Antalya'da Güllük Dağı Milli Parkı sınırlarındaki Termessos Antik Kenti'nin yıkılmış kapı bölgesinde yapılan araştırmalarda, kentin bağımsız olduğunun ilan edildiği yazıt ile "kehanet-fal" yazıtı tespit edildi.
Kartal yuvasını andıran konumuyla zorlu bir coğrafyada yer alan Termessos'taki kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığının Geleceğe Miras Projesi kapsamında Antalya Bilim Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Koçak başkanlığında yürütülüyor.
Çalışmalar kapsamında Prof. Dr. Mustafa Koçak ile Akdeniz Üniversitesi Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri Bölümü'nden Prof. Dr. Fatih Onur, antik kente 1880'li yıllarda gelen yabancı araştırmacıların belgelerinden o dönem ayakta olduğu tespit edilen ve günümüze yıkık bir şekilde ulaşan kent kapısında yazıtlı blokların bulunduğunu belirledi.
Kent kapısında yapılan araştırmalarda yıkıntılar arasında günümüze büyük oranda silinmiş şekilde ulaşan yazıtların yeri tespit edildi.
"Bağımsız Termossosluların hakları sonsuza kadar sürsün/baki kalsın"
Gözle bakıldığında okunamaz halde olan yazıtlar dijital modelleme sistemiyle 3 boyutlu bir şekilde ekrana yansıtıldı. Çeşitli teknolojik araçların da yardımıyla yazıtların üzerindeki yazılar okunabilir hale getirildi.
Savaşçılığı ve özgürlüğüne düşkünlüğüyle tarihi kaynaklarda yer alan Termossos'un giriş kapısındaki yazıtlardan birisinin kente gelen her kişinin görebileceği bir noktada bulunduğu belirlendi.
Büyük İskender'in doğu seferinde surlarını aşamadığı kentteki bir yazıtın "bağımsızlık yazıtı" olduğu tespit edildi.
İncelemede, yazıtın üzerinde "Bağımsız Termossosluların hakları sonsuza kadar sürsün/baki kalsın." ifadesinin yer aldığı anlaşıldı.
Bölgede yapılan incelemede ayrıca aşık kemiğinin zar gibi kullanıldığı kehanet-fal yazıtı bulundu.
Aşık kemiğinden yapılan ve yüzeylerine çeşitli rakamların verildiği zarlarla kehanet-fal bakıldığının anlatıldığı yazıtta, "Bugün ticaret yapma. Niyet ettiğin yere gitme. Gitmek istediğin yere git." gibi yazılar olduğu belirlendi.
Yazıtı görenler Termessos'a girdiklerini anlayacaklar"
Kazı Başkanı Koçak, yazıtın Termessos'un bağımsızlığını göstermesi açısından önemli olduğunu söyledi.
Hem yazılı kaynaklardan hem de sikkelerden Termossos'un bağımsız bir kent olduğunu bildiklerini ifade eden Koçak, "Roma İmparatorluk döneminde de öncesinde de böyleydi. Termessos'un bağımsızlığı giriş kapısında kente gelen herkese de ilan ediliyor bu yazıtla. İlerleyen yıllarda bu kapıyı ayağa kaldırıp bağımsızlık yazıtının o dönemlerdeki gibi kente girenler tarafından görülmesini sağlayacağız." dedi.
Bağımsızlık yazıtının Termessos'u ziyaret edenlerin ilgisini çekeceğine inandığını dile getiren Koçak, "Bu kapı ayağa kalktığında 'Bağımsız Termessos sonsuza kadar baki kalsın' yazıtını görenler Termessos'a girdiklerini anlayacaklar." ifadelerini kullandı.
Kehanet şiirsel bir dille söyleniyor
Prof. Dr. Fatih Onur da kehanet-fal yazıtına ilişkin bir çeşit zar olarak kullanılan 5 veya 7 aşık kemiğinin atıldığı bilgisini verdi.
Onur, 5'li sistemde 56, 7'li sistemde ise 120 varyasyonun bulunduğunu kemiklerin attıktan sonra gelen sayılara göre ilgili kısmın okunduğu ve o günkü falınızın ortaya çıktığını belirtti.
Termessos'taki sistemin 7'li olduğunu anlatan Onur, "Bize ulaşan 3 tane bu şekilde blok var. Bir tanesi görünen noktada. Kapıya gelip yolculuğa çıkacak bir kimsenin attığı aşık kemiğinin rakamlarına göre 'Yolculuğa çıkma', 'Ticaret yap' ya da 'Ticaret yapma' gibi ifadeler söyleniyor. Bu da şiirsel bir dille aktarılıyor." diye konuştu.
