ardından AB ülkelerinin kararı önümüzdeki haftalarda resmen kabul etmesi bekleniyor.
Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı geniş çaplı işgalinin ardından yürürlüğe giren geçici koruma sistemi, Ukraynalıların iltica başvurusunda bulunmadan AB ülkelerinde yaşamalarına olanak sağlıyor.
31 Mayıs 2026 itibarıyla Ukrayna'dan kaçan 4,38 milyon kişi, kendilerine AB ülkelerinde ikamet etme, çalışma, sağlık hizmetlerinden yararlanma ve eğitime erişim hakkı tanıyan geçici koruma statüsünden faydalanıyor.
AB'nin göç politikasındaki muafiyet hakkını kullandığı için bu sisteme dahil olmayan Danimarka ise benzer nitelikte ayrı bir koruma mekanizması uyguluyor.
