İran ile ABD arasında bu hafta imzalanan mutabakat zaptının ardından Hürmüz Boğazı yeniden gemi trafiğine açıldı. Ancak İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının ardından Tahran yönetimi yeniden boğazı kapatma kararı aldı. Belirsizliğin gölgesinde enerji piyasalarında oluşan hasarın kısa sürede giderilemeyeceği uyarıları da artmaya başladı.
1,15 milyar varillik arz kaybı
Orta Doğu'dan yaklaşık dört aydır düzenli petrol akışının sağlanamaması nedeniyle dünya piyasaları toplam 1,15 milyar varillik arz kaybıyla karşı karşıya kalırkrn analiz şirketi Kpler'e göre bu süreç, küresel petrol sistemini kritik bir eşiğe taşıdı.
36 yılın en düşük seviyesi
Uluslararası Enerji Ajansı'nın stratejik petrol rezervleri 1990'dan bu yana en düşük seviyeye gerilerken, ABD'nin acil durum petrol rezervleri de son 43 yılın dip seviyesinde bulunuyor. Ticari stokların ise operasyonel stres sınırına yaklaştığı belirtiliyor.
ABD Başkanı Donald Trump, G7 Zirvesi sırasında yaptığı açıklamada mevcut rezervlerin yaklaşık dört hafta içinde tükenebileceği uyarısında bulunarak, Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmasının "ekonomik felakete" yol açabileceğini söyledi.
Kritik rezervler eridi
Savaş döneminde varil başına 126,41 dolara kadar yükselen Brent petrol fiyatı, ateşkes ve boğazın yeniden açılmasıyla birlikte 80 doların altına gerilerken piyasalar, İran ile varılan anlaşmanın ardından rahatlama yaşasa da uzmanlara göre bu iyimserlik, fiziksel arz sorununu ortadan kaldırmayacak.
Son aylarda küresel petrol stokları yaklaşık 190 milyon varil azaldı. ABD'nin önemli depolama merkezlerinden Oklahoma-Cushing başta olmak üzere birçok tesisin kritik seviyelere yaklaştığı belirtiliyor.
Fiyatlar yeniden uçuşa geçebilir
Sektör temsilcileri, Hürmüz Boğazı'nın açılmasının yalnızca normalleşme sürecini başlattığını, mayınların temizlenmesinin, tankerlerin yeniden bölgeye dönmesinin, üretimin artırılmasının ve sevkiyatların eski düzeyine ulaşmasının aylar süreceğini belitiyor. Bu süreçte piyasaların mevcut stoklara bağımlı kalmaya devam edeceği, depolar yeniden dolmadan petrol fiyatlarının yeniden yükselişe geçebileceği değerlendiriliyor.
RBC Capital Markets Küresel Emtia Stratejisi Başkanı Helima Croft, piyasaların normalleşmeyi olduğundan hızlı fiyatladığını belirterek, petrol akışının eski seviyelere dönmesinin ciddi bir lojistik zorluk içerdiğini söyledi. Kpler'den Matt Smith de yaz aylarında ABD'li tüketicilerin daha yüksek enerji fiyatlarıyla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.
Kaybın yerine konması bir yıl sürecek
Uluslararası Enerji Ajansı'nın tahminlerine göre küresel üretim, talebin günlük 5 milyon varil üzerine çıksa bile savaş sürecinde kaybedilen 1,15 milyar varillik arzın tamamen yerine konması yaklaşık bir yıl alabilir.
Buna karşın bazı uzmanlar, OPEC üyelerinden gelecek ilave üretimin piyasayı dengeleyebileceğini düşünüyor. Ayrıca savaş öncesinde oluşan yüksek stok seviyelerinin, yaşanan arz kaybının etkilerini kısmen sınırladığına dikkat çekiliyor.
Analistler, kısa vadede iyimserliğin etkili olduğunu ancak önümüzdeki dönemde fiziksel petrol arzının ve stok seviyelerinin fiyatların yönü üzerinde belirleyici olacağını ifade ediyor.
