İlahi Komedya’nın dahi yazarı Dante Alighieri, 1321 yılında sürgünde olduğu Ravenna’da hayata gözlerini yumduğunda, kemiklerinin asırlar boyu sürecek bir kavgaya özne olacağını muhtemelen tahmin edemezdi. Guy Raffa, Kırmızı Kedi Yayınevi tarafından yayımlanan Dante’nin Kemikleri: Bir Şair İtalya’yı Nasıl İcat Etti adlı yeni çalışmasında, okuru mezarlık tarihçiliğinden adli tıbba, faşist ideolojilerden edebiyat dedektifliğine uzanan büyüleyici bir yolculuğa çıkarıyor. Özlem Günenç'in çevirisini yaptığı bu eser VakıfBank Kültür Yayınları etiketiyle raflarda yerini aldı.
MİCHELANGELO’LU GECE BASKINI VE BOŞ MEZAR
Şairin ölümünden iki asır sonra, Floransa şehri sürgüne gönderdiği dehasına sahip çıkmak isteyerek kemiklerin iadesini talep eder. 1519 yılında, aralarında Michelangelo’nun da bulunduğu entelektüellerin ricasıyla Papa X. Leo, mezarın açılıp kalıntıların Floransa’ya taşınması için gizli bir izin verir. Ancak gece karanlığında lahit açıldığında şoke edici bir gerçekle karşılaşılır: Mezar bomboştur. Papalık komplosunu önceden haber alan yerel Fransisken rahipleri, duvarın arkasından tünel kazarak Dante’nin kemiklerini tek tek çalmış ve asırlarca sürecek gizli bir aile sırrı gibi saklamıştır.
BİR DUVARIN İÇİNDE UNUTULAN TAHTA KUTU
Napolyon işgaliyle tarikatları sürülen rahipler, kemikleri kilisenin kuytu bir duvarına mühürleyip kaçınca Dante’nin kalıntıları yarım asır boyunca karanlıkta unutulur. Ta ki 1865 yılında, İtalya’nın birleşme sancıları çektiği dönemde bir taş ustası şapeli onarırken tuğlaların arkasında "Dantis ossa" (Dante’nin Kemikleri) yazılı tahta bir kutu bulana dek. Bu tesadüfi keşif, yeni kurulan birleşik İtalyan ulusunun sembolik olarak kendi özgürlük peygamberini bulma coşkusuna dönüşür.
MUSSOLİNİ’NİN KURTARICI "TAZI" KEHANETİ
Kitabın en çarpıcı odak noktalarından biri, edebi metinlerin tiranlar tarafından nasıl araçsallaştırıldığı üzerine kuruludur. 1922’de iktidara gelen faşist diktatör Mussolini, Dante’yi totaliter ve emperyalist emellerine kılıf yapar. Hatta faşistler, İlahi Komedya’nın Cehennem ve Araf bölümlerindeki bazı şifreli ifadeleri çarpıtarak, Dante’nin asırlar önce Mussolini’nin (Duce/Dux) gelişini müjdelediğini iddia edecek kadar ileri giderler. Hitler ile Mussolini arasındaki Çelik Paktı’nın temelleri bile tarafların birbirine Komedi nüshaları hediye etmesiyle atılır.
EDEBİ METNİ KENDİ ÇIKARINA BÜKMEK
Guy Raffa, kusursuz tarihçi kimliğinin yanı sıra edebi bir uzman gözüyle, güç odaklarının dindar bir Katolik şairi nasıl seküler bir ulus devlet ikonuna ya da ırkçı bir faşizm figürüne dönüştürdüğünü tarafsızca çözümlüyor. İkinci Dünya Savaşı’nda Nazi yağmasından betorname sığınaklarla korunan, hatta faşistlerin son bir intihar direnişi için Alp dağlarındaki bir kaleye kaçırmayı düşündüğü bu bir avuç toz ve kemik parçasının hikâyesi, edebi metinleri kendi ideolojimizin boş bir kabı gibi okuduğumuzda yazara ve hakikate nasıl büyük bir saygısızlık yaptığımızı gözler önüne seriyor.
