Proje başlatılmasından neredeyse yirmi yıl sonra, Normandiya UNESCO Dünya Mirası statüsü için yaptığı başvurunun sonuçlanmasına çok yaklaştı. Birleşmiş Milletler’e bağlı kuruluş, kararını 24-27 Temmuz tarihlerinde Güney Kore’nin Busan kentinde yapılacak Dünya Mirası Komitesi’nin 48. oturumunda açıklayacak.
Başvurunun kabul edilmesi halinde, Normandiya Çıkarması kumsalları, Mont-Saint-Michel, Versailles Sarayı ve Chartres Katedrali ile birlikte UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne zaten kayıtlı 54 Fransız alanına katılacak. Bu statü, “olağanüstü evrensel değer”e sahip olduğu düşünülen alanlara veriliyor ve devletlerden bunların korunmasını garanti altına almalarını talep ediyor.
Tescil, 6 Haziran 1944’teki Müttefik çıkarma harekâtının beş tarihi kumsalını – Utah, Omaha, Gold, Juno ve Sword – ve Pointe du Hoc, Longues-sur-Mer’deki Alman bataryası, Arromanches’taki yapay liman ile çok sayıda askeri mezarlık ve anıt gibi bir dizi sembolik noktayı kapsayacak.
6 Haziran 1944’te başta Amerikalı, Britanyalı ve Kanadalı olmak üzere 150 binden fazla Müttefik askeri, tarihin en büyük amfibi harekâtında Normandiya kıyılarına çıktı. Aynı gün içinde 4 binden fazlası yaşamını yitirdi; bu gün, Avrupa’nın Nazi işgalinden kurtuluşunda belirleyici oldu.
2008’den bu yana başvuruyu savunan Normandiya Bölge Konseyi Başkanı Hervé Morin’e göre, tescil her şeyden önce Nazizmi sona erdirmek için savaşmaya gelen askerler için “muazzam bir takdir” anlamına gelecek.
Tarihi öneminin ötesinde UNESCO Dünya Mirası statüsü ekonomik açıdan da büyük etkiler yaratabilir. Çıkartma günü alanları hâlihazırda yılda yaklaşık 1,8 milyon ziyaretçi çekiyor; bunların üçte birinden fazlası, başta Birleşik Krallık, ABD ve Almanya olmak üzere yurtdışından geliyor.
Bölgesel turizm ofisinin verilerine göre, bu ziyaretçi akışı 2022’de 700 milyon avroluk ekonomik getiri sağladı ve 8.400’den fazla doğrudan ve dolaylı istihdamı destekliyor. Hervé Morin, Dünya Mirası tescilinin turist sayısını yaklaşık yüzde 15 artırabileceğini düşünüyor.
Kırılgan bir mirası korumak
Bu tür bir tanınma, giderek daha kırılgan hale gelen bir mirasın korunmasına da katkı sağlayacak. Çıkarmaya ilişkin pek çok kalıntı, özellikle Atlantik Duvarı’ndaki sığınaklar, batıklar ve bazı Müttefik tesisleri, artık kıyı erozyonu ve yükselen deniz seviyeleri nedeniyle tehdit altında.
Örneğin Longues-sur-Mer’de, Alman bataryasına ait eski gözetleme noktası, uçurumun çökme riski nedeniyle 2025’ten beri ziyarete kapalı.
Omaha Plajı ile Gold Plajı arasında yer alan mevzi, Nazi Almanyası’nın inşa ettiği Atlantik Duvarı’nın bir parçasıydı. Görevi, kumsallara yaklaşan Müttefik gemilerini topa tutmaktı. Amansız Müttefik bombardımanına rağmen, 7 Haziran’ın ilk saatlerine kadar faaliyette kaldı; garnizonu o zaman ABD ordusuna teslim oldu.
Buna karşın bölgedeki müze yöneticileri, UNESCO tescilinin ek finansman garantisi vermediğini vurguluyor. Onlara göre, bazı fiziksel kalıntılar geri dönülmez biçimde ortadan kalktığında bile tarih yaşatılabilsin diye, hafızanın korunması aynı zamanda alanların dijitalleştirilmesini ve sanal olarak yeniden canlandırılmasını gerektirecek.
Tescil önümüzdeki günlerde onaylanırsa, çıkarma kumsalları yalnızca İkinci Dünya Savaşı’nı anmanın küresel bir simgesi olmakla kalmayacak, aynı zamanda korunması tüm insanlığın ortak meselesi olarak kabul edilen bir alan haline gelecek.
