İstanbul’da düzenlenen uluslararası katılımlı 2. Bağımlılık ve İyileşme Sempozyumu’nda son yıllarda özellikle gençler arasında büyük artış gösteren “kumar bağımlılığı” tartışıldı. Uzmanlar hızlı para kazanma ihtimalinin gençleri sessizce kumar tuzağına çektiği uyarısında bulundu.
ZİYNETİ KOCABIYIK- Gençler arasında sanal bahis ve kumarın alarm verici boyutlara ulaştığını söyleyen Psikiyatri uzmanı Prof. Dr. Kültekin Ögel, ilk safhada kazandırarak kullanıcıyı sisteme bağlayan platformların kısa sürede bağımlılık geliştirdiğini belirterek, Türkiye’de kumar alışkanlığının Avrupa’nın birçok ülkesinden daha hızlı yayıldığı uyarısında bulundu.
Türkiye’de de özellikle gençler arasında artan sanal kumar ve dijital bağımlılıklar toplumsal bir krize dönüşmüş durumda. Son verilere göre ülkemizde kumar oynama yaşının 15’e kadar gerilediği görülürken, dijital kumar bağımlılığından kurtulmak için yapılan başvurular da rekor artışlar yaşanıyor. Sadece Yeşilay’a son üç yılda kumar bağımlılığıyla ilgili destek arayan kişi sayısında 2,5 kat artış gerçekleşti.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünya genelinde yüz milyonlarca insan bağımlılık sorunu ile mücadele ederken, uzmanlar dijital bağımlılık ve kumar bağımlılıklarının önümüzdeki yıllarda ruh sağlığı alanının en büyük kriz başlıklarından biri olacağına dikkati çekiyor.
DÜNYANIN ÜNLÜ UZMANLARI İSTANBUL’DA BULUŞTU
Bağımlılık alanında dünyaca bilim dünyasını şekillendiren dünyaca ünlü çalışmalara imza atan uzmanlar İstanbul’da düzenlenen "Uluslararası Bağımlılık ve İyileşme Sempozyumu”nda bir araya geldi. Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi, Bağımlılık Akademisi ve İstanbul Kent Üniversitesinin iş birliği ile gerçekleştirilen 2. Bağımlılık ve İyileşme Sempozyumu’nda bağımlılığı yalnızca bir “irade sorunu” değil, tedavi edilebilir bir hastalık olduğunun altı çizildi.
Kumarın artık sadece kişin kendisini değil, aileyi ve toplumu da etkileyen ciddi bir halk sağlığı sorunu hâline geldiğini vurgulayan Bağımlılık ve İyileşme Sempozyumu Bilimsel Kurul Başkanı Prof. Dr. Kültegin Ögel, sosyal medya algoritmalarının kazanma ve kumar tutkusunu tetiklediğini söyledi. Sosyal medya platformlarının kullandığı algoritmaların da masum olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Ögel, “Bugün kullanılan algoritmaların neredeyse tamamı insanları ekranda daha uzun süre tutmak üzerine kurulu. İnsan beyninin nasıl çalıştığını çok iyi bilen sistemler, kullanıcı davranışlarını tahmin ederek bağımlılık riskini artırıyor. Sosyal medya şirketlerinin bağımlılığı azaltmasını beklemiyoruz; en azından artırmamaları gerekiyor” diye konuştu.
HIZLI PARA KAZANMA HIRSI GENÇLERİ HEDEF ALIYOR
"Sanal kumar yeni neslin karşı karşıya olduğu en önemli bağımlılık alanlarından biri hâline geldi” diyen Prof. Dr. Ögel, özellikle gençlerin hızlı para kazanma arzusu sebebiyle bu sistemlerin hedef kitlesi hâline geldiğini belirtti.
Ancak sanal kumarın vaat ettiği kazancın büyük ölçüde bir yanılsama olduğunu vurgulayan Ögel, “Bu yolla düzenli para kazanmak mümkün değil. Buna rağmen gençler bir defa başladığında kendilerini durdurmakta ciddi güçlük yaşıyor” dedi.
Bağımlılık psikolojisi alanında önde gelen akademisyenlerden biri olan İngiltere Sheffield Üniversitesi Psikiyatri Okulundan Prof. Dr. Matt Field geçmişte sadece spora olan ilginin günümüzde sanal bahis platformlarının getirdiği kolay ulaşılabilirlik sayesinde kumar oynama isteğini tetiklediğini belirterek, “Eskiden insanlar spordan sırf spor olduğu için zevk alırlardı, şimdi ise kumar bunun büyük bir parçası hâline geldi. Kumar ürünlerinin tasarımı sebebiyle artık insanların yaptığı normal bir aktivite hâline geldi ve maalesef birçok insan bununla ilgili problem yaşıyor ve bırakmakta zorlanıyor. Spor tutkusu, maçların heyecanı ve bilgi birikimine duyulan güven, spor bahislerini, kumarı kolayca tetikleyebilir. ‘Bilerek oynuyorum, şans değil analiz işi’ düşüncesi, sınırların aşılmasına ve kontrol kaybına yol açan en büyük risk faktörlerindendir” dedi. Sanal kumarda da büyük artış yaşandığına dikkati çeken Prof. Dr. Field, “Nüfusun yüzde kaçını etkilediğini bilmiyorum ama kesinlikle piyango gibi şeyleri de dâhil edersek, nüfusun çok yüksek bir yüzdesi, belki de nüfusun yüzde 70-80’i bu işin içinde” dedi.
Video oyunlarındaki “ganimet kutuları” ve oyun içi satın alma sistemlerinin de ciddi risk taşıdığına dikkati çeken Prof. Dr. Ögel, bu mekanizmaların kumarla aynı psikolojik prensipler üzerine kurulduğunu ifade etti. “Oyuncu ne kazanacağını bilmeden para harcıyor ve ödül beklentisiyle tekrar tekrar deniyor. Bu, kumarın kullandığı değişken ödüllendirme sisteminin aynısıdır” diyen Prof. Dr. Ögel özellikle çocuk ve ergenlerin korunması için daha sıkı kanuni düzenlemeler gerektiğini söyledi.
