ŞEBNEM TURHAN
Borsa İstanbul’da küresel endeks sağlayıcı MSCI'nın uyarıları sonrasında Sermaye Piyasası Kurulu'nun fiili dolaşım oranında hesaplama değişikliği 14 Haziran'dan bu yana devrede. Bu değişiklikle birlikte 1 günde 138 şirketin borsada fiili dolaşım oranı değişti, bunun yanı sıra son 1 ayda fiili dolaşım payı en çok azalan iki şirket İzdemir Enerji ve Şekerbank oldu.
MSCI mayısta incelemeyi açıkladı
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) 5 Haziran’da borsada işlem gören şirketlerin fiili dolaşımdaki pay oranı hesabına yönelik yeni bir düzenlemeye imza attı. Bu düzenleme MSCI’nın mayıs sonunda Kiler Holding’i endeksten çıkarmasıyla ilgili yaptığı açıklamanın hemen ardından geldi. Küresel endeks sağlayıcı MSCI açıklamasında Şubat 2026 Endeks İncelemesi ve piyasa katılımcılarından gelen geri bildirimlerin ardından MSCI, Kiler Holding'in serbest dolaşımına ilişkin daha fazla analiz yaptığı yer aldı. MSCI, Mayıs 2026 Endeks İncelemesinin bir parçası olarak, fonlar da dâhil olmak üzere bazı hissedarları serbest dolaşımdan serbest olmayan dolaşıma yeniden sınıflandırdı. Kiler Holding’in artık endekse dâhil edilme şartlarını karşılamadığına ve MSCI Global Small Cap Endekslerinden çıkarılmasına karar verildi. Ayrıca, MSCI bu hedefli incelemeyi, Mayıs 2026 Endeks İncelemesinin bir parçası olarak yansıtılan ilgili serbest dolaşımdaki hisse senedi güncellemeleriyle birlikte, diğer bazı Türk menkul kıymetlerine de genişletti.
Endeks hesaplama kriterlerinden biri
SPK da düzenlemesinde özellikle patronların kendi kontrol ettikleri serbest ve özel fonlar üzerinden tuttukları hisselerin fiili dolaşım hesabına dahil edilmeyeceğini belirtti. BİST30 ve BİST100 endekslerine şirketlerin girişi için kullanılan kriterlerin başında gelen fiili dolaşım oranına yönelik bu hesaplama değişikliği sonrasında sermaye veya yönetim kontrolünü elinde bulunduran ortakların sahip olduğu ve serbest ya da özel fon katılma paylarına verilen paylar 15 Haziran’dan itibaren ihraççı paylarının fiili dolaşımdaki pay oranı kavramı dışında tutulmaya başlandı. Bu düzenlemenin ardından ilk hesaplamalarda 138 şirketin fiili dolaşım oranı düştü.
20 hissede düşüş 1 puanı aştı
Uygulama 12 Haziran’dan sonra yeni kriterlerle hesaplanarak açıklanıyor. EKONOMİ’nin Merkezi Kayıt Kurulu (MKK) verilerinden yaptığı hesaplamaya göre 1 ayda fiili dolaşım oranı en fazla gerileyen şirket İzdemir Enerji oldu. İzdemir Enerji’nin fiili dolaşım oranı 15 Haziran’da yüzde 37,35 iken 14 Temmuz itibariyle 11.07 puan düşerek yüzde 26,28’e indi. Şekerbank’ın fiili dolaşım oranı da aynı dönemde 11.03 puan azalarak yüzde 49,84’ten yüzde 38,81’e indi. Tera Yatırım Teknoloji Holding fiili dolaşım oranı da 1 ayda 10.9 puan azaldı ve yüzde 67,94’ten yüzde 57,04’e düştü. Fuzul GMYO fiili dolaşım oranı da son 1 ayda 7.43 puan azaldı ve yüzde 31,86’dan yüzde 24,43’e indi. SASA’nın da 6.29 puanlık düşüşle fiili dolaşım oranı yüzde 51,08’den yüzde 44,79’a geriledi. Son 1 ayda 38 hissenin fiili dolaşım oranı 0.4 puan ve üzerinde düşüş gösterdi, 20 hissenin 1 puan üzerinde değişimi gözlendi.
İlk hesaplamada sert düşenler
Aynı dönemde fiili dolaşım oranı en fazla artan şirketlerde Balsu Gıda ilk sırada yer aldı. 1 ayda fiili dolaşım oranı 32.2 puan birden artan Balsu’nun fiili dolaşım oranı yüzde 24,99’dan yüzde 57,19’a yükseldi. Tahvil ödemelerindeki sıkıntılarla gündeme gelen Borlease Otomotiv fiili dolaşım oranı da 17.17 puan artarak yüzde 44,06’dan yüzde 61,23’e çıktı. Ulusal Faktoring’in fiili dolaşım oranı da 17.12 puan arttı ve yüzde 39,39’dan yüzde 56,51’e geldi. Tera Yatırım’ın fiili dolaşım oranı bu son 1 ayda 14.95 puan yükseldi ve yüzde 19,4’ten yüzde 34,35’e çıktı. Hesaplamanın devreye girmesinden yani 12 Haziran’dan bu yana ise en fazla fiili dolaşım oranı düşen Lila Kağıt idi ve bu ilk hesaplamadaki düştüğü oranla devam ediyor. 27.05 puan birden fiili dolaşım oranı azalan Lila Kağıt'ın fiili dolaşım oranı yüzde 44,01'den yüzde 16,96'ya inmişti. MSCI'nın da dikkat çektiği Kiler Holding'in de ilk hesaplamalarda 11.59 puanlık düşüşle fiili dolaşım oranı yüzde 21'den yüzde 9,41'e inmişti ve hala aynı seviyede devam ediyor.
Fiili dolaşım oranı işlemleri nasıl etkiler?
Fiili dolaşım oranı endekse giriş kriterlerinin başında gelse de bu oranın yüksek veya düşük olması günlük işlemlerdeki hareketleri de yakından ilgilendiriyor. Fiili dolaşım oranı düşük olan şirketlerde tek bir işlemde bile çok sert yukarı veya aşağı yönlü hareketler oluşabiliyor. Yani hissenin sığ kalması uzmanların verdiği bilgiye göre fiyatının kolayca manipüle edilmesi sorununa yol açabilir. Bu oran yükseldikçe büyük fiyat kaymaları yaşanmadan işlemlerin gerçekleşebileceğini söyleyen uzmanlar, oranın yüksek olduğu hisselerin daha istikrarlı bir seyir izleyebileceğini dile getirdi.
