Buna göre TCMB, makrofinansal istikrarı güçlendirmek ve parasal aktarım mekanizmasını desteklemek amacıyla 2023 yılında yürürlüğe alınan ve mevcut durumda yüzde 2,5 oranında uygulanan döviz cinsinden mevduat/katılım fonu için Türk lirası cinsinden ilave zorunlu karşılık tesisi uygulamasını yürürlükten kaldırdı.
Bununla birlikte, daha önce yüzde 30 seviyesinde olan vadesiz ve 1 aya kadar vadeli yabancı para mevduat/katılım fonlarına uygulanan zorunlu karşılık oranı yüzde 32’ye çıkarıldı.
Daha uzun vadeli zorunlu karşılık oranı ise yüzde 26’dan yüzde 28’e yükseltildi. Merkez’in attığı adımı değerlendiren ekonomistler, atılan iki ayrı adımın birini sadeleştirme diğerini ise sıkılaştırma olarak yorumladı.
Bankalara nefes olacak
Böylece 2023’te getirilen ve döviz mevduatında TL cinsinden uygulanan yüzde 2,5’lik ilave zorunlu karşılık oranı kaldırıldı. O dönemde temel olarak bankaların döviz toplamasını caydırmak ve Türk lirasına geçişi hızlandırmak için atılan bir adımdı. Şimdilerde döviz mevduatlarının stabil seyretmesiyle birlikte buna hamleye gerek kalmadı.
Böylece bankalar da hafif de olsa uygulamanın sona ermesiyle nefes aldı. Diğer taraftan da yapancı parada mevduatlarında yükselen oranlarla birlikte, sıkılaşmanın sinyallerinin devam ettiği mesajı verildi. Ekonomistler bu hamleyle ilgili şu yorumu yaptı: “TCMB altı ay önce gevşettiği aynı parametreyi şimdi tekrar sıkıyor. Bu net bir ‘tek yönlü sadeleşme’ değil, seçici bir ayarlama.”
“Repo ihalesi açılmadıkça faize etkisi yok”
Ekonomist İris Cibre konuyla ilgili şu yorumu yaptı: “Merkez Bankası yabancı para mevduatında 2,5 puanlık TL ilave zorunlu karşılığı kaldırırken yerine yabancı para zorunlu karşılıkları artırdı. Faize önemli bir ek etkisi yok. Sadeleşme diyebiliriz. Ama teknik olarak; yabancı para zorunlu karşılık artışı ile brüt rezervlerde artış faize etki etmez, zaten oldukça da düşük. TL ZK düşüşü ile TL likiditede fazlalık yaratması söz konusu olacak. Repo ihaleleri açılmadıkça faize etkisi yok.”
17 Temmuz’da başlıyor
TCMB yeni oranlar üzerinden zorunlu karşılık tesisinin 17 Temmuz 2026 tarihinde yapılacağını duyurdu. Tebliğle birlikte, müstakrizlerin fonlarına uygulanan zorunlu karşılık oranı yüzde 25 olurken, diğer yükümlülüklerde vadeye göre farklılaştırılmış zorunlu karşılık oranları uygulanmaya devam edildi.
Buna göre, yurt dışı bankalar mevduatı ve katılım fonlarını da kapsayan diğer yükümlülüklerde zorunlu karşılık oranı 1 yıla kadar vadede yüzde 21, 2 yıla kadar vadede yüzde 10, 3 yıla kadar vadede yüzde 8, 5 yıla kadar vadede yüzde 3 ve 5 yıldan uzun vadede yüzde 0 olarak belirlendi. Bankaların yurt içi yerleşiklerle yaptıkları repo işlemlerinden sağlanan 1 yıla kadar vadeli fonlar için ise zorunlu karşılık oranı yüzde 25 olarak uygulanacak.
