Kimse bunu beklemiyordu! Yapay zekayla ilgili çarpıcı rapor

Yapay zekanın gelişmesiyle birlikte enerji ve doğal kaynak tüketiminin azalacağı yönündeki beklentiler, Birleşmiş Milletler'in son raporuyla ciddi şekilde tartışmaya açıldı. Raporda, yapay zekanın çevresel etkilerinin tahmin edilenden çok daha büyük boyutlara ulaşabileceği belirtilerek küresel ölçekte alarm verildi. VCERİM ARTTIKÇA TÜKETİM DE BÜYÜYOR Uzmanlara göre yapay zeka sistemlerinin daha verimli hale gelmesi, kaynak kullanımını azaltmak yerine yeni talep alanları oluşturuyor. Ekonomi literatüründe "Jevons Paradoksu" olarak bilinen bu durum, teknolojinin ucuzlayıp yaygınlaşmasıyla birlikte toplam tüketimin hızla yükselmesine neden oluyor. Yapay zekanın daha erişilebilir hale gelmesi; eğitimden sağlığa, üretimden eğlence sektörüne kadar pek çok alanda kullanımın artmasına yol açarken, bu büyüme beraberinde devasa enerji ve altyapı ihtiyacını da getiriyor. ENDİŞE VEREN TABLO BM raporunda yer alan projeksiyonlar, önümüzdeki yıllarda yapay zekanın dünya kaynakları üzerinde ciddi baskı oluşturacağını gösteriyor. Buna göre 2030 yılında yapay zekaya bağlı enerji tüketiminin iki katına çıkarak küresel elektrik kullanımının yüzde 3'üne ulaşabileceği tahmin ediliyor. Bu seviyedeki tüketimin, İngiltere'nin yıllık karbon emisyonlarına denk bir çevresel etki yaratabileceği belirtiliyor. Rapordaki en dikkat çekici uyarılardan biri ise veri merkezlerinin soğutulması için kullanılacak su miktarıyla ilgili. Uzmanlar, bu tüketimin dünya nüfusunun yıllık içme suyu ihtiyacını geride bırakabileceğini öngörüyor. VERİ MERKEZLERİ ÜLKELER KADAR ENERJİ HARCIYOR Rapora göre veri merkezleri geçtiğimiz yıl tek başına Suudi Arabistan'ın toplam elektrik tüketimine yakın seviyelerde enerji kullandı. Yapay zekanın büyüme hızının devam etmesi halinde ortaya çıkacak karbon yükünü dengelemek için yaklaşık 6,7 milyar ağacın 10 yıl boyunca büyümesi gerektiği hesaplanıyor. Ayrıca bu emisyonları telafi etmek için ihtiyaç duyulan arazi miktarının Meksika'nın yüzölçümünün neredeyse 10 katına ulaşabileceği ifade ediliyor. GÜÇ BİR KAÇ ÜLKENİN ELİNDE BM raporu, yapay zekanın çevresel maliyetlerinin yanı sıra küresel eşitsizlikleri de derinleştirdiğine dikkat çekiyor. Günümüzde yapay zekaya özel bulut altyapısına sahip yalnızca 32 ülke bulunurken, kapasitenin yaklaşık yüzde 90'ı ABD ve Çin tarafından kontrol ediliyor. Bu durum, teknolojiyi geliştiren ülkeler ile yalnızca tüketen ülkeler arasındaki dijital uçurumu büyütürken; madencilik faaliyetleri ve elektronik atıkların çevresel yükü çoğu zaman gelişmekte olan ülkelerin omuzlarında kalıyor. YENİ STRATEJİ ÇAĞRISI Uzmanlar, yapay zekanın çevre üzerindeki etkilerinin kontrol altına alınabilmesi için küresel ölçekte daha şeffaf ve kapsamlı düzenlemelere ihtiyaç olduğunu vurguluyor. BM, maden tedarik süreçlerinden geri dönüşüme kadar tüm yapay zeka ekosistemini kapsayan yeni bir yönetişim modeli oluşturulması çağrısında bulunurken, ülkelerin yapay zeka politikalarını iklim ve enerji planlamalarıyla uyumlu hale getirmesi gerektiğinin altını çiziyor.