Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Cavit Işık Yavuz, artan hava sıcaklıklarının sağlık üzerindeki etkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
AA'ya konuşan Yavuz, El Nino'nun etkisiyle dünyanın birçok noktasında aşırı sıcakların görüldüğünü, Avrupa'da sıcak hava dalgaları nedeniyle çeşitli tedbirlerin uygulandığını ve bazı bölgelerde kırmızı alarm seviyesine geçildiğini ifade etti.
Meteoroloji Genel Müdürlüğünün sıcaklık artışına yönelik uyarılarını hatırlatan Yavuz, yalnızca sıcaklığın değil, yüksek nem oranının da sağlık açısından önemli risk oluşturduğunu belirtti.
Sıcak ve nem birlikte risk oluşturuyor
Prof. Dr. Yavuz, sıcaklık ile nemin aynı anda yükselmesinin vücudun çevresel koşullara uyumunu zorlaştırdığını, bunun da "ısı stresi" olarak tanımlanan süreci tetiklediğini söyledi.
Isı stresinin hafif rahatsızlıklardan sıcak çarpması ve komaya kadar ilerleyebilen ciddi sağlık sorunlarına neden olabileceğini dile getiren Yavuz, vücudun terleme yoluyla kendini serinletmeye çalışırken önemli miktarda su ve mineral kaybettiğini aktardı.
Sıcak havaların yol açabileceği sağlık sorunlarına değinen Yavuz, "Aşırı sıcakların yol açtığı sağlık sorunları, güneş yanıkları, isilik ve el-ayaklarda şişlik gibi hafif belirtilerden sıcak çarpması gibi hayati risk oluşturabilen tablolara kadar uzanabiliyor. Bacaklarımızda ve kollarımızda oluşan sıcak krampları, sıcaklığın bizi etkilemeye başladığını gösteren erken bir uyarı niteliği taşıyor." dedi.
Günde 2,5-3 litre su önerisi
Bu belirtilerin görülmesi halinde sıvı tüketiminin artırılması gerektiğini vurgulayan Yavuz, "Sağlıklı bir yetişkinin sıcak hava dalgalarında özellikle 2,5-3 litre su içmesi lazım. Dünya Sağlık Örgütü de her saat başı en az bir bardak su içilmesini ve su tüketiminin gün içine yayılmasını öneriyor. Kafeinli içecekler, şekerli ve alkollü içeceklerden kesinlikle uzak durmak gerekiyor. Çünkü kafeinli içecekler idrarı artırdığı için daha fazla su kaybına yol açabiliyor." ifadelerini kullandı.
Kronik hastalarda risk artıyor
Sıcak hava dalgalarının acil servis başvurularını artırabildiğine dikkat çeken Yavuz, sıcak kramplarının ardından gelişen sıcak bitkinliğinin daha ciddi bir tablo olduğuna işaret etti.
"Sıcak krampları her zaman insanları acil servise ya da hastaneye başvurmaya yönlendirmeyebilir ancak sıcak bitkinliği dediğimiz bir üst tablo var. Burada sıcaklık, kişiyi bitkin ve yerinden kalkamayacak duruma getirebiliyor. Bu iyiye işaret değil çünkü tablonun ilerlediğini gösteriyor. Artan sıcak havalarla, özellikle kalp, diyabet ve böbrek hastalarında acil servis başvuruları artabiliyor. Doğrudan sıcak çarpması gibi komaya kadar gidebilen ağır tablolar var. Bu durumda vücudun ısı düzenleme mekanizmaları bozuluyor ve hayati tehlike başlıyor. Bilinç kaybının ortaya çıkabildiği bu tablo, gerçek anlamda acil servis gerektiren bir durum."
Yavuz ayrıca sıcak hava dalgalarının hava kalitesini de olumsuz etkileyebileceğini, bunun özellikle solunum yolu hastalığı bulunan kişilerde şikayetleri artırabileceğini ifade etti.
Risk grubundakiler daha dikkatli olmalı
Yaşlılar, çocuklar, hamileler ve kronik hastalığı bulunan kişilerin aşırı sıcaklardan daha fazla etkilendiğini belirten Yavuz, "Vücudun sıcaklığa uyum kapasitesi herkeste aynı değil. Örneğin 65 yaş üstü bireylerde bu kapasite azalıyor. Çocuklarda ise henüz tam gelişmemiş oluyor. Gebelerde de vücudun geçirdiği değişiklikler nedeniyle sıcakların etkileri daha belirgin hissedilebiliyor. Bunun yanında böbrek, karaciğer ve kalp hastalığı bulunan kişiler de aşırı sıcaklardan çok daha hızlı ve daha fazla etkilenebiliyor." dedi.
Vatandaşlara, güneş ışınlarının en etkili olduğu saatlerde dışarı çıkmamalarını tavsiye eden Yavuz, kapalı ortamların serin tutulmasının da önem taşıdığını söyledi. Ev ve iş yerlerinde klima kullanımında 20-25 derece aralığının uygun olduğunu belirten Yavuz, yaşam alanlarında ideal sıcaklığın 22-23 derece olduğunu kaydetti.
Araç içinde çocuk ve hayvan bırakmayın
El Nino'nun etkisiyle Türkiye'de de sıcaklıkların artabileceğini ifade eden Yavuz, "Sıcak havalarda çocukları, yaşlıları ve evcil hayvanları klima açık olsa bile araç içerisinde bırakmamak gerekiyor. Dışarıda hava sıcaklığı 27 dereceyken araç içi sıcaklığı kısa sürede çok daha yüksek seviyelere çıkabiliyor." uyarısında bulundu.
Sıcak çarpmasının belirtilerinin ciddiye alınması gerektiğini vurgulayan Yavuz, bitkinlik, halsizlik, bulantı, kusma ve baş ağrısının ilk uyarı işaretleri arasında yer aldığını söyledi. Bilinç bulanıklığı, bayılma ya da nöbet gibi belirtiler görülmesi halinde ise vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi'nin aranması gerektiğini sözlerine ekledi.
