HAŞİM KILIÇ / NEFES
Türkiye'de bir eğlence gecesinin son şarkısını tahmin etmek için kâhin olmak gerekmiyor. Güneydoğu'daki bir köy düğününden İstanbul'un lüks gece kulüplerine, Ankara'nın resmi resepsiyonlarından tatil köylerinin havuz başlarına kadar gece bitmeden önce mutlaka o tanıdık ritim yükseliyor: ‘Erik dalı gevrektir, amanın basmaya gelmez…’ Parmaklar şaklamaya, omuzlar oynamaya başlıyor. Yaşı kaç olursa olsun, hangi sınıftan gelirse gelsin, herkes aynı anda aynı ritme kapılıyor.
Bu tablonun sınırları artık çok daha geniş. ‘Erik Dalı’, Türkiye'nin Gangnam Style'ına dönüştü. Tarkan'ın ‘Şımarık’ şarkısının dünya genelinde yoğun ilgi görmesinden bu yana bir Türk müziği, ilk kez bu kadar ünlü oldu. Üstelik bu yolculuk, Burdur'un Altınyayla ilçesine bağlı küçük Dirmil kasabasından, tam bir asır öncesinden başlıyor.
DOĞADAN İLHAM ALAN SÖZLER
Türkünün gerçek sahibi Teke yöresinin usta sanatçısı, Dirmilli Kadir Türen. 1919-1998 yılları arasında yaşamış halk ozanı, iki telli curasıyla Teke yöresinin sesini taşıyan nadir ustalardan biriydi. En yaygın anlatıya göre, Burdur'da bir köylünün erik toplarken erik dalından düşüp hastalanması üzerine bu eğlenceli türkü ortaya çıkmış. Türkünün sözleri, doğadan alınan bir metaforla insanın içine işliyor. ‘Erik dalı gevrektir, amanın basmaya gelmez. Elin kızı naziktir, amanın değmeye gelmez’ sözleri, bir yandan doğadaki kırılganlığı, diğer yandan sevilen bir genç kızın narinliğini ve hassasiyetini ustaca bir benzetmeyle anlatıyor.
Besteci Erberk Eryılmaz, türkünün evrenselliğindeki sırrını şu şekilde açıklıyor:
"Erik Dalı akılda kalıcı, dar ses alanındaki motivik yapısıyla kolayca çeşitlenebilir. Bu akılda kalıcı ve çeşitliliğe izin veren yapısıyla eser başka coğrafyalara da taşınmış, temposu hızlanmış, Kastamonu'da davul zurna ile icrasından Konya oyun havalarına, elektronik çalgılarla ve sazla Ankara havalarına kadar birçok müzisyen tarafından yorumlanarak dönüştürülmüştür."
Çalgı seçiminin de özgünlüğün bir parçası olduğunu söyleyen Eryılmaz, "Curacı Kadir icracısında ses, cura ve sipsi bulunur ve orta tempodadır. Bu çalgı birleşimi Anadolu'da sadece bu bölgede bulunur” ifadelerini kullandı.
Yıllarca sıradan bir Burdur türküsü olan ‘Erik Dalı’, 2016 yılında yeni düzenlemelerle modern bir yoruma kavuştuktan sonra popüler hale geldi. Ömer Faruk Bostan'ın 2017'de yayımladığı versiyonu, türküyü adeta sıfırdan keşfettirdi. Bostan'ın yorumu; elektronik ritim altyapısı, dans enerjisi ve sahne gösterisiyle birleşince kısa sürede Türkiye'nin her köşesine yayıldı.
YouTube'daki yolculuk da rekorla taçlandı. YouTube'da Türkiye'den 100 milyonu aşan ilk oyun havası olma rekorunu elinde bulunduran Erik Dalı, milli sporcuların dünyanın en prestijli organizasyonlardaki kutlamalarına eşlik edip, yerli ve yabancı şarkıcıların gösterilerine konu olunca birçok ülkede bilinir hale geldi.
DIPLO’DAN ERİK DALI SÜRPRİZİ
Dünyanın en çok dinlenen DJ'leri arasında yer alan Amerikalı Diplo, İstanbul'daki konserinde seyirciye büyük bir sürpriz yaşattı. Diplo, konserinde ‘Erik Dalı’nı bir geleneksel halk şarkısı olarak dans parçalarının arasına karıştırarak Türk seyircisi için muhteşem bir sürpriz yaptı. Dünyaca ünlü DJ'nin bu hamlesi, sosyal medyada büyük yankı uyandırdı ve türkünün uluslararası arenada tanınırlığını önemli ölçüde artırdı. Türkünün uluslararası yolculuğunun en renkli duraklarından biri Güney Kore oldu. Güney Koreli müzik grubu A.C.E., Kore Kültür Merkezi'nin 10. yıl kutlamaları kapsamında İstanbul Maslak'ta konser verdi. Grup, ‘Erik Dalı’ şarkısıyla dans ettikleri görüntülerle sosyal medyada gündem oldu.
BÜYÜKELÇİLERDEN ERİK DALI DÜELLOSU
‘Erik Dalı’, son olarak Fransa ve Belçika'nın Ankara büyükelçileri arasında bir meydan okumanın konusu oldu. Fransa Büyükelçiliği, Ankara havası oynayan Belçika Büyükelçisi Van de Velde'yi, Fransa Büyükelçisi Isabelle Dumont ile Erik Dalı oynamaya davet etti. Bu görüntüler sosyal medyada viral oldu. Tanzanyalı ve Uruguaylı misafirler de dahil olmak üzere birçok ülkeden kişi, kendi ‘Erik Dalı’nı yarattı. Uruguay'daki bir düğünde damat ve arkadaşları, Erik Dalı koreografisi sergileyerek dünya basınında yer buldu.
EVRENSELLİĞİN ANATOMİSİ
Erberk Eryılmaz, ‘Erik Dalı'nın bu denli geniş bir coğrafyaya yayılmasının tesadüf olmadığını belirtti. Türkünün, ne kadar yorumlanırsa yorumlansın kaybetmediği enerjik ve sürükleyici bir yapıya sahip olduğunu ifade eden Eryılmaz, dar ses alanındaki motivik yapının, türkünün akılda kalmasını kolaylaştırdığını aktardı.
