Aşırı sıcaklar herkes için risk oluşturuyor ancak bazı antidepresanları kullananlar sıcak havalarda daha hızlı zorlanabiliyor. Sertralin, fluoksetin, paroksetin, essitalopram, venlafaksin ve amitriptilin gibi etken maddeler vücudun ısı dengesini, terlemeyi ve susama hissini etkileyebiliyor. Uzmanlar, ilaçların doktora danışmadan bırakılmaması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye’de sıcaklıklar artarken düzenli antidepresan kullananlara yönelik uyarılar da gündeme geldi. Bazı antidepresanlar vücudun sıcaklığını düzenleyen mekanizmaları etkileyerek baş dönmesi, yoğun terleme, bitkinlik, mide bulantısı, baş ağrısı ve sıvı kaybı riskini artırabiliyor.
Vücut normalde terleme, susama ve damarların genişlemesiyle kendini soğutuyor. Bazı psikiyatrik ilaçlar ise bu mekanizmayı zayıflatabiliyor veya aşırı terlemeye yol açarak sıvı kaybını hızlandırabiliyor.
TÜRKİYE’DE HANGİ İLAÇLARDA DİKKAT EDİLMELİ
Türkiye’de yaygın kullanılan ilaçlardan Lustral, Selectra, Seralin ve Misol sertralin; Prozac, Fulsac ve Depreks fluoksetin; Seroxat, Paxil, Paxera ve Xetanor ise paroksetin etken maddesini içeriyor.
Essitalopram Cipralex, Citoles ve Secita’da; venlafaksin Efexor XR ve muadillerinde kullanılıyor. Trisiklik antidepresan grubundaki amitriptilin ise Türkiye’de daha çok Laroxyl adıyla biliniyor.
Listenin aynı etken maddeyi içeren tüm ilaçları kapsamadığını belirten uzmanlar, marka adından çok kutudaki “etken madde” bölümünün kontrol edilmesini öneriyor.
NEDEN SICAKTA DAHA FAZLA ZORLUYOR
Sertralin, fluoksetin, paroksetin ve essitalopram gibi SSRI grubu antidepresanlar serotonin dengesi üzerinden etki gösteriyor. Serotonin aynı zamanda vücudun ısı ayarında da rol oynuyor.
Bu nedenle sıcak havalarda aşırı terleme, halsizlik, baş ağrısı ve çarpıntı daha belirgin hale gelebiliyor. Sıvı ve tuz kaybının artması baş dönmesi, kas krampları ve sıcak bitkinliğine yol açabiliyor.
Amitriptilin gibi trisiklik antidepresanlar ise terlemeyi azaltabiliyor. Vücudun yeterince soğuyamaması durumunda sıcak çarpması riski artabiliyor.
Bazı antidepresanlar susama hissini de etkileyebiliyor. Kişi sıvıya ihtiyaç duyduğu halde yeterince susadığını hissetmeyebiliyor.
İLACI KESMEYİN
Sıcak havalarda yapılan en riskli hatalardan biri ilacı kendi kendine kesmek veya dozunu azaltmak.
Antidepresanların aniden bırakılması baş dönmesi, huzursuzluk, uykusuzluk, mide bulantısı, elektrik çarpması hissi ve depresyon ya da anksiyete belirtilerinin geri dönmesine neden olabiliyor.
Uzmanlar, sıcakta zorlanan hastaların ilaçlarını bırakmak yerine doktorlarıyla görüşmesini öneriyor. Gerekirse doz, kullanım saati veya ilaç grubu hekim tarafından yeniden değerlendirilebiliyor.
SICAKTA NASIL ÖNLEM ALINMALI
Antidepresan kullananların günün en sıcak saatlerinde dışarı çıkmaması, doğrudan güneşten kaçınması, açık renkli ve bol kıyafetler giymesi, alkolü sınırlaması ve ağır egzersiz yapmaması öneriliyor.
Uzun süre dışarıda kalacak kişilerin yanında su bulundurması, gölgede mola vermesi ve halsizlik ya da baş dönmesi halinde serin bir yere geçmesi gerekiyor.
Yüksek sıcaklık ilaçların yapısını ve etkisini değiştirebiliyor. Bu nedenle ilaçların arabada, güneş alan pencere önünde, plaj çantasında veya sıcak ortamlarda bırakılmaması gerekiyor.
KARA KUTU’NUN SORDUĞU SORU
Antidepresanlarla ilgili her yeni uyarı, bir yandan halk sağlığı açısından önemli bilgi içerirken diğer yandan ilaç kullanımının nasıl yaygınlaştığına ilişkin tartışmayı da büyütüyor.
Gazeteci Soner Yalçın’ın 2019’da yayımlanan ve ilaç sektörünün karanlık oyunlarını deşifre ettiği kitabı Kara Kutu, sağlık endüstrisinin işleyişini sorgularken şu noktaya dikkat çekiyordu:
Odatv.com
