Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (Elder) Yönetim Kurulu Başkanı Barış Erdeniz, İstanbul'da düzenlenen basın toplantısında, elektrik dağıtım sektörünün mevcut durumuna, yatırım önceliklerine ve enerji dönüşümünde şebekelerin üstleneceği role ilişkin değerlendirmede bulundu.
Elektrik talebindeki artış, yenilenebilir enerji kaynaklarının sisteme entegrasyonu, elektrikli araçlar, veri merkezleri, yapay zeka uygulamaları, sanayide elektrifikasyon ve dijitalleşmenin dağıtım altyapısını stratejik bir yatırım alanı haline getirdiğini belirten Erdeniz, "Enerji dönüşümünün başarısı yalnızca ne kadar yenilenebilir enerji kurduğumuzla değil, bu enerjiyi ne kadar güçlü, akıllı, esnek ve dayanıklı şebekelerle yönetebildiğimizle ölçülecek. Bu nedenle dağıtım şebekeleri enerji dönüşümünün omurgasıdır." diye konuştu.
Elektrik talebi büyümeye devam edecek
Erdeniz, Türkiye'nin elektrik tüketiminin son 12 yılda yüzde 50 artarak 240 teravatsaatten 361 teravatsaate ulaştığını, Ulusal Enerji Planı'na göre bu rakamın 2035'te 510 teravatsaat seviyesine çıkmasının beklendiğini söyledi.
Aynı dönemde kurulu gücün 227 gigavata yükselmesinin hedeflendiğini ifade eden Erdeniz, sisteme yaklaşık 104 gigavatlık yeni kapasite eklenmesinin öngörüldüğünü dile getirdi.
Erdeniz, söz konusu büyümenin yalnızca üretim tarafında değil, dağıtım şebekelerinde de yeni bir yatırım ihtiyacı oluşturduğunu vurgulayarak, "Elektrik tüketiminde, üretim kapasitesinde ve bağlantı taleplerinde yaşanacak artışın sağlıklı yönetilebilmesi için güçlü bir dağıtım altyapısına ihtiyacımız var. Yeni elektrik çağına geçiş döneminin gerektirdiği dağıtım mimarisini kurabilmek için önümüzdeki 10 yılda en az 50 milyar dolarlık yatırım ihtiyacı öngörüyoruz." dedi.
Beşinci tarife döneminde 20 milyar doların üzerinde yatırım
Elektrik dağıtım şirketlerinin beşinci uygulama dönemi kapsamında önemli bir yatırım programına hazırlandığını ifade eden Erdeniz, 2026-2030 dönemine ilişkin yatırım tavanının 18,5 milyar dolar olarak belirlendiğini söyledi.
Erdeniz, yatırım niteliğindeki üçüncü seviye planlı bakım harcamalarıyla birlikte bu dönemde toplam yatırım beklentisinin 22 milyar dolar seviyesine ulaşacağını belirterek şöyle devam etti:
"Bu rakam, bir önceki döneme göre yatırım önceliğinin daha da güçlendiğini gösteriyor. Önümüzdeki dönemde dağıtım şirketlerinin odağında güçlü altyapı, akıllı şebekeler, dijitalleşme, siber güvenlik, afet ve iklim risklerine dayanıklılık, yenilenebilir enerji entegrasyonu ve tüketiciye daha hızlı hizmet verecek teknolojik kabiliyetler olacak."
Özelleştirme sonrasında dağıtım sektörünün önemli bir dönüşüm yaşadığına işaret eden Erdeniz, sektörün son 12 yılda özelleştirme bedeli dahil Türkiye ekonomisine yaklaşık 33 milyar dolarlık katkı sağladığını söyledi.
Erdeniz, bu dönemde dağıtım şirketlerinin 20 milyar dolara yakın yatırım yaptığını, son 5 yıldaki yatırım tutarının ise 12 milyar dolara ulaştığını belirterek, yatırımların sahadaki karşılığının net biçimde görüldüğünü dile getirdi.
Abone sayısı 52 milyona ulaştı
Son 12 yılda abone sayısının 36 milyondan 52 milyona yükseldiğini ifade eden Erdeniz, yaklaşık 16 milyon yeni abonenin bağlantısının yapılmasının ve bu abonelerin arz güvenliğinin sağlanmasının ciddi bir yatırım, planlama ve operasyon kabiliyeti gerektirdiğini söyledi.
Erdeniz, dağıtım altyapısındaki büyümeye ilişkin bilgi verirken, hat uzunluğunun 1 milyon kilometreden 1,6 milyon kilometreye, trafo sayısının ise yaklaşık 350 binden 570 bin seviyesine çıktığını belirtti.
Kayıp-kaçak oranlarında da önemli iyileşme sağlandığını söyleyen Erdeniz, "Kayıp-kaçak oranımızı yüzde 18,5 seviyelerinden yüzde 9'un altına indirdik. Bu iyileşmeyle Türkiye ekonomisine yıllık 1 milyar doların üzerinde katkı sağlanıyor." dedi.
Erdeniz, Türkiye'nin bugün yaklaşık 52 milyon tüketiciye hizmet veren dağıtım sistemiyle Avrupa'nın en büyük ikinci elektrik dağıtım altyapısına sahip olduğunu belirterek, mevcut büyüme trendi sürdüğünde Türkiye'nin 2027'de Avrupa'nın en büyük elektrik dağıtım altyapısına sahip ülke konumuna ulaşabileceğini ifade etti.
Dağıtım 2.0: Akıllı, esnek ve dayanıklı şebekeler
Erdeniz, dağıtım şebekelerinin artık yalnızca elektriği taşıyan pasif altyapılar olmadığını, elektrik sisteminin giderek daha dinamik, çok yönlü ve veri odaklı bir yapıya dönüştüğünü dile getirerek, "Geçmişte şebekeler elektriğin tüketiciye ulaştırıldığı tek yönlü yapılar olarak görülüyordu. Bugün ise tüketici aynı zamanda üretici olabiliyor. Çatısında elektrik üretebiliyor, aracını şarj edebiliyor, depolama sistemleriyle enerji yönetimine katılabiliyor. Bu yeni yapı, dağıtım şebekelerini enerji ve veriyi aynı anda yöneten akıllı platformlara dönüştürüyor. Biz bu dönüşümü Dağıtım 2.0 vizyonu olarak tanımlıyoruz." diye konuştu.
Elektrikli araçlar, ısı pompaları, veri merkezleri, yapay zeka uygulamaları, sanayide elektrifikasyon ve yenilenebilir enerji entegrasyonunun şebekeler üzerinde yeni kapasite ve esneklik ihtiyacı oluşturduğunu belirten Erdeniz, finansmana erişim ve öngörülebilir regülasyonun yatırım sürecinde kritik başlıklar arasında yer aldığını ifade etti.
Erdeniz, uzun vadeli ve sürdürülebilir yatırım ortamının dağıtım sektörünün dönüşüm kapasitesini güçlendireceğini vurgulayarak, "Türkiye'nin enerji geleceği artık yalnızca üretimde değil, şebekelerde de yazılıyor." dedi.
Verimli tüketim için 24 derece çağrısı
Erdeniz, güçlü altyapı yatırımlarının yanı sıra verimli enerji tüketiminin de enerji sisteminin sürdürülebilirliği açısından önem taşıdığını belirterek, yaz aylarında artan soğutma kaynaklı elektrik talebine dikkati çekti.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı öncülüğünde, Elder koordinasyonunda başlatılan "#24DereceİleMümkün" kampanyasına değinen Erdeniz, "Klima kullanımında 24 derece, konfor ile tasarruf arasında güçlü bir denge noktası sunuyor. Dağıtım şirketlerimizle birlikte bu mesajı Türkiye'nin dört bir yanındaki tüketicilerimize ulaştıracağız." ifadesini kullandı.
Erdeniz, kampanya kapsamında tüketicilerle doğru klima kullanımı, düzenli bakım, kapı ve pencere kontrolü ile yüksek verimli cihaz tercihine yönelik sade ve uygulanabilir önerilerin paylaşılacağını kaydetti.
