17-18 milyon yıllık çene fosili, insan ve modern maymunların ortak atalarının evrimine ilişkin yerleşik görüşleri sarsabilecek bulgular ortaya koydu.
Kuzey Mısır'daki Wadi Moghra bölgesinde gün yüzüne çıkarılan ve 17 ila 18 milyon yıl öncesine tarihlenen yeni bir maymun türü, evrim ağacındaki eksik bir parçayı tamamladı. Mansoura Üniversitesi ile Güney Kaliforniya Üniversitesi'nin ortaklaşa yürüttüğü ve Science dergisinde yayımlanan bu çığır açıcı çalışma, atalarımızın beşiğinin Doğu Afrika değil, Kuzey Afrika ve Orta Doğu olabileceğine işaret ediyor.
Kuzey Afrika'daki eksik parça bulundu
Araştırmacılar, beş yıl süren titiz kazı çalışmalarının ardından modern maymunların evrim ağacındaki büyük bir boşluğu doldurmayı başardı. Bugüne kadar Kuzey Afrika'daki Erken Miyosen dönemine ait kazılarda yalnızca ilkel maymun kalıntılarına rastlanmış, bu da insansı maymunların daha çok Afrika'nın güneyinde izole olduğu inancını doğurmuştu. Ancak Masripithecus moghraensis adı verilen bu yeni tür, insansı maymunların o dönemde Kuzey Afrika'da çoktan yaşamaya ve çeşitlenmeye başladığını kanıtlayarak mevcut fosil kayıtlarındaki coğrafi boşlukların evrim tarihini nasıl yanıltabileceğini gözler önüne serdi.
İklim değişikliğine direnen güçlü çene yapısı
Mısır kelimesinin Arapçası olan "Masr" ve Yunanca maymun anlamına gelen "pithekos" kelimelerinin birleşiminden adını alan bu antik canlı, Doğu Afrika'daki çağdaşlarından oldukça farklı bir anatomiye sahip. Bulunan alt çene kemiği fosili, alışılmadık derecede büyük dişleri, yuvarlatılmış çiğneme yüzeyleri ve oldukça sağlam yapısıyla dikkat çekiyor. Uzmanlar, bu güçlü çene anatomisinin, meyve ağırlıklı beslenmenin yanı sıra gerektiğinde fındık veya tohum gibi sert yiyecekleri de tüketebilen esnek bir diyete işaret ettiğini belirtiyor. Bu uyum yeteneğinin, Kuzey Afrika ve Arabistan'da iklim değişikliklerinin mevsimsel zorlukları artırdığı bir dönemde türe büyük bir hayatta kalma avantajı sağladığı düşünülüyor.
Evrimin rotası kuzeye kayıyor
Yeni fosil, sadece ilginç anatomisiyle değil, evrim ağacındaki stratejik konumuyla da bilim insanlarını heyecanlandırıyor. Gelişmiş analiz yöntemleriyle elde edilen bulgular, bu türün günümüzde yaşayan maymunlara Doğu Afrika'daki diğer tüm eski türlerden daha yakın akraba olduğunu gösteriyor. Afrika ve Arap levhalarının Asya ile çarpışmasının son evrelerinde yaşanan deniz seviyesi değişiklikleri, bu canlıların kıtalar arası göç etmesine olanak tanıyan geçici yollar yarattı. Bu da türün, Avrupa ve Asya'ya yayılmadan çok daha önce bu stratejik coğrafyada evrimleştiğini doğruluyor.
Science Daily'e göre bu çarpıcı bulgular, onlarca yıldır sarsılmaz bir gerçek olarak kabul edilen "Doğu Afrika kökeni" teorisinin artık ciddi bir sorgulamadan geçmesi gerektiğini kanıtlıyor. Bilim insanları, yeni fosilin varlığının, insan ve maymun evrimine dair henüz gün yüzüne çıkmamış daha pek çok sırrın Kuzey Afrika ve Orta Doğu coğrafyasında gizli olabileceğine dair güçlü bir sinyal olduğunu vurguluyor. Bölgede yapılacak yeni paleontolojik kazıların, atalarımızın topraklardaki gizemli yolculuğunu daha da aydınlatması bekleniyor.
