Marmara Denizi’ndeki Ana Marmara Fayı ile ilgili yeni bir çalışmada, beklenen İstanbul depremi için 100’den fazla senaryo çalışıldı. Araştırma, olası bir depremin 7.4 büyüklüğünü aşmayabileceğini, bazı senaryolarda ise 7.0’dan küçük iki ayrı deprem oluşabileceğini ortaya koyuyor. Simülasyonlara göre İstanbul’un güney kıyıları daha yüksek risk altında
Marmara Denizi içindeki Ana Marmara Fayı üzerinde olası büyük depremlerin nasıl gelişebileceğine ilişkin yeni bir bilimsel çalışma dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Deprem Teknolojileri Ensitüsü’nden Dr. Öğr. Üyesi Yasemin Korkusuz Öztürk’ün çalışması, Ana Marmara Fayı’nda meydana gelebilecek 100’den fazla olası büyük deprem senaryosunu üç boyutlu dinamik modellemelerle ele alıyor. Simülasyonlardan çıkan sonuçlar şöyle:
Büyük bir depremi durduracak bariyer yok
Marmara’da 1766’dan bu yana yani 260 yıldır büyük deprem üretmeyen segmentler dikkat çekiyor. Modeller ise Ana Marmara Fayı üzerindeki herhangi bir segmentte başlayacak bir depremin hem batıda Ganos’a doğru hem de doğuda 1999 İzmit deprem bölgesinin batı ucuna kadar ilerleyebileceğini ortaya koyuyor. Başka bir ifadeyle, fay geometrisinin tek başına depremi durduracak güçlü bir bariyer oluşturmadığı değerlendiriliyor.
Avcılar fayı kırılmaya daha elverişli
Fakat Öztürk, Avcılar açıklarındaki fayın Adalar Fayı’na kıyasla kırılmaya daha elverişli olduğunu ve Adalar Fayı’nın nispeten doğuda bir bariyer görevi gördüğü sonucuna ulaştıklarını da ekliyor. “23 Nisan 2025 depremi sonrası yüksek stres aktarımı hesapladığımız Orta Marmara Havzası batısındaki bölgede, 2 Ekim 2025 tarihinde 5.0 büyüklüğünde bir deprem meydana gelmesi bulgularımızı daha da sağlamlaştırıyor.”
Depremin büyüklüğü 7.4’ü aşmayabilir
Araştırmanın dikkat çekici sonuçlarından biri de olası depremin büyüklüğüyle ilgili. Ana Marmara Fayı kolları üzerinde biriken gerinimin 6 metreden küçük olması, Orta Marmara’da kendiliğinden sürüklenmelerin olması ve fayın yüzey alanının (fay uzunluğu ve derinliğinin) yeterince büyük olmaması nedeniyle beklenen depremin moment büyüklüğünün 7.4’ü aşmayabileceği değerlendiriliyor.
7.0’dan küçük iki deprem de olabilir
Bunun yanında simülasyonlar, 7.0 üzeri büyüklükte bir deprem yerine 7.0’dan küçük iki deprem oluşması ihtimalinin de mevcut olduğunu ortaya koyuyor. “Senaryolarımızı oluştururken Adalar Fayı’nın 1766’da kırılması ve 1894’te kırılması durumları için farklı modeller oluşturduk. Ancak bu senaryoların büyük çoğunluğunu Adalar Fayı’nın 1766’da kırılması durumu oluşturuyor. Fakat Adalar Fayı en son 1894 yılında kırıldıysa, olası bir Doğu Marmara depreminin bu fay üzerinde başlama ihtimali oldukça düşük ve Avcılar açıklarındaki fayda başlayacak olası bir depremin Adalar fayına ilerlememesi, sonrası için stres aktarması söz konusu olabilir.”
İstanbul’un güney kıyıları tehlikede
Diğer taraftan Öztürk’ün çalışmasında maksimum yer hızı değerlerinin ise İstanbul’un her iki yakasının güney kıyılarında daha yüksek olacağı gözleniyor. Öztürk, deprem dalgalarının yüzeye yakın gevşek, alüvyon veya yumuşak zemin tabakalarından geçerken yaşanabilecek ‘zemin büyütmesi’ nedeniyle Avcılar, Büyükçekmece ve Küçükçekmece’de daha yıkıcı etkilerin görülebileceğini de ekliyor.
Öztürk, ayrıca Marmara Denizi içerisinde geçmişte meydana gelen yıkıcı depremlerin tsunami oluşturduğuna ilişkin tarihsel kayıtlar bulunduğunu söylüyor. “Dolayısıyla, olası büyük bir deprem sonrasında Marmara Denizi kıyılarından uzak durulmalı ve belirlenmiş güvenli tsunami tahliye alanlarına yönelinmeli. Bu konuda toplumun bilinçlendirilmesi son derece önemli. Nitekim 23 Nisan depremi sonrasında bazı İstanbul sakinlerinin sahil bölgelerine yöneldiğinin gözlenmesi, deprem ve tsunami farkındalığının artırılması gerektiğini açıkça ortaya koyuyor.”
