Kilo vermek için ve diyabet tedavisinde yaygın olarak kullanılan GLP-1 ilaçlarının birçok kanser türüne karşı da koruma sağlayabileceği yönünde kanıtlar artıyor.
Son günlerde Chicago'da düzenlenen Amerikan Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) toplantısında sunulan iki düzineyi aşkın çalışma, GLP-1 alan hastalarda bu ilaçları almayanlara kıyasla kansere yakalanma ve hastalığın ilerleme riskinin daha düşük, hayatta kalma oranlarının ise daha yüksek olduğunu ortaya koydu. Çalışmalara göre, bu ilaçları kullanan hastalar bazı tedavilere de daha iyi yanıt veriyor.
Çalışmalarda, GLP-1 ilaçlarını kullanan hastaların takip edildiği klinik kayıtlar ve analizler yer aldı.
Çalışmalar, GLP-1 kullanımının kanser tedavisini nasıl veya neden etkileyebileceğini göstermek üzere tasarlanmasa da araştırmacılar, ilaçların iltihabı azaltarak, insülin sinyallerini düzenleyerek ve muhtemelen tümör biyolojisiyle doğrudan etkileşime girerek, kanser hastalarında koruyucu bir etki görülmesine katkı saylayabileceğine inanıyor.
Pennsylvania Üniversitesi'nden Dr. Elizabeth Susan McDonald, "Kronik iltihaplanma, birçok kanserin gelişimi ve ilerlemesinde rol oynayan temel bir biyolojik süreçtir" dedi. 110 bin kadın üzerinde yapılan bir çalışmanın sonuçlarını paylaşan McDonald, bu çalışmaya göre, GLP-1 ilacı kullanan kadınların meme kanserine yakalanma riskinin kullanmayanlara kıyasla yüzde 35'e varan oranlarda daha düşük olduğunu söyledi.
Obezitenin kendisinin bazı kanser türleri için bilinen bir risk faktörü olduğunu belirten McDonald, GLP-1 ilaçlarının iltihap önleyici etkilerinin kanseri önlemede büyük bir rol oynayacağının öngörüldüğünü ifade etti.
FARKLI KANSER EVRELERİNDE VE TÜMÖR TÜRLERİNDE ETKİLİ
GLP-1 ilaçları arasında Wegovy, Ozempic ve Rybelsus'un etken maddesi olan semaglutid; Mounjaro ve Zepbound adıyla satılan tirzepatid; Eli Lilly'nin Trulicity'si veya dulaglutid ve Novo Nordisk'e ait, artık Saxenda ve Victoza adıyla satılan eski ismiyle liraglutid yer alıyor.
İlaçların faydalarına işaret eden ve 12 binden fazla hastanın yer aldığı bir diğer çalışma ise GLP-1 kullanımının özellikle akciğer, meme, kolorektal ve karaciğer kanserlerinde, kanserin metastatik hastalığa ilerleme olasılığının belirgin şekilde azalmasıyla bağlantılı olduğunu gösterdi.
Bu kanser türlerine sahip kişilerde, yani liraglutide, pramlintide, dulaglutide, tirzepatide, lixisenatide veya semaglutide alanlarda, gliptinler olarak bilinen farklı bir diyabet ilacı sınıfından ilaç kullanan kişilere kıyasla hastalığın yayılma olasılığının %38 ila %50 daha az olduğu görüldü.
Çok sayıda çalışma, endometrial, mesane ve prostat kanseri hastalarının yanı sıra ince bağırsak neoplazmları ve kan kanseri hastalarında da GLP-1 kullanımıyla kanser insidansında azalma, daha uzun yaşama ve daha az metastaz görüldüğünü ortaya koydu.
Tip 2 diyabet ve 3. evre böbrek hastalığı olan GLP-1 kullanıcıları, kullanmayanlara göre önemli ölçüde, özellikle de akciğer, kolorektal ve hepatoselüler kanserler olmak üzere çeşitli hastalıklarda daha düşük ölüm oranlarına sahip.
KALP HASTALIKLARI VE MADDE BAĞIMLILIĞINA KARŞI DA ETKİLİ
Başlangıçta diyabet tedavisi için tasarlanan ve kilo kaybını desteklediği tespit edilen bu ilaçların kalp riskleri, uyku apnesi, alkol ve madde bağımlılığı konusunda da fayda gösterdiği ifade ediliyor.
Philadelphia'daki Fox Chase Kanser Merkezi'nden Dr. Marcin Chwistek, "Bu ilaçlar hiçbir zaman sadece glikoz düşürücü ajanlar olmadı" dedi.
UZMANLAR UYARIYOR
Öte yandan araştırmacılar, sunulan verilerin neredeyse tamamının gözlemsel çalışmalardan elde edildiğini ve bu durumun yanıltıcı faktör riskini artırdığını belirtti.
GLP-1 ilaçları verilen hastalar, genel sağlık durumu, tedaviye erişim ve eşzamanlı tedaviler gibi sonuçları etkileyebilecek önemli açılardan farklılık gösterebilir. Çeşitli çalışmalar bu farklılıkları hesaba katmaya çalışsa da, hiçbirisi ilaçların kanser sonuçlarını iyileştirdiğini kanıtlayabilmiş değil.
Kanser konusunda elde edilen bulgular, ilaçların kilo verme etkileriyle açıkça bağlantılı görünmüyor, bu da kanser üzerindeki etkiyi tek başına açıklamak için yeterli değil.
